Öz
XV. yüzyıl Osmanlı şiirinin en önemli şairlerinden birisi olan NecâtîBeg [ö. 1509]’in, divanı Prof. Dr. Ali Nihad TARLAN [1898-1978]hoca tarafından yayımlanmıştır. Bilahare şair Necâtî üzerine tezler vekitaplar hazırlanmış, makaleler yazılmış, bildiriler sunulmuştur. OnAltıncı Yüzyıl Divan Şairlerinde Vezin Kullanımı adlı yüksek lisanstezimi hazırlarken, çalışmanın bir parçası olarak Dîvân’ı okumuş, vezindendoğan aksaklıkları ve okunamamış kimi yerleri yazmalara da müracaatederek tashih etmiştim. Tercemân ~ tercümânın, bir sözü başka birsözle beyan ve tefsir eden kimse; mecaz yoluyla bir başkasının emel vemaksatlarını bildirmekle mükellef olan yerinde kullanılır bir tabir; çevirmen,açıklayan, izah eden; ayak tercümânı, ayaklu tercümân: hizmetçi,uşak; güzel, ince, zarif, saf; mecazî anlamda hediye, iyi duyguların tercümanıolarak sunulan armağan; kurban gibi anlamları vardır. Tercemânın,sözlük anlamı üzerinden gelişen fakat tercümân olarak telaffuz edilenbaşka bir değişkesi daha vardır: Alevilerde ve Bektaşilerde herhangi birgünlük iş yapılırken okunan Arapça, Farsça, Türkçe manzum veya mensurdualara ve yine bu türden özür dileme dualarına verilen ad. Çok az daolsa öbür bazı tarikatlara ait tercümanlar da vardır. Bu makale, NecatiBeg Divanı’nda, Divan’ın bir nüshasında tîre-cân, öbür bütün nüshalarındatercemân olarak geçen sözcüğün tîr-cân okunması üzerine kalemealınmıştır. Çalışmada, beyitteki tîr-cân yerine tercemânın tercih edilmesigerektiği belirtilip tercemân ~ tercümân üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Öz
Necati Beg [d. 1509] is one of the very important Ottoman poets and his divanwas published by Professor Dr. Ali Nihad Tarlan [1898-1978]. Later it waswritten thesises, books and articles and presented scientific announcement about thedivan. When I was preparing my master thesis which was named The metre usage indivan poets of 16th century, read Necati’s divan and repaired some problems throughlooked at some manuscripts of it. Tarcaman~tarcuman means a person who explainsa speech with another speech and is responsible to inform about one person’sintentions. Also yt amounts translator, giving the reasons, act of explaining, andmaidservant, nice, elegant, graceful, smart man and spiritually gift, present, somethinggiven freely as good emotions and sacrificy. Additionally it is a term in Alavi andBaktashi society means daily prayer of written in verse and prose in Arabic, Persianand Turkish and prayer of excuse. This is rare in other dervish orders. This arcticle isabout ”tarcaman“ one word of Necati Beg’s divan, before it was written ”tira-can“ inthe text with edition critic by Tarlan. In my opinion this word should be tarcaman /tarcuman, not tira-can because of some reasons. One of them in only one of divan’smanuscripts the word is ”tira-can“, but in others is ”tarcaman“. Also tarcaman ismore convenient as meaning.
Anahtar Kelimeler
Necati Beg tira-can tarcaman / tarcuman daily prayer Baktashi order Alavi society
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 27 Nisan 2012 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2012 Sayı: 26 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.