Osmanlı Bürokrasisine Kâtip Yetiştirmek İçin Açılan Modern Bir Eğitim Kurumu: MEKTEB-İ MAARİF-İ AKLÂM MAHREC-İ AKLÂM

Öz

Osmanlı Devleti'nde ilmiye ve seyfiye sınıfı ile birlikte idareci sınıfı teşkil eden kalemiye sınıfı, XIX. yüzyıl başlarına kadar “usta-şâkird” ilişkisi içinde kalemlerde yetiştirilmiştir. Nezâretlerin teşkili ve Tanzimat Fermanı'nın ilanı ile birlikte bürokraside işlem hacmi ve kalemlerde istihdam edilenlerin sayısı da artmış, resmî yazışma usullerinde önemli değişiklikler olmuştur. Artık kalemlerde “usta-şâkird” ilişkisi içinde eleman yetiştirmek yeterli olmamıştır. Bu sebeple nitelikli eleman yetiştirmek için modern eğitim kurumları açılmıştır. Memur ve kâtip yetiştirmek üzere ilk defa Mekteb-i Maarif-i Adliyye'nin teşkili ile başlayan memur ve kâtip mektepleri Mekteb-i Maarif-i Aklâm ile devam etmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Mekteb-i Maarif-i Adliyye, Mekteb-i Maarif-i Aklâm, Mahrec-i Aklâm, kâtip, usul-ı kalem, kitâbet-i resmiyye

AN EDUCATIONAL INSTITUTION WHICH WAS OPENED FOR THE PURPOSE OF TRAINING CIVIL SERVANTS AND CLERKS FOR THE OTTOMAN BUREAUCRACY: MEKTEB-İ MAARİF-İ AKLÂM MAHREC-İ AKLÂM

Öz

The “Kalemiye” class, which was forming the administrative class of the Ottoman state with the “İlmiye and Seyfiye” classes, has been educated in the government offices within the frame of master-apprentice relations by the beginning ofthe nineteent century. With the formation of ministries and the proclamation of the “Tanzimat Fermanı”, volume of procedure in bureaucracy, the number of the officers employed in the government offices increased and importent differences kook place in the offical correspondences. Therefore, it has been decided to establish modern education institution with the aim of training well-qualified personnel. Fistly, “Mekteb-i Maarif-i Adliyye” and secondly “Mekteb-i Mahrec-i Aklâm” have been established in order to educate civil servant and clerk.

Anahtar Kelimeler

• Mekteb-i Maarif-i Adliyye, Mekteb-i Mahrec-i Aklâm, Mahrec-i Aklâm, usul-ı kalem, kitâbet-i resmiyye, muamelât-ı kalemiyye