Hoca Ahmed Yesevî Türk tasavvuf ve tarikat yapılandırmasında pir olarak kabul edilen
bir kanaat önderidir. En önemli eseri, günümüzde orijinali bulunmayan “Divan-ı Hikmet”tir.
Divan-ı Hikmet adlı eserde yer alan hikmetlerin bazılarının kendisine ait olmadığı, yolunda
gidenler tarafından O’nun adına yazılmış olabileceği söylenmektedir. Tarikat büyüğü, ulusu
olarak onun hakkında çok sayıda methiye türünde eserler meydana getirilmiştir. Bu eserlerden
hareketle Hoca Ahmed Yesevî ’nin hayatı hakkındaki bilgilerin tamamıyla menkıbevi olduğu
söylenebilir. Hoca Ahmed Yesevî için yazılan methiyelerden birisi de Kırım’ın başkenti
Akmescit’te (Simferepol) bulunan İsmail Gaspıralı Adına Cumhuriyet Kırım Tatar Kütüphanesi,
(GBUK RK “Respuplikanskaya Kırımskotatarskaya Biblioteka İmena İ. Gaspirinskogo) el
yazmalar bölümünde, Tur- Ac 25 numarayla kayıtlı cönkte yer almaktadır. Daha önce hiçbir
yerde yayımlanmamış olan bu metin, cönkün 110.v ortalarından 112.r sonlarına kadar devam
etmektedir. 53 beyitten ibarettir. Cönk içerisinde başka methiyeler ve kıssalar da vardır. Ancak
bunlar Hoca Ahmed ile ilgili değildir. Çağatay Türkçesi ile kaleme alınmıştır. Manzumede,
Yesevî’nin anne ve babasının adları ve doğumu, daha sonra peygamber tarafından Arslan
Baba’ya emaneten verilen hurmanın Yesevî’ye teslimi anlatılmaktadır. Manzumenin çoğunluğu
Ürgenç tarafından gelen Mergazi’nin (Mervazi) Yesevî adını duyması, hakkında söylenenleri
yerinde görmek ve onu sorguya çekmek istemesi ile ilgilidir.
Hodja Ahmed Yassawi is a pioneer leader in the organization of Turkish Sufism and tariqa.
His most significant work is “Divan-ı Hikmet”, the original of which does not exist today. It is
claimed that some of the words of wisdom in Divan-ı Hikmet have not belonged to him and that
those who followed in his footsteps may have been written in dedication to him.
Many works in the genre of eulogy have been created about him as a sect elder and a great
man. Based on these works, it can be claimed that the information about the life of Hodja Ahmed
Yassawi is purely mythical. One of the eulogies written for Khoja Ahmad Yassawi is found in
the manuscripts section of the Republican Crimean Tatar Library named after Ismail Gaspirali
(GBUK RK “Respuplikanskaya Kırımskotatarskaya Biblioteka Imena I. Gaspirinskogo) in the
capital of Crimea, Akmescit (Simferepol), in the conk registered under the number Tur- Ac 25 This text, which has never been published before, covers the pages from the middle of 110.v
to the end of 112.r in the conk. It consists of 53 couplets. There are also other eulogies and
parables in the conk. However, they do not belong to Hodja Ahmed Yassawi. They are written
in Chagatai Turkish.The eulogy includes the names of Yassawi’s parents and his birth, and then
the delivery to Yassawi of the date palm entrusted to Arslan Baba by the Prophet. However, the
majority of the eulogy is about Mergazi (Mervazi) coming from Ürgenç, hearing the name of
Yassawī, wanting to see what was said about him on the spot and to interrogate him
Birincil Dil | Türkçe |
---|---|
Konular | Türk Halk Edebiyatı |
Bölüm | Araştırma Makalesi |
Yazarlar | |
Erken Görünüm Tarihi | 10 Eylül 2024 |
Yayımlanma Tarihi | |
Gönderilme Tarihi | 14 Aralık 2023 |
Kabul Tarihi | 27 Mart 2024 |
Yayımlandığı Sayı | Yıl 2024 Sayı: 111 |
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.