Batı Avrupa Türklerinin Çocuklarının Türkçe Öğretimi İki Dilli Eğitim Ve Berlin Modeli Sorunlar Ve Çözüm Önerileri

Yıl 2002, Sayı: 6, 115 - 142, 26.04.2002

Cemal Yıldız

Öz

Bilindiği gibi 1960'lı yıllardan itibaren başta Almanya olmak üzere ül-kemizden yurt dışına başlayan iş gücü göçünün 40. yılına ulaşmış bulun-maktayız. Geçtiğimiz 40 yıl içeresinde yurt dışında yaşayan Türklerin bir çok sorunu ortaya çıkmıştır ve bunlardan önemli bir kısmı da hâlen devam etmektedir. En başta gelen ihtiyaçlardan bir tanesi çocukların eğitimidir. İki bölümden meydana gelen bu çalışmanın birinci bölümünde, yurt dışındaki Türk çocuklarına yönelik Türkçe ve Türk kültürü derslerinin nasıl ve kimler tarafından karşılandığı konularına açıklık getirilmekte ve en fazla Türk öğrenci bulunan Almanya'nın Berlin eyaletindeki durum en son istatistik bilgilerine dayanılarak ortaya konulmaktadır. İkinci bölümde ise iki dilde eğitim veren ve Berlin modeli olarak adlandırılan Türk-Alman Devlet Avrupa Okulunun doğuşu ve bu sistemin öğrencilere kazandırdık-ları yanında, Avrupa okullarındaki eğitim-öğretimin genel çerçevesi ele alınmaktadır. Her bölümün sonunda ilgili konu hakkında bazı değerlen-dirme ve önerilerde bulunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yurtdışında Türkçe öğretimi , iki dillilik , Berlin modeli , uyum , çok kültürlülük , yabancı dil öğretimi

THE EDUCATION OF THE CHILDREN OF IMMIGRANT TURKISH WORKERS IN WESTERN EUROPE BILINGUAL EDUCATION AND BERLIN MODEL : PROBLEMS AND SUGGESTIONS FOR SOLUTION

Öz

As it is a well-known fact, this year is the 40th anniversary of Turkish workers’ migration into the Western Europe, especially into Germany which began in the 1960s and is still going on. Turkish immigrant workers have faced many problems for the last four decades and some of these problems are still playing a crucial role in their lives. One of the major problems Turkish immigrants have been dealing with is Turkish children’s education. This paper consists of two parts. The first part is devoted to the answer of the following questions: Who teaches Turkish language and culture to Turkish students living abroad and how are these lessons offered to them? The majority of the Turkish students attend schools in Berlin, in Germany, therefore the statistical data offered in the first part concerns with the schools located in Berlin. The second part dwells on the conditions giving rise to the foundation of Turkish-German State School which is also called as ‘Berlin model’ and offers a bilingual education.. The aims of this school, the general framework of its educational policy and also the extent of achievements of the students attending this school are discussed in the second part. Some evaluations and suggestions concerning the discussions are offered at the end of each part.

Anahtar Kelimeler

Turkish language teaching in Western Europe , bilingual education , ‘Berlin Model’ , harmony , multiculturalism , foreign language teaching.

Kaynakça

• Akpınar, Ünal “Zur Schulsituation der Kinder ausländischer Arbeitnehmer”, Zur Integration der Ausländer im Bildungsbereich-Probleme und Lösungsversuche 40, Hrsg. von Langenohl-Meyer; Wöneskes; Bendit; Blasko; Akpınar; Ving. München: Juventa Verlag, 1979.
• ———, v.d. Pädagogische Arbeit mit ausländischen Kindern und Jugendlichen, München: Juventa Verlag, 1977.
• Adalı, Oya “Anadili Olarak Türkçe Öğretimi”, Türk Dili, Dil Öğretimi Özel Sayısı, Sayı 379, Ankara: Türk Dil Kurumu, 1983.
• Apeltauer, Ernst, Grundlagen des Erst- und Fremdsprachenerwerbs. Eine Einfürung, Berlin: Langenscheidt. 1997.
• Baytekin, Çetin Yurt Dışında Öğrenim Gören Öğrencilere Uygulanan Türk Dili Öğretimi, Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1992.
• ———, “Hesapta Silinip Gitmek de var Almanlaşmak da”, Milliyet Gazetesi Berlin eki, 22 Nisan 1985.
• Binyazar, Adnan, “Anadili Öğretiminde Yazınsal Alanlara Açılım”, Türk Dili, Dil Öğretimi Özel Sayısı, Sayı 379;380, Ankara: Türk Dil Kurumu, 1983.
• Birlikte Öğrenelim- Voneinander Lernen Neubearbeitung von Ursula Rasch;Brigitta Schnell; Ertuğrul Mut; Latife Şahin, 3. völlig überarbeitete Aufl. Berlin: BİLBerliner Istiut für Lehrerfort- und weiterbildung und Schulentwicklung, 1999.
• Çakır, Mustafa Göçün Kırkıncı Yılında Almancanın İkinci Dil Olarak Edinimini Etkileyen Kültürlerarası Olgular, Köln: Kleikamp Druck, 2001.
• Deutsch-Türkische Europa-Schule- Türkçe-Almanca Avrupa Okulu- tanıtım broşürü, Berlin: Motif Ofset, November 2000.
• Freire, P., Pädagogik der Unterdrückten, Reinbek:Rowohlt, 1972. http://www.Aziz-Nesin-Grundschule.de
• Kantemir, Enise, “Orta Öğretimde Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimine Genel Bir Bakış”, Orta Öğretim Kurumlarında Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimi Sorunları, Ankara: Türk Eğitim Derneği Yayınları, 1986.
• Nehr, Monika, Birnkott-Rıksius, K., Kubat, L., und Mausch, L. In zwei Sprachen lesen lernen- geht es denn das? Erfahrungsbericht über die koordinierte zweisprachige Alphabetisierung, Weinheim/Basel: Beltz-Verlag, 1988.
• Nehr, Monika, Karajoli, Edeltraud, Expertise on Bilingual literacy Education of Turkish Schoolchildern in Berlin, Council of Eorope. Confidence Building Measures. Final Report. Berlin: November, 1995.
• Neumann, Ursula, “Federal Almanya'daki İşçi Çocukalrının Eğitim Sorunları ve Çözüm Önerileri”, Yurt Dışındaki Türk Çocuklarının Eğitim Sorunları, Çev. İnci San , Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Araştırmaları Merkezi., 1979.
• Pfundt, Helga, “Muttersprachliches Weltbild und die Entwicklung wissenschaftlicher Vorstellung.” Der Deutschunterricht, Hrsg. von Wilhelm
• Dehn, Hartmut Eggert, u.a. Jahrgang 34. 1/82. Klett Verlag, 1982.
• Sezgin, Osman, Üçüncü Neslin Eğitimi, İstanbul 1991.
• ———, “Avrupa'daki Türk İşçi Çocuklarının Eğitimi”, Batı Avrupa Türkleri. Federal Almanya'da 30. Yıl, Frankfurt 1992, s. 47-54.
• Schwenk, Helga, “Fachdidaktische Zielsetzungen für den Türkischunterricht in Deutdchland”, Türkisch als Muttersprache in der Bundesrepublik Deutschland.
• Schulbücher und Unterrichtskonzepte zwischen zwei Kulturen, Band 49. Hrsg. Von Kerser, Pingel, Graunschweig: George Eckart Institut für internationale Schulbuchforschung, 1987.
• Türkiye-Almanya Daimi Karma Kültür Komisyonu 16. Toplântısı Protokolü, Berlin: 21-23 Şubat 2001, Madde 6-7.
• Vorläfiger Rahmenplân für Unterricht und Erziehung in der Berliner Schule Türkisch als 1. Fremdsprache. Klassenstufe 5-10. Berlin: Der Senator für Schulwesen, 1982.
• Vorläfiger Rahmenplân für Unterricht und Erziehung in der Berliner Schule Türkisch als 2. Fremdsprache. Klassenstufe 7-10. Berlin: Der Senator für Schulwesen, 1979.
• Vorläfiger Rahmenplân für Unterricht und und Erziehung in der Berliner Schule, Gymnasiale Oberstufe. Fach: Türkisch. Berlin: Senatsverwaltung für Schule, Berufsbildung und Sport, 1991.
• Yurt Dışındaki İşçi Çocukları İçin Türkçe-Türk Kültürü ile Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretim Programı, Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 1986.
• Yurt Dışındaki Türk Çocukları İçin Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretim Programı, Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 1999.
• Yurt Dışındaki Türk Çocukları İçin Türk Kültürü Dersi Öğretim Programı, Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 1999.
• Zweisprachige Alphabetisierung und Erziehung in der Berliner Grundschule Berlin: BİLBerliner Institut für Lehrerfort- und –weiterbildung und Schulentwicklung, 1999.