AFYONKARAHİSAR (KARAHİSAR-I SÂHİP) MEVLEVÎ ÂSİTÂNESİ’NİN ŞEHİR KİMLİĞİNE VE GELİŞMESİNE ETKİSİ
Öz
Mevlevî Tarikatı, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin vefatıyla onun türbesi etrafında kurulup
gelişerek Konya Mevlânâ Âsitânesi’nden Anadolu, Rumeli ve Arap coğrafyasına yayılarak geniş
bir etki alanına sahip tasavvufî bir harekettir. Âsitâne, dergâh, hankâh, tekke veya zâviyeler ise
Mevlevî Tarikatı’nın bu geniş coğrafyada yayılıp kökleşmesini sağlayan en önemli yapılardır.
Mevlevîhâne olarak da adlandırılan bu yapılar arasında Afyonkarahisar Mevlevîhânesi de
bulunmaktadır. Bu mevlevîhâne, âsitâne statüsünde bulunan en önemli merkezlerinden biri
olması hasebiyle de ayrı bir öneme sahiptir. Afyonkarahisar Mevlevîhânesi’nin kuruluşunu
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin oğlu Sultan Veled dönemine kadar götürmek mümkündür.
Kuruluşu, gelişmesi ve son bulmasına kadar toplumun her kesimi ile –özellikle yönetici
kesim ile- yakın ilişkiler kurarak faaliyetlerini sürdüren Mevlevîler, Afyonkarahisar’da da
aynı şekilde faaliyetlerine devam etmişlerdir. Bu bağlamda Afyonkarahisar Mevlevîhânesi’nin
nüfuzu Divânî Mehmed Çelebi’nin döneminde söz konusu şehrin sınırlarını aşarak geniş bir
coğrafyaya yayılmıştır. Mevlevîhânelerin bulundukları şehirlerin kimliği ve gelişmesi üzerinde
-özellikle dinî anlamda- kayda değer bir etkiye sahip oldukları düşünülmektedir. Bu bağlamda
Afyonkarahisar Mevlevîhânesi’nin bulunduğu şehrin kimliğine ve gelişmesine etkisinin
boyutu merak konusudur. Bu çalışmada Afyonkarahisar Mevlevî Âsitânesi’nin şehir kimliğine
ve gelişmesine olan etkisi arşiv kaynakları, dönemsel kronikler ve telif-tetkik eserler dikkate
alınarak incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
124C316
THE IMPACT OF THE MEVLEVÎ ÂSİTÂNE OF AFYONKARAHİSAR (KARAHİSAR‑I SÂHİP) ON URBAN IDENTITY AND DEVELOPMENT
Öz
The Mevlevî Order was established and developed around the tomb of Mevlânâ Celâleddîn-i
Rûmî after his death. Mevlevîsm is a Sufi movement that spread from the Mevlânâ Âsitâne in
Konya to Anatolia, Rumelia, and the Arab regions, gaining a wide sphere of influence. The
âsitâne, dargah, khankâh, lodge or zawiyahs are the most important structures that enabled the
Mevlevî Order to spread and take root across this vast geography. Among these structures, also
known as Mevlevîhâne, is the Afyonkarahisar Mevlevîhâne, also called the Karahisar-ı Sâhip
Mevlevîhâne. The Afyonkarahisar Mevlevîhâne is particularly significant as it is one of the
most important centers of the Mevlevî Order with the status of an âsitâne. The establishment
of the Afyonkarahisar Mevlevîhâne can be traced back to the period of Sultan Veled, the son of Mawlânâ Jalâl al-Dîn Rûmî. The Mevlevîs, who maintained close relations with all segments
of society -especially the ruling class- throughout their establishment, development, and until
the end, continued their activities in the same manner in Afyonkarahisar. In this context, the
recognition of the Afyonkarahisar Mevlevîhâne reached far beyond the borders of this city
during the time of Divânî Mehmed Çelebi’s leadership. It is believed that Mevlevîhânes had a
significant impact on the identity and development of the cities they were located in, especially
in religious terms. In this context, the extent of the Afyonkarahisar Mevlevîhâne’s impact
on the identity and development of the city it was located in is a matter of curiosity. This
study will examine the impact of the Afyonkarahisar Mevlevî Lodge on the city’s identity and
development, taking into account archival sources, contemporary chronicles, and copyrighted
research works.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
124C316
