Âşıklık geleneği içerisinde ülkemizin en önemli temsilcilerinden birisi olan, 2023 yılı
UNESCO tarafından kendisine atfedilen Âşık Veysel, sözüyle ve ona eşlik eden sazıyla dünyaya
adını duyurmuş bir ozandır. Bu çalışmanın odak noktasını, Âşık Veysel›in müzikal mirasının
bir parçası olan saza yüklediği kültürel misyonlar ve bu misyonların onun hayatındaki yeri,
sazla olan bağı oluşturmaktadır. Eserlerinde sazını organolojik olarak ses veren bir çalgı olarak
nitelendirdiği gibi, gelenekte örnekleri bulunan birçok âşık gibi etno-organolojik yaklaşımlar
kullanarak kültürel perspektifte de nitelemiştir. Veysel sazını sırdaş, dost, yaren vb. kavramların
perspektifinde bir metafordan öte, yaşantısına sokarak iletişime ve etkileşime girmiştir. Bir
çalgı olarak organoloji disiplini içerisinde incelenen saz (bağlama) âşıkların kültürel olarak
çalgılarına yükledikleri misyonlardan ötürü, kültürel perspektifte etno-müzikolojinin etnoorganoloji
bağlamında incelenmiştir. Birçok âşıkta olduğu gibi Veysel de sazıyla olan ilişkisini
sözlerine dökmüş, müziğiyle birleştirerek sunmuştur bizlere. Bu çalışmada Veysel’in hayatının
her anında yanında yoldaş olan sazı ile ilgili duygularını aktardığı eserlerinin yanında,
konuşmaları ve demeçleri sırasında saza yüklediği kültürel anlamlar incelenerek âşıklık
geleneği içerisinde yer alan Âşık ve saz arasındaki ilişki ana odak noktası olarak belirlenmiştir.
Tarama ve doküman analizi yöntemi tercih edilen bu çalışmada, göstergebilim yönteminden de
faydalanılmıştır. Veysel’in eserlerindeki sazına atfettiği ürünler hem organolojik hem de Etnoorganolojik
bağlamda incelenerek kültürel olarak anlamlar çıkartılmaya çalışılmıştır
Müzikoloji Âşık Veysel Saz (bağlama) Organoloji Etno-organoloji.
Âşık Veysel, one of the most important representatives of our country in the minstrel
tradition, attributed to him by UNESCO in 2023, is a poet who has made a name for himself
in the world with his words and accompanying instrument. The focus of this study is on the
cultural missions that Âşık Veysel attributed to the instrument, which is a part of his musical
heritage, and the place of these missions in his life and his connection with the instrument.
In his works, he described the instrument as an instrument that sounded organologically, as
well as in a cultural perspective by using ethno-organological approaches, like many minstrels
with examples in the tradition. Veysel has communicated and interacted with his instrument
by putting it into his life beyond a metaphor in the perspective of concepts such as confidant, friend and yaren. The saz (bağlama), which is studied within the discipline of organology as
an instrument, has been examined in the context of ethno-organology of ethno-musicology in
a cultural perspective due to the cultural missions that minstrels culturally attribute to their
instruments. As with many minstrels, Veysel has put his relationship with his instrument into
his lyrics and presented it to us by combining it with his music. In this study, the relationship
between the minstrel and the saz, which is in the minstrel tradition, was determined as the
main focus by examining the cultural meanings that Veysel attributed to the instrument during
his speeches and statements, as well as his works in which he conveyed his feelings about
his instrument, which was his companion at every moment of his life. In this study, in which
scanning and document analysis method was preferred, semiotics method was also used. The
products that Veysel attributes to his instrument in his works are in both organological and
ethno-organological contexts.
Musicology Âşık Veysel The Saz (bağlama) Organology Ethno-organology
Birincil Dil | Türkçe |
---|---|
Konular | Müzikoloji ve Etnomüzikoloji |
Bölüm | Araştırma Makalesi |
Yazarlar | |
Erken Görünüm Tarihi | 10 Eylül 2024 |
Yayımlanma Tarihi | |
Gönderilme Tarihi | 3 Şubat 2024 |
Kabul Tarihi | 1 Nisan 2024 |
Yayımlandığı Sayı | Yıl 2024 Sayı: 111 |
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.