ALEVI-BEKTASHI CULTURE AND CEMEVI PRESIDENCY IN THE CONTEXT OF GOVERNMENT PUBLIC RELATIONS

Öz

For many years, public activities aimed at the Alevi-Bektashi community—an essential part of Turkey’s cultural and social fabric—remained restricted. However, in recent years, the Turkish state's inclusive policies toward the Alevi-Bektashi community have paved the way for a new type of institutional communication with faith-based groups. In this process, government public relations activities have shifted from merely serving as channels for information and promotion to a communication model that emphasizes trust, participation, and representation between the state and the Alevi-Bektashi community. A clear example of this progress is the establishment of the Alevi-Bektashi Culture and Cemevi Presidency within the Ministry of Culture and Tourism in 2022. The Presidency not only helps preserve the spiritual and cultural values of the Alevi-Bektashi community but also serves as an institutional mechanism that reshapes how the state communicates with various faith groups. This study examines the communication strategies of this institutional structure within the framework of government public relations and explores how it is perceived by the Alevi-Bektashi community. To accomplish this goal, a qualitative research approach was used, integrating document analysis with in-depth interviews. During the interview with Toroslar Cemevi in Mersin, opinions, evaluations, and suggestions about the Presidency's activities were gathered. Additionally, the Presidency’s official website and published activity reports were examined to evaluate its public communication strategies aimed at the Alevi-Bektashi community. The findings reveal that the Presidency has developed a two-way symmetrical communication model based on mutual trust, representation, and consensus between the state and the Alevi-Bektashi community. The study concludes that through youth programs, cultural events, academic initiatives, and international activities, the Presidency promotes Alevi-Bektashi identity and social cohesion. Ultimately, the research shows that government public relations acts as a strategic instrument in shaping dialogue, recognition, and social harmony within religious and cultural settings.

Anahtar Kelimeler

• Alevi-Bektashi Culture and Cemevi Presidency
• Public Sector Public Relations
• State–Society Communication
• Faith-Based Institutions
• Social Representation

KAMUSAL HALKLA İLİŞKİLER BAĞLAMINDA ALEVİ-BEKTAŞİ KÜLTÜR VE CEMEVİ BAŞKANLIĞI

Öz

Türkiye’nin kültürel ve toplumsal yapısında önemli bir yere sahip olan Alevi-Bektaşi toplumuna yönelik kamusal faaliyetler uzun yıllar boyunca sınırlı kalmıştır. Bununla birlikte son yıllarda devletin Alevi-Bektaşi toplumuna yönelik olarak yürüttüğü kapsayıcı politikalar, inanç temelli topluluklarla kurumsal düzeyde yeni bir iletişim biçiminin doğmasına zemin hazırlamıştır. Bu süreçte kamusal halkla ilişkiler faaliyetleri yalnızca bilgilendirme ve tanıtım işlevi gören bir mekanizma olmanın ötesinde devlet ile Alevi-Bektaşi toplumu arasında güven, katılım ve temsil ilişkilerinin ön plana çıkarıldığı bir iletişim modeli haline gelmiştir. Bu gelişmenin somut göstergelerinden biri, 2022 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde kurulan Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı olmuştur. Başkanlık, Alevi-Bektaşi toplumunun inançsal ve kültürel değerlerinin korunmasına katkı sağlamakla birlikte, aynı zamanda devletin farklı inanç topluluklarıyla kurduğu kamusal iletişimi yeniden tanımlayan bir kurum kimliği kazanmıştır. Bu çalışma, söz konusu kurumsal yapının kamusal halkla ilişkiler bağlamındaki iletişim stratejilerini ve Alevi-Bektaşi toplumu tarafından nasıl algılandığını incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; doküman analizi ve derinlemesine görüşme tekniklerinden birlikte yararlanılmıştır. Mersin Toroslar Cemevi ile gerçekleştirilen görüşmede, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığının yürüttüğü faaliyetlere ilişkin görüşler, değerlendirmeler ve öneriler elde edilmiştir. Ayrıca başkanlığın kurumsal web sitesinde kamuoyuna sunulan faaliyet raporları ve içerikler incelenerek, kurumun Alevi-Bektaşi toplumuna yönelik uygulamaları analiz edilmiştir. Bulgular, başkanlığın Alevi-Bektaşi toplumu ile devlet arasında karşılıklı güven, temsil ve uzlaşı temeline dayalı iki yönlü simetrik bir iletişim modeli geliştirdiğini göstermektedir. Araştırma sonucunda, Başkanlığın yürüttüğü gençlik programları, kültürel etkinlikler, akademik çalışmalar ve uluslararası faaliyetler aracılığıyla hem Alevi-Bektaşi kimliğinin kurumsal temsiline hem de toplumsal bütünleşmeye katkı sunduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, çalışma kamusal halkla ilişkilerin dinî-kültürel alanlarda diyalog, tanınma ve toplumsal barışın iletişimsel inşasında stratejik bir araç olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı
• Kamusal Halkla İlişkiler
• Devlet-Toplum İletişimi
• İnanç Temelli Kurumlar
• Toplumsal Temsil

Kaynakça

1. ABKCB. “T.C. Kültür ve Turi̇zm Bakanlığı alevi-bektaşi kültür ve cemevi başkanlığı mevzuatı”. Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı, 2025e. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/Eklenti/133852,alevi-bektasi-kultur-ve-cemevi-baskanligi---mevzuatpdf.pdf?0
2. ABKCB, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. “Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı”. 2025a. Erişim 14 Mart 2025. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/TR-339010/hakkimizda.html
3. ABKCB, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. “Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı”. 2025c. Erişim 12 Ekim 2025. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/
4. ABKCB, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. “Alevilik ve Bektaşilik Ansiklopedisi (ABA) Çalıştayı Gerçekleştirildi”. 2025f. Erişim 12 Ekim 2025. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/TR-365322/alevilik-ve-bektasilik-ansiklopedisi-aba-calistayi-gerceklestirildi.html
5. ABKCB, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. “‘Alevilik-Bektaşilik Sözlü Tarih Projesi’ Başlatıldı”. 2025g. Erişim 12 Ekim 2025. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/TR-378868/alevilik-bektasilik-sozlu-tarih-projesi-baslatildi.html
6. ABKCB, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. “Başkanımız Sayın Esma Ersin, Gaziantep Valiliğimizin ev sahipliğinde, Valimiz Sayın Kemal Çeber ile birlikte canlarımızla bir araya geldi”. 2025d. Erişim 06 Ekim 2025. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/TR-406332/baskanimiz-sayin-esma-ersin-gaziantep-valiligimizin-ev-sahipliginde-valimiz-sayin-kemal-ceber-ile-birlikte-canlarimizla-bir-araya-geldi.html
7. ABKCB, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. “Faaliyet Raporu”. 2024. Erişim 03 Ekim 2025. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/TR-395276/2024-faaliyet-raporu.html
8. ABKCB, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. “Hakkımızda”. 2025b. Erişim 02 Ekim 2025. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/TR-339010/hakkimizda.html

9. Asad, Talal. Formations of the Secular: Christianity, Islam, Modernity. Stanford, California: Stanford University Press, 2003. https://doi.org/10.1515/9780804783095
10. Assmann, Jan. Kültürel bellek: eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kimlik. çev. Ayşe Tekin. İstanbul: Ayrıntı, 2015.
11. Bourdieu, Pierre. The Logic of Practice. Stanford University Press, 1990.
12. Bowen, Glenn A. “Document Analysis as a Qualitative Research Method”. Qualitative Research Journal 9/2 (03 Ağustos 2009), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
13. Boztepe Taşkıran, Hatun. “Kamusal Halkla İlişkiler Bağlamında Belediyeler ve Sürdürülebilirlik Uygulamaları: Türkiye’deki Büyükşehir Belediyeleri Üzerine Bir İnceleme”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi 39 (29 Nisan 2022), 31-53. https://doi.org/10.17829/turcom.1017789
14. Bryman, Alan. Social Research Methods. Oxford: Oxford Univ. Press, 4. ed., 2012.
15. Coşkun, Hasan. “Alevi/bektaşi geleneğinde dedelik kurumu “sivas kangal türkmen alevileri örneği"”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 85 (15 Mart 2018), 43-62.
16. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 112 (09 Kasım 2022).
17. Çeribaş, Mehmet - Köse, Serkan. “Alevi̇ İnanç Si̇stemi̇nde ‘Dedeli̇k Kurumu’nun Menşei̇ Meselesi̇ Ve ‘Dedeli̇k Kurumu’na Dai̇r Yeni̇ Değerlendi̇rmeler”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 11/22 (18 Haziran 2018), 13-27. https://doi.org/10.12981/motif.449
18. Demir, Oğuzhan Ömer. “Nitel araştırma yöntemleri”. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. 289. İstanbul: Alfa yayınları, 5. Basım, 2017.
19. Dong, Chuqing vd. “What Do We Know about Government Public Relations (GPR)? A Systematic Review of GPR in Public Relations Literature”. Public Relations Review 49/1 (Mart 2023), 102284. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2022.102284
20. Eller, Dan. “Expanding Public Sector Communications: Moving beyond Public Affairs to Facilitate Collaborative Public Relations”. GSTF Journal on Media & Communications (JMC) 3/1 (29 Eylül 2016), 5. https://doi.org/10.7603/s40874-016-0005-9
21. Grunig, James E. - Hunt, Todd. Managing public relations. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1984. Gül, İbrahim. “Alevi i̇nanç önderlerinin hizmetkar liderlik davranışları”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 38/38 (30 Haziran 2018), 61-78. https://doi.org/10.17498/kdeniz.415382
22. Irmak, Yılmaz - Hamarat, Handan. “Bi̇ngöl Alevi̇li̇ği̇nde Dedeli̇k Musahi̇pli̇k Düşkünlük Ve Cem”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8/15 (22 Nisan 2018), 211-232 https://doi.org/10.29029/busbed.396201
23. Karataş, Zeki. “Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri”. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi 1/1 (2015), 64.
24. Kurt, Kübra. “Belediyelerde Halkla Ilişkilerin Önemi”. The Journal of Academic Social Sciences 9/9 (01 Ocak 2015), 334-334. https://doi.org/10.16992/ASOS.477
25. NİYAZ Dergi. “NİYAZ Alevilik-Bektaşilik Çalışmaları Dergisi”. Elektronik Dergi. 2025. Erişim 12 Kasım 2025. https://niyaz.gov.tr/TR-375586/dergimiz.html
26. Şen, Fulya. “Kamu Yönetiminde Halkla İlişkileri Yeniden Düşünmek”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 16 (30 Haziran 2012), 63-79.
27. Şeşen, Elif. “Çevre eğitiminde kamusal halkla ilişkiler ve stk’lar ile işbirliği”. Selçuk İletişim 9/1 (06 Ağustos 2015), 429-443. https://doi.org/10.18094/si.62614
28. Tarakcı, Havva Nur. “Kamusal Halkla İlişkilerde Sosyal Medya: Milli Eğitim Bakanlığı’nın Öğretmenlikte Kariyer Basamakları Çalışmasına İlişkin Bir Duygu Analizi Araştırması”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 50 (29 Nisan 2023), 303-320. https://doi.org/10.52642/susbed.1231033
29. Taslak, Evin Kanar - Taşkıran, Hatun Boztepe. “Kamusal Halkla İlişkiler ve Dijital İletişim Uygulamaları: İstanbul İlçe Belediyeleri Üzerine Bir Araştırma”. İletişim ve Diplomasi 5 (19 Temmuz 2021), 3-24.
30. Weber, Max. Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology. Univ of California Press, 1978.
31. Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık, 12. Basım, 2021.
32. Yudarwati, Gregoria A. - Gregory, Anne. “Improving government communication and empowering rural communities: Combining public relations and development communication approaches”. Public Relations Review 48/3 (01 Eylül 2022), 102200. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2022.102200