YUSUF ZİYA ORTAÇ’IN FALİH RIFKI ATAY VE AHMET HAŞİM ÜZERİNE YAZDIĞI TEZKİRE TEHZİLLERİ

Öz

Akbaba mizah gazetesi Türk basını için öneme sahip yayınlardan bir tanesidir.1922’den 1977 yılına kadar çıkan gazete, Yusuf Ziya Ortaç ve OrhanSeyfi Orhon tarafından yayımlanmış tır. Akbaba’da ş erh, pendnâme, tabirnamegibi divan edebiyatına ait örneklere de yer verilmiş tir. Bunun yanı sıra, çeş itlitezkirelere de yer verildiğ i görülür. Bu tezkirelerin ve diğ er divan edebiyatıtürlerinin dilinin, gazetedeki diğ er metinlere göre ağ ır olduğ u söylenebilir. Ancakbu metinler, mizahî bir üsl.pla da yazılmış lardır. Akbaba’daki tezkirelerinyayımlanma amacı ise mizah yapmaktır. Gazete, bu metinlerle bir yandan eskitezkirelerin ağ ır üsl.buyla alay ederken, diğ er yandan da tezkireye konu olankiş ilerle alay etmek istemiş tir. İş te biz bu makalede, bu ş ekilde yazılmış ikitezkireye yer vereceğ iz. 1923 yılında Yusuf Ziya Ortaç tarafından yazılan vebu gazetede yayımlanan tezkireler, Falih Rıfkı Atay ve Ahmet Haş imüzerinedir. Makalede, bir yandan tezkireleri değ erlendirirken, diğ er yandan datezkirelerde anlatılan hayat hikayelerinin gerçekliğ ini sorgulamaya çalış acağ ız.

Anahtar Kelimeler

• Akbaba, Mizah, Gazete, tezkire

Kaynakça

1. AKTULUM, Kubilay, Metinlerarası İlişkiler, Öteki Yay., Ankara 2000.
2. AYVAZOĞLU, Beşir, Ömrüm Benim Bir Ateşti Ahmet Haşim’in Hayatı Sanatı Estetiği Dramı, Ötüken Yay., İstanbul 2000.
3. BATİSLAM, Hanife Dilek, “Divan Edebiyatında Latife ve Hezl”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 22, Sayı 1, 2013, s. 229- 242.
4. CANIM, Rıdvan, “Latifî Tezkiresi’nde Dil ve Üslûp”, Turkish Studies, Volume 8/13, 2013, s. 1779-1784.
5. CEBECİ, Oğuz, Komik Edebi Türler Parodi, Satir ve İroni, İthaki Yay., İstanbul 2008.
6. ÇIKLA, Selçuk, Şair, Mizah Yazarı, Gazeteci, Yusuf Ziya Ortaç, Kitabevi
7. ÇORUK, Ali Şükrü, “Vükelânâme Yahut Meşrutiyet Döneminde Bir Kabine Toplantısı”, Journal of Turkısh Studies Orhan Okay Armağanı I Volume 30/I, Yay. Haz. Nâzım H. Polat, 2005, s. 275-283.
8. ÇORUK, Ali Şükrü, “Yeni Türk Edebiyatında Tehzil” 38. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi ICANAS , 2007, s. 481-489.

9. DİLÇİN, Cem , Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Türk Dil Kurumu Yay., Ankara 2000.
10. DİLEKÇİ, Meryem, “Akbaba” Dergisi 1-75. Sayılar İnceleme, Tahlili Fihrist, Seçme Metinler, Fatih Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2009.
11. DURMUŞ, Mustafa, Osmanlı Sahası Türkçe Şair Tezkirelerinin Tür Özellikleri, Ha- cettepe Üniversitesi Doktora Tezi, Dan. Ülkü Çelik Şavk, Ankara 2007.
12. ERBAY, Erdoğan, “’Bir Günün Sonunda Arzu’ Şiirinin Ardından Ahmet Haşim ve Dergâh Mecmuası Yazarlarına Yöneltilen Tenkit ve Tehziller”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, S. 8, 2003, s. 165-184.
13. ERZEN, Melih, “Yahya Kemâl ve Ahmet Haşim’de ‘Anne’ İmajı”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S. 35, 2014, s.55-79.
14. GÜR, Alim, “Dergâh Mecmuası ve Ahmet Haşim”, Uluslararası Sosyal Araştır- malar Dergisi, Cilt 3, Sayı 10, 2010, s. 316-331.
15. KARADİŞOĞULLARI, Ekrem, “Dergâh Mecmuası’nın Türk Edebiyatı ile Millî Mücadeledeki Yeri”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 27, 2005, s. 219-226.
16. KISAKÜREK, Necip Fazıl , Bâbıâli, Büyük Doğu Yay., İstanbul 2010.
17. KÖKSAL, M. Fatih , Eski Türk Edebiyatında Tenkit ve Teori, Kesit Yay., İstanbul 2012.
18. LEVEND, Agâh Sırrı , Türk Edebiyatı Tarihi, I. Cilt, Türk Tarih Kurumu Yay., 4. Baskı, Ankara 1998.
19. OKAY, Orhan , Poetika Dersleri, Hece Yay., 2. Baskı, Ankara 2005.
20. ORTAÇ, Yusuf Ziya , Portreler, Yeni Matbaa, İstanbul 1960.
21. PALA, İskender , “Hezl- Türk Edebiyatı”, DİA, Cilt 17, 1998, s. 305-306.
22. ŞİRİN, Funda Selçuk , Falih Rıfkı Atay 1893-1950 , Ankara Üniversitesi Doktora Tezi, Dan. İzzet Öztoprak, Ankara 2009.
23. TAŞÇI, Cihat, Süleyman Nazif’in Hadisat Gazetesindeki Yazıları 1 Nisan 1335-23 Haziran 1335/1919 İnceleme-Metin-Dizin, Marmara Üniversitesi Türki- yat Araştırmaları Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Dan. Muhammet Gür
24. UZUN, Mustafa , “Nesir-Türk Edebiyatı”, DİA, Cilt 33, 2007, s. 9-11.
25. YAVUZ, Kemal , “Türk Şiirinde Nazire”, Divan Edebiyatı Araşturmaları Dergisi, S. 10, 2013, s. 359-424.
26. YILDIZ, Ali, “Tanzimat Sonrası Türk Şiirinde Tasavvuf”, Turkish Studies, Vo- lume 5/2, 2010, s. 526-572.
27. YILMAZ, Ercan , Yahya Kemal ve Ahmet Haşim’de Güzel Algısı, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi, Dan. Hasan Akay, İstanbul 2015.
28. YUSOĞLU, Nebahat, “Bir Pastiş Örneği Olarak Dûçent-Name”, Turkish Studies, Volume 10/16, 2015, s. 1253-1264.
29. Yusuf Ziya, “Nesr-i Kadîm, Terâcim-i Ahvâl: 1 Falih Rıfkı”, Akbaba, Numara: 33, 11 Şaban 1341 Perşembe, 29 Mart 1339, Birinci Sene, 1923, s. 3.
30. Yusuf Ziya, “Nesr-i Kadîm, Terâcim-i Ahvâl: 2 Ahmet Haşim”, Akbaba, Numara: 34, 15 Şaban 1341 Pazartesi, 2 Nisan 1339, 1923, s. 3.
31. Yusuf Ziya, Ahmet Haşim, Cumhuriyet Kitaphanesi, İstanbul 1937.