Mehmed Hurşid Paşa’nın Seyahatnâme-i Hudud Adlı Eserine Göre XIX. Yüzyıl Ortalarında Bâyezid Sancağı

Öz

Osmanlı Devleti ile İran arasındaki sınır problemleri büyük ölçüde1746’da yapılan anlaşma ile halledilmişti. Ancak bölgedeki konar göçer aşiretleri sürekli sınır ihlâllerinde bulunmaktaydılar. Bu durumun düzel- tilmesi için 1823 ve 1847 de iki anlaşma daha yapıldı. Bu sonuncu anlaş- manın uygulamaya konulmasından önce bölgeye bir “Tahdid-i Hudud komisyonu gönderildi. Derviş Paşa’nın başkanlığındaki bu heyette Mehmed Hurşid de katip olarak yer almıştı.Mehmed Hurşid yerinde yaptığı incelemeleri Seyahatnâme-i Hudud adı altında bir kitapta topladı. Söz konusu kitapta Basra’dan Bayezid’e kadar olan yerlerin tanımı, demografik yapısı ve konar göçer aşiretlerin dolaştıkları yerler anlatılmıştır. Bu makalede söz konusu esere istinaden XIX. yüzyılın ortalarında Bayezid sancağının durumu incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bayezid, Celâlî, Zîlânlu, Hayderanlu, Sebîki, Mehmed Hurşid, Derviş Paşa

The Sancak of Bayezid in the mid-nineteenth century according to the account of Seyahatnâme-i Hudud by Mehmed Hurshid

Öz

The boundary prablems between the Ottomans and Iranians were solved to a great extent by the agreement of 1746. Howewer, nomedic tribes of both sides had continiusly transgressed the border. Two more agreements, one in 1823 and another in 1847, were made between the states in order to regulate this issue. Therefore a commision of delimitation was sent to the area to carry out decisions of the agreement. A certain Mehmed Hurshid had joined the commission which was headed by Dervish Pasha. Mehmed Hurshid wrote the results of the survey of the commision under the title of “Seyahatnâme-i Hudud”. In this work he described the definitions of places from the Persian Gulf to Bayezid in Eastern Anatolia, and demografic structure as well as the places were nomedic tribes travelled seasonally. This article exemines the Sanjak of Bayezid during the mid-nineteenth century based on Mehmed Hurshid’s work.

Anahtar Kelimeler

• Bayezid, Celâlî, Zîlânlu, Hayderanlu, Sebîki, Mehmed Hurshid, Dervish Pasha