ALEVİ KİMLİĞİNİN SÜRDÜRÜLMESİNDE FESTİVALLERİN ÖNEMİ-SARI SELÇUK DEDE FESTİVALİ ÖRNEĞİ
Öz
Bu çalışma, toplumsal kimliğin inşası ve sürdürülmesinde festivallerin sosyolojik işlevini, Afyonkarahisar ilinin Sandıklı ilçesine bağlı Selçik köyünde düzenlenen “Sarı Dede Sultanı Anma ve Kültür Festivali” örneği üzerinden incelemektedir. Sosyolojik bir perspektifle festivaller, yalnızca eğlence odaklı etkinlikler değil; kolektif bilincin tazelendiği, değerlerin paylaşıldığı ve toplumsalın yeniden üretildiği yoğunlaştırılmış zamansal kesitlerdir. Çalışma kapsamında, festivallerin yerel ve kolektif kimliklerin oluşturulmasındaki rolü; Durkheim, Hobsbawm ve Cohen gibi kuramcıların “kolektif bilinç”, “geleneğin icadı” ve “sembolik sınırlar” gibi kavramların yanı sıra, yerel aidiyetler ve mekânsal kimlikler konusunda özgün fikirler sunan Getz, Hall ve Harvey gibi düşünlerin yaklaşımları çerçevesinde kurgulanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım benimsenmiştir. Veriler, 2025 yılının Nisan ve Eylül ayları arasında, amaçlı ve kartopu örneklem teknikleriyle seçilen 18 katılımcı ile gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler ve odak grup tartışmaları aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, betimsel ve sistematik bir analize tabi tutularak festivale dair deneyimlerin özü ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma bulguları, Sarı Dede Sultan Festivali’nin özellikle Alevi kültürüne özgü geleneklerin kuşaklararası aktarımında bir köprü işlevi gördüğünü göstermektedir. Birçok festival gibi Sarı Dede Sultan Festival’i; göç, küreselleşme ve modernleşme gibi süreçlerle mekânsal kopuş yaşayan bireylerin, kökenleriyle yeniden bağ kurmalarına ve aidiyet duygularını pekiştirmelerine imkân tanımaktadır. Özellikle yurt dışından gelen katılımcılar için bu etkinlik, “anavatana” duyulan özlemi giderme ve kültürel sermayeyi artırma aracıdır. Ayrıca; türbe, cemevi ve bunlara dair anlatılar gibi fiziksel ve kurgusal varlıklara yapılan maddi ve manevi yatırımların, topluluk üyeleri arasındaki dayanışmayı simgeleyen birer “inanca yatırım” olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak festivallerin; kültürel kutlama, kimlik ifadesi ve sosyal etkileşim boyutlarıyla azınlık veya yerel grupların ana akım kültür içerisinde kendilerini tanımlamalarına ve sosyal uyum süreçlerine stratejik bir katkı sağladığı savunulmaktadır
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Alkon, Alison Hope. Place, Stories, and Consequences: Heritage Narratives and the Control of Erosion on Lake County, California, Vineyards. Organization & Environment (2004):17: 145–69.
- Alptürker, Gündüz. İ. ve Alptürker, Hakan. “Gelenekten Geleceğe Yöresel Kültürün Taşınmasında Festivallerin Rolü”. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi (2021): 10(2), 1409-1422.
- Anthony D. Smith. Myths and Memories of the Nation Oxford Univ. Press, 1993.
- Bauman, Zygmunt. Bireyselleşmiş Toplum. (Çev. Yavuz Alagon), İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2001.
- Bilgililer, Hidaye Aydan ve Sırrı, Cem. Kültürel Etkinlikler Ve Dijitalleşme Sürecinin Yansımaları. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi (2023):10 (93), 572-589.
- Bilgin, Nuri. Kimlik Sorunu. İzmir: Ege Yayıncılık, 1996.
- Blaut, j. The Theory Of Cultural Racism, Antipode. (1992): Vol. 24(4):289 – 299.
- Bowman, Marion. Arthur and Bridget in Avalon: Celtic Myth, Vernacular Religion and Contemporary Spirituality in Glastonbury. Fabula (2007): 48 (1/2).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Alevilik Bektaşilik Araştırmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
28 Aralık 2025
Kabul Tarihi
21 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 1