Öz
Türk edebiyatında XV. yy’dan itibaren görülmeye başlayan hiciv muhtevalı metinler sonraki yüzyıllarda artarak devam etmiştir. Daha çok şahıs yergisinin yapıldığı hiciv metinlerinde genellikle şairin alay etme isteği, eleştiri, öfke, nefret gibi duyguları şiirin imkanları içinde dışa vurulmuştur. Özellikle devlet kademelerindeki şahısları hedef alan hicviyyeler, kişisel ihtirasların ürünü olmakla birlikte gerçekten bozulan düzenin, adaletsizliğin, zulmün edebiyata aksi olarak değerlendirilmelidir. Bu yazıda XVI. yy.’da yetişmiş, Osmanlı ve Batı kroniklerinin daima övgü ile bahsettiği Türk donanmasının son büyük amirallerinden Kılıç Ali Paşa hakkında Terkib-Bend nazım şekli ile kaleme alınan hicviyye türünde bir manzume incelenmiştir, eserin şairi meçhuldür. Büyük ihtimalle Paşa’nın yanında bulunan bir levend tarafından kaleme alındığı anlaşılan hicviyye onun ölümünden sonra Paşa’dan kurtulmanın sevinci ile onu ve faaliyetlerini yeren bir tutumla yazılmış olup tarih kitaplarının satır aralarında okunabilecek kimi bilgileri ihtiva etmesi ve Kılıç Ali Paşa hakkında farklı bilgiler vermesi açısından edebî ve tarihî değere sahiptir. Makalede sözü edilen manzumede Kılıç Ali Paşa’nın tarihî kişiliği ile manzumede hicvedilen yönleri incelenmiş, 118 beyitlik hicviyyenin bilinen iki yazma nüshası üzerinden tenkitli tam metni ilim dünyasının istifadesine sunulmuş ve gemici dilindeki bazı ıstılahlar açıklanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- BOSTAN, İdris “İnebahtı Deniz Savaşı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 22, 2000, s. 287-289.
- ———, “Kılıç Ali Paşa”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 25, 2002, s. 411-412.
- ———, Osmanlı Bahriye Teşkilatı: XVII. Yüzyılda Tershâne-i Âmire, TTK Yay., Ankara 1992.
- ÇAVUŞOĞLU, Mehmed, Divanlar Arasında, Kitabevi, İstanbul 2006.
- ÇELEBİOĞLU, Âmil, “Eski Türk Edebiyatında Gemiyle İlgili Şiirler ve Bazı Husûsiyetler”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Birinci Tarih Boyunca Karadeniz Kongresi Bildirileri 13-17 Ekim 1988 , Samsun 1988, s. 17-47.
- ÇETİN, Atilla, “Garp Ocakları”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 13, 1996, s. 382-386.
- Evliyâ Çelebi, Seyahâtnâme, Haz.: Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2 Cilt, Yapı Kredi Yay., İstanbul 2016.
- EYİCE, Semavi, “Kılıç Ali Paşa Külliyesi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansik- lopedisi, C. 25, 2002, s. 412-414.
- GÜNDÜZ, Emrah, “Klasik Türk Şiirinde Bir Nazım Türü: Keştî-nâme Kaynakların Değerlendirilmesi ve Bibliyografya”, International Journal of Humanities and Education, 2 3 , 2016, s. 15-37.
- Hüseyin Ayvansarâyî, Mecmûa-i Tevârih, Haz.: Fahri Çetin Derin-Vahit Çabuk, İstanbul 1985.
- KAPLAN, Yunus, “Klasik Türk Şiirinde Denizcilik Terimleriyle Yazılmış Bi- linmeyen Şiirler-1”, Turkish Studies, Vol. 10/16, 2015, p. 807-827.
- Kâtip Çelebi, Tuhfetü’l-Kibâr Fî Esfâri’l-Bihâr, Haz.: Sedat Çakmakçıoğlu, Çetin Şan, Kabalcı Yay. İstanbul 2007.
- Komisyon, Mufassal Osmanlı Tarihi, 6 Cilt, Taş Matbaası, İstanbul 1958-1972.
- KONCU, Hanife, “Bir Kelimenin İzinde: Klâsik Türk Şiirinde ‘Levend’ Üze- rine Bazı Düşünceler”, Turkish Studies, Volume 5/3, Summer 2010, s. 421-446.
- Mütercim Asım, Kâmus Tercümesi, Matbaatü'l-Osmâniye C. III, 1305.
- Nidâî, Fetihnâme-i Kal'a-i Cerbe, Haz: Ümran Ay, Kocav Yay., İstanbul 2015.
- OKAY, Orhan, "Hiciv", Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 17, 1998, s. 447.
- Selânikî Mustafa Efendi, Tarih-i Selânikî, Haz: Mehmet İpşirli, 2 Cilt, TTK Yay, Ankara 1999.
- Süleyman Nutkî, Kamûs-ı Bahrî, Haz.: Mustafa Pultar, Türkiye İş Bankası Kül- tür Yay., İstanbul 2001.
- ŞENTÜRK, Ahmet Atillâ, Necâtî Beğ’in Sultan Beyazıt Methiyesi ve Bazı Gazelleri Hakkında Notlar, Enderun Yay., İstanbul 1995.
- TİETZE, Andreas, “XVI. Asır Türk Şiirinde Gemici Dili” Türkiyat Mecmuası, C. IX, 1951, s. 113-138.
- ———, “Nigârî, Kâtibî, Yetîm XVI. Asır Türk Şiirinde Gemici Dili”, Fuad Köprülü Armağanından Ayrı Basım, Osman Yalçın Matbaası, İstanbul 1953, s. 501-522.
- TUNCEL, Tuncay, Osmanlı Şiirinde Gemicilik Terimleri, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dnş: Prof. Dr. A. Atilla Şentürk, İstanbul 2008.
- UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, Osmanlı Tarihi, 6 Cilt, TTK Yay, Ankara tarihsiz.
Öz
In Turkish literature satirical texts emerged in the XVth century, and they continued to increase and following centuries. Satirical texts mostly aim specific personalities, and they are the expression of poet’s desire to show his desire to mock, criticize, hate and anger. Satirical texts which especially aim state officials, are might be both the consequence of personal ambitions and the corruption’s, injustice’s and tyranny’s reflections to literature. In this paper, a satirical text that written for Kilij Ali Pasha, who considered as one of the last great admiral of the Turkish navy, with the Tecr-I Bend lyric style, is examined. Both Ottoman and Western Chronicles praised Kilij Ali Pasha. It is an anonymous text. This text, which was written probably by one of his sailors, contains expression of joy about his death and criticizes his activities. It also has a historical and literary value as it gives information that could only be read in the line breaks of history books. In this paper, Kilij Ali Pasha’s historical characteristics and his satirized features are examined; two known manuscript copies of the text which, contains 118 distich, are fully criticized and has
Anahtar Kelimeler
Satire 16th Century Lepanto Uchaly Kılıç Ali Paşa Sailor's Tongue
Kaynakça
- BOSTAN, İdris “İnebahtı Deniz Savaşı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 22, 2000, s. 287-289.
- ———, “Kılıç Ali Paşa”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 25, 2002, s. 411-412.
- ———, Osmanlı Bahriye Teşkilatı: XVII. Yüzyılda Tershâne-i Âmire, TTK Yay., Ankara 1992.
- ÇAVUŞOĞLU, Mehmed, Divanlar Arasında, Kitabevi, İstanbul 2006.
- ÇELEBİOĞLU, Âmil, “Eski Türk Edebiyatında Gemiyle İlgili Şiirler ve Bazı Husûsiyetler”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Birinci Tarih Boyunca Karadeniz Kongresi Bildirileri 13-17 Ekim 1988 , Samsun 1988, s. 17-47.
- ÇETİN, Atilla, “Garp Ocakları”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 13, 1996, s. 382-386.
- Evliyâ Çelebi, Seyahâtnâme, Haz.: Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2 Cilt, Yapı Kredi Yay., İstanbul 2016.
- EYİCE, Semavi, “Kılıç Ali Paşa Külliyesi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansik- lopedisi, C. 25, 2002, s. 412-414.
- GÜNDÜZ, Emrah, “Klasik Türk Şiirinde Bir Nazım Türü: Keştî-nâme Kaynakların Değerlendirilmesi ve Bibliyografya”, International Journal of Humanities and Education, 2 3 , 2016, s. 15-37.
- Hüseyin Ayvansarâyî, Mecmûa-i Tevârih, Haz.: Fahri Çetin Derin-Vahit Çabuk, İstanbul 1985.
- KAPLAN, Yunus, “Klasik Türk Şiirinde Denizcilik Terimleriyle Yazılmış Bi- linmeyen Şiirler-1”, Turkish Studies, Vol. 10/16, 2015, p. 807-827.
- Kâtip Çelebi, Tuhfetü’l-Kibâr Fî Esfâri’l-Bihâr, Haz.: Sedat Çakmakçıoğlu, Çetin Şan, Kabalcı Yay. İstanbul 2007.
- Komisyon, Mufassal Osmanlı Tarihi, 6 Cilt, Taş Matbaası, İstanbul 1958-1972.
- KONCU, Hanife, “Bir Kelimenin İzinde: Klâsik Türk Şiirinde ‘Levend’ Üze- rine Bazı Düşünceler”, Turkish Studies, Volume 5/3, Summer 2010, s. 421-446.
- Mütercim Asım, Kâmus Tercümesi, Matbaatü'l-Osmâniye C. III, 1305.
- Nidâî, Fetihnâme-i Kal'a-i Cerbe, Haz: Ümran Ay, Kocav Yay., İstanbul 2015.
- OKAY, Orhan, "Hiciv", Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 17, 1998, s. 447.
- Selânikî Mustafa Efendi, Tarih-i Selânikî, Haz: Mehmet İpşirli, 2 Cilt, TTK Yay, Ankara 1999.
- Süleyman Nutkî, Kamûs-ı Bahrî, Haz.: Mustafa Pultar, Türkiye İş Bankası Kül- tür Yay., İstanbul 2001.
- ŞENTÜRK, Ahmet Atillâ, Necâtî Beğ’in Sultan Beyazıt Methiyesi ve Bazı Gazelleri Hakkında Notlar, Enderun Yay., İstanbul 1995.
- TİETZE, Andreas, “XVI. Asır Türk Şiirinde Gemici Dili” Türkiyat Mecmuası, C. IX, 1951, s. 113-138.
- ———, “Nigârî, Kâtibî, Yetîm XVI. Asır Türk Şiirinde Gemici Dili”, Fuad Köprülü Armağanından Ayrı Basım, Osman Yalçın Matbaası, İstanbul 1953, s. 501-522.
- TUNCEL, Tuncay, Osmanlı Şiirinde Gemicilik Terimleri, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dnş: Prof. Dr. A. Atilla Şentürk, İstanbul 2008.
- UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, Osmanlı Tarihi, 6 Cilt, TTK Yay, Ankara tarihsiz.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Kasım 2017 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2017 Sayı: 37 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.