Bu araştırma Erzurum yöresinde yaşayan ve Alevî geleneğe mensup bireylerin ibadet
telakkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmamız, bir topluluğun ortak kültürü içindeki
değerlerinin, davranışlarının, inançlarının ve ibadetlerinin tanımlandığı ve yorumlandığı nitel
araştırma desenlerinden biri olan etnografik yönteme dayalı olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın
katılımcı grubu, Erzurum ilindeki çeşitli ilçe ve köylerde yaşayan Alevîlerden oluşmaktadır. Bu
kapsamda, belirlenen 9 ilçe (Aşkale, Çat, Hınıs, Horasan, Köprüköy, Olur, Pasinler, Şenkaya,
Tekman) ve 20 köyde bulunan Alevî dedeler ve taliplerle çalışma yapılmıştır. Katılımcılara
yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmış ve bu süreçte elde edilen veriler kayıt altına
alınmıştır. Araştırma sonuçları, gözlem, saha notları ve uygulanan görüşme formuyla elde
edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmayla ilgili tespit
ve değerlendirmeler sonucunda Alevîler arasında dinin pratik yönünü oluşturan ibadetlerin
önemli bir yer tuttuğu gözlemlenmiştir. Ancak namaz, oruç, zekât ve hac gibi ibadetlerin
yerine getirilmesinde bazı farklılıklar ve ilgisizlikler görülmüştür. Alevî toplulukların İslam’ı
tanıdıkları dönemde yaşadıkları göçebe hayatın zorlukları, merkezi yönetimle olan sorunlar,
çeşitli mezhepler ve inançların etkisi altında olmaları gibi faktörler, bazı ibadetlerin yerine
getirilmemesine veya ibadetlere mesafeli bir tutum sergilenmesine neden olmuştur. Ayrıca, bu
ibadetlerin bazı yöre Alevîleri arasında farklı şekillerde yorumlandığı ve kendilerine özgü bir
şekilde yerine getirildiği görülmüştür.
This research aims to reveal the worship practices of individuals living in the Erzurum
region and belonging to the Alevi tradition. To achieve this goal, our study was designed based
on the ethnographic method, which is one of the qualitative research designs that define and
interpret the values, behaviors, beliefs, and worship practices within a community’s shared
culture. The participant group of our research consists of Alevis living in various districts and
villages in the province of Erzurum. Within this scope, work was conducted with Alevi dedes
(spiritual leaders) and followers in 9 districts (Aşkale, Çat, Hınıs, Horasan, Köprüköy, Olur, Pasinler, Şenkaya, Tekman) and 20 villages identified. Semi-structured interview forms were
applied to the participants, and the data obtained during this process were recorded. The research
findings were evaluated using the content analysis method with observations, field notes, and
data obtained through the applied interview forms. As a result of the findings and evaluations
related to the research, it was observed that worship practices, which constitute the practical
aspect of religion among Alevis, hold significant importance. However, some differences and
indifference were observed in the performance of worship practices such as prayer, fasting,
almsgiving, and pilgrimage. Factors such as the hardships of the nomadic life experienced
by Alevi communities during the period they encountered Islam, problems with the central
government, and the influence of various sects and beliefs have led to the non-performance of
some worship practices or a distant attitude towards worship. Additionally, it was observed that
some Alevi communities interpret these worship practices differently and perform them in their
own unique ways
Birincil Dil | Türkçe |
---|---|
Konular | İslam Mezhepleri |
Bölüm | Araştırma Makalesi |
Yazarlar | |
Erken Görünüm Tarihi | 10 Eylül 2024 |
Yayımlanma Tarihi | |
Gönderilme Tarihi | 6 Nisan 2024 |
Kabul Tarihi | 12 Mayıs 2024 |
Yayımlandığı Sayı | Yıl 2024 Sayı: 111 |
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.