The Benevolence of the Ottoman Sultans During Ramadan and Muharram in the 18th Century
Öz
This article examines the regular gifts bestowed by Ottoman sultans on various occasions during the months of Ramadan and Muharram in the 18th century. As is well known, the months of Ramadan and Muharram are sacred months for Muslims, and believers strive to make the most of the spiritual atmosphere of these months through various acts of worship. In the Ottoman world, too, these sacred months were observed with great care by both the general public and members of the court; the month of Ramadan, in particular, was celebrated intensively through acts of worship and the performance of various rituals and ceremonies. Ottoman sultans bestowed numerous customary gifts during this period. As these gifts, the vast majority of which occurred during the month of Ramadan, became much more evident in archival records from the 18th century onwards, and as the ceremonies and protocols established in this century became firmly established, this has led the study to focus on this particular century. To this end, the article first discusses the visit to the Hırka-i Şerif, the foremost ceremony of the month of Ramadan, which takes place on the 15th day of the month, and mentions the gifts bestowed on this occasion. Subsequently, the article discusses the distribution of sugar money during this month and the gifts given at the conclusion of the Tarawih prayers; it then touches upon the fitra alms distributed by the Ottoman sultans, which, whilst not strictly classified as gifts, are mentioned due to their established nature as a customary practice. In presenting this information, the article addresses not only the manifestations of these gifts in the 18th century but also their historical development, to the extent permitted by the available sources. Thus, the alms were examined in terms of their origins and the changes they underwent over the course of history. Finally, the article touched upon the ashure dessert prepared during the month of Muharram and the process of its preparation in the Ottoman palace. Through examples drawn from Ottoman archival records and the explanations provided, the article focused on the aspects of these sacred occasions as reflected in the lives of the Ottoman sultans.
Anahtar Kelimeler
XVIII. YÜZYILDA OSMANLI PADİŞAHLARININ RAMAZAN VE MUHARREM İHSANLARI
Öz
Bu makale, XVIII. yüzyılda Osmanlı padişahlarının Ramazan ve Muharrem aylarında çeşitli vesilelerle verdikleri mûtad ihsanları konu edinmektedir. Bilindiği üzere Ramazan ve Muharrem ayları Müslümanlar için kutsal aylardır ve inananlar çeşitli ibadetlerle bu ayların manevi ikliminden en iyi şekilde istifade etmeye çalışırlar. Osmanlı dünyasında da bu kutsal aylar hem halk hem de saray mensupları tarafından özenle idrak edilmiş, bilhassa Ramazan ayı ibadetler ve icra edilen çeşitli ayin ve törenlerle yoğun bir şekilde kutlanmıştır. Osmanlı padişahları bu süreçte adet halinde olan pek çok ihsanda bulunmuşlardır. Tamamına yakını Ramazan ayında görülen bu ihsanların özellikle XVIII. yüzyıl itibariyle arşiv kayıtlarında çok daha belirgin olmaları ve icra edilen törenler ile uygulanan teşrifatın bu yüzyılda yerleşik bir hal alması, çalışmanın bu yüzyıla odaklanmasına vesile olmuştur. Bu amaçla makalede öncelikle Ramazan ayının başta gelen töreni olan ve ayın 15. günü icra edilen Hırka-i Şerif ziyaretine değinilerek bu sırada verilen ihsanlardan bahsedilmiştir. Ardından yine bu ayda verilen şeker akçesi ihsanı ile terâvih namazı bitiminde verilen ihsana değinilmiş ve sonrasında bir ihsan niteliğinde olmasa da yerleşik bir uygulama olması sebebiyle Osmanlı padişahlarının verdikleri fitrelerden bahsedilmiştir. Bu bilgiler verilirken, ihsanların yalnızca XVIII. yüzyıldaki yansımalarına değil, kaynakların imkân verdiği ölçüde tarihi seyirlerine de değinilmiştir. Böylece ihsanlar, ortaya çıkışları ile tarihi süreçte geçirdikleri değişimler yönüyle de ele alınmıştır. Son olarak Muharrem ayında pişirilen aşure tatlısına ve bu tatlının Osmanlı sarayında pişirilme sürecine değinilmiştir. Osmanlı arşiv kayıtları ışığında verilen örnekler ve getirilen izahlarla, bu kutsal vakitlerin Osmanlı padişahlarına yansıyan yönleri üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler
