Rusya Müslümanlarının Kongrelerinde Kadın Sorunu 1905-1917

Öz

XX. yüzyılın başında Rusya Türkleri kadınların özgürleşmesi yolundaçok hızlı denilebilecek bir gelişme göstermişlerdir. Bu süreci 1905-1917 tarihleri arasında yaptıkları kongrelerde, açık ve canlı bir şekilde görmek mümkündür. Yapılan toplantıların zabıtlarından kadınların, dinî söylemi bir yana bırakıp evrensel haklar bağlamında haklarını kazanmak yolunu tercih ettikleri ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, kadınların bizzat bu tartışmalara katılarak statülerinin yükseltilmesi ve toplumda daha etkili konuma gelebilme mücadelesi vermeleri, örgütlenmeleri ve gelişmelerin adım adım nasıl şekillendiği ve sistemleştiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mûsa Cârullah, kadın hakları, ceditçilik, Kazan Tatarları, modenleşme, dinî reform.

Women phenomena in the Congress of Muslims in Russia

Öz

The Muslims of Russia took quite a rapid steps toward the emancipation of women in the early 20th century. These developments can best be seen in the discussions of All- Russian Muslim Congresses between 1905 and 1917. The records of the 1917 Congress and other meetings show also that Muslim women who took part in these activities preferred a secular discourse in order to defend their rights in a universal context rather than seeking solutions within Islam. Besides, there were jadidist religious reformers such as Mûsa Cârullah 1875-1949 who defended women’s rights by interpreting Kor’an from a feminist point of view. He also tried to show that Islam does not conradict with the later developments in the West concerning the status of women.

Anahtar Kelimeler

• Musa Jarullah, women’s emancipation, Jadidism, the Volga Tatars, modernization, religious reform