A NEW EULOGY ON HODJA AHMED YASSAWI

Öz

Hodja Ahmed Yassawi is a pioneer leader in the organization of Turkish Sufism and tariqa. His most significant work is “Divan-ı Hikmet”, the original of which does not exist today. It is claimed that some of the words of wisdom in Divan-ı Hikmet have not belonged to him and that those who followed in his footsteps may have been written in dedication to him. Many works in the genre of eulogy have been created about him as a sect elder and a great man. Based on these works, it can be claimed that the information about the life of Hodja Ahmed Yassawi is purely mythical. One of the eulogies written for Khoja Ahmad Yassawi is found in the manuscripts section of the Republican Crimean Tatar Library named after Ismail Gaspirali (GBUK RK “Respuplikanskaya Kırımskotatarskaya Biblioteka Imena I. Gaspirinskogo) in the capital of Crimea, Akmescit (Simferepol), in the conk registered under the number Tur- Ac 25 This text, which has never been published before, covers the pages from the middle of 110.v to the end of 112.r in the conk. It consists of 53 couplets. There are also other eulogies and parables in the conk. However, they do not belong to Hodja Ahmed Yassawi. They are written in Chagatai Turkish.The eulogy includes the names of Yassawi’s parents and his birth, and then the delivery to Yassawi of the date palm entrusted to Arslan Baba by the Prophet. However, the majority of the eulogy is about Mergazi (Mervazi) coming from Ürgenç, hearing the name of Yassawī, wanting to see what was said about him on the spot and to interrogate him

Anahtar Kelimeler

• Hodja Ahmed Yassawi
• conk
• eulogy
• Crimea
• manuscript.

HOCA AHMET YESEVÎ KONULU YENİ BİR METHİYE (KIRIM EL YAZMASI)

Öz

Hoca Ahmed Yesevî Türk tasavvuf ve tarikat yapılandırmasında pir olarak kabul edilen bir kanaat önderidir. En önemli eseri, günümüzde orijinali bulunmayan “Divan-ı Hikmet”tir. Divan-ı Hikmet adlı eserde yer alan hikmetlerin bazılarının kendisine ait olmadığı, yolunda gidenler tarafından O’nun adına yazılmış olabileceği söylenmektedir. Tarikat büyüğü, ulusu olarak onun hakkında çok sayıda methiye türünde eserler meydana getirilmiştir. Bu eserlerden hareketle Hoca Ahmed Yesevî ’nin hayatı hakkındaki bilgilerin tamamıyla menkıbevi olduğu söylenebilir. Hoca Ahmed Yesevî için yazılan methiyelerden birisi de Kırım’ın başkenti Akmescit’te (Simferepol) bulunan İsmail Gaspıralı Adına Cumhuriyet Kırım Tatar Kütüphanesi, (GBUK RK “Respuplikanskaya Kırımskotatarskaya Biblioteka İmena İ. Gaspirinskogo) el yazmalar bölümünde, Tur- Ac 25 numarayla kayıtlı cönkte yer almaktadır. Daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olan bu metin, cönkün 110.v ortalarından 112.r sonlarına kadar devam etmektedir. 53 beyitten ibarettir. Cönk içerisinde başka methiyeler ve kıssalar da vardır. Ancak bunlar Hoca Ahmed ile ilgili değildir. Çağatay Türkçesi ile kaleme alınmıştır. Manzumede, Yesevî’nin anne ve babasının adları ve doğumu, daha sonra peygamber tarafından Arslan Baba’ya emaneten verilen hurmanın Yesevî’ye teslimi anlatılmaktadır. Manzumenin çoğunluğu Ürgenç tarafından gelen Mergazi’nin (Mervazi) Yesevî adını duyması, hakkında söylenenleri yerinde görmek ve onu sorguya çekmek istemesi ile ilgilidir.

Anahtar Kelimeler

• Hoca Ahmed Yesevî
• cönk
• methiye
• Kırım
• el yazma

Kaynakça

1. Bice, Hayati. Pir-i Türkistan Hoca Ahmed Yesevî. Ankara: Hoca Ahmet Yesevî Üniversitesi Yayınları, 2016.
2. Eraslan, Kemal. Ahmed-i Yesevî Dîvan-ı Hikmet’ten Seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 2000.
3. H. F. Hofman, Turkısh Lıtera Ture A Bıo-Bıblıographıcal Survey, Moslım Central Asian Turkish Lıterature Beıng in the Main A Lıst of ‘Chaghatayan’ Authors And Works in ‘Chaghatay As Regtstered in Professor M. F. Köprülü’s Artıcle:’Çagatay Edebiyatı’, LA. Vol. III. (270-)
4. With Some Additions (Nava’iana, However, Excepted), Utrecht, Published By the Library of the University of Utrecht, 1969.
5. Kenjetay, Dosay (1999). “Hoca Ahmet Yesevî: Yaşadığı Devir, Şahsiyeti, Tarikatı ve Tesiri”, Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırmalar Dergisi, (Aralık 1999), 105-129.
6. Köprülü, Fuad. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar, Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1993.
7. Selçuk, Bahir. “Ahmed Yesevî.” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 07 Aralık 2014, https://teis. yesevi.edu.tr/madde-detay/ahmed-yesevi