Öz
Patronaj konusuna kısaca temas edilen ve Türk kültür coğrafyasındakiedebi muhitlere yer yer atıfta bulunulan bu makale, II. Bayezid’in şehzadeliği dönemindeki Amasya muhitinde gördüğümüz Müeyyedzade Abdurrahman Çelebi’nin hamiliğini ve etrafında meydana gelen ilim ve sanat halkasını değerlendirmektedir. Kendisine yazılan kasidelerde ve mersiyede de görüldüğü üzere onun esas öne çıkan yönü ilmi veçhesidir. Daha sonra hamiliği ve sanata/sanat- çıya olan ilgi ve desteği gelir. Şairliği ve hattatlığı ise daha az bilinir. Bu makalede, Müeyyedzade’nin tüm yönlerine değinilmekle beraber asıl onun konağında, makamında meydana gelen ilim ve sanat muhiti değerlendirilmiş; koruyup kolladığı, yetiştirip memuriyet verdiği simalar ele alınmış; Abdurrahman Efendi’nin, Türk ilim ve edebiyatına nice parlak simalar kazandırdığı anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKSOY, Hasan, “Müeyyedzâde Abdurrahman Efendi”, DİA, İstanbul 2006, XXXI, 485-486.
- AKÜN, Ömer Faruk, “Hâfız-ı Acem”, DİA, İstanbul 1997, XV, 80-83.
- ARMUTLU, Sadık, “Gazneliler ve Selçuklular Döneminde Edebiyat”, Türkler, Ankara 2002, V, 882-87.
- ÂŞIK ÇELEBİ, Meşâ‘irü’ş-şu‘arâ İnceleme-Metin 1-2-3, haz. F. Kılıç , İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, İstanbul 2010.
- ERDEMİR, Avni, “Aynı Edebî Muhit İçinde Üç Şair: Mihrî Hatun, Münîrî, Mûsâ Medhî ve Lâdik Methiyeleri”, Turkish Studies, XIII/28, 2018, 341-379.
- ERSOY, Ersoy, XVI. Yüzyıl Kaynaklarına Göre Kütahyalı Şâirelr ve Kütahya’da Edebî Muhit, DPÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya 2003.
- ERÜNSAL, İsmail E., “Türk Edebiyatı Tarihinin Arşiv Kaynakları I II. Baye- zid Devrine Ait Bir İn’amat Defteri”, Tarih Enstitüsü Dergisi, X-XI, İs- tanbul 1979-80, 303-342.
- HASAN ÇELEBİ, Tezkiretü’ş-şuarâ, haz. Aysun Sungurhan , KTB Yayınları ekitap.ktb.gov.tr , Ankara 2017.
- İNANIR, Ahmet, “Müeyyedzâde Abdurrahman Efendi’nin Hayatı ve Os- manlı Hukuk Geleneğindeki Yeri”, Uluslararası Amasya Âlimleri Sem- pozyumu 21-23 Nisan 2017 Bildiriler Kitabı, I, Amasya 2017, 347-356.
- İSEN, Mustafa, Gelibolulu Mustafa Âlî Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, KTB Ya- yınları ekitap.ktb.gov.tr , Ankara 2017.
- KALKIŞIM, Muhsin, “Osmanlı Devleti’nde Şair ve Yazarları Himaye Kriter- leri”, Milli Folklor, XV, Ankara 2003, 105-108.
- KALPAKLI, Mehmet, “Kendi Dilinden Zâtî’nin Şairlik Macerası”, Osmanlı Divan Şiiri Üzerine Metinler, YKY, İstanbul 1999, 6-8.
- KAYA, Bayram Ali, “Necâtî Bey”, DİA, İstanbul 2006, XXXII, 477-478.
- KOCABIYIK, Yunus, “Amasyalı Bir Fıkıh Âlimi: Müeyyedzâde Abdurrah- man Efendi”, Uluslararası Amasya Âlimleri Sempozyumu 21-23 Nisan 2017 Bildiriler Kitabı, I, Amasya 2017, 461-467.
- KURNAZ, Cemal, “Osmanlı Tarihinde İz Bırakan Amasyalı Bir Aile: Müey- yedzâdeler”, I. Amasya Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, II, 13-15 Haziran 2007 Amasya , 647-666.
- KURTOĞLU, Orhan, Zâtî Dîvânı Gazeller Dışındaki Şiirler, İnceleme-Tenkitli Metin , Sonçağ Yayınları, Ankara 2016.
- LÂTİFİ, Tezkiretü’ş-şuara ve Tabsıratu’n-nuzema, haz. Rıdvan Canım , AKM Başkanlığı Yayınları, Ankara 2000.
- MUSTAFA ÂLÎ, Mevâ’idü’n-nefâ’is fî Kavâ’idi’l-mecâlis, haz. Mehmet Şeker , TTK Yayınları, Ankara 1997.
- NECATÎ BEG DİVANI, haz. Ali Nihad Tarlan , Milli Eğitim Basımevi, İstan- bul 1963.
- PFEIFFER, Judith, “Müeyyedzade Abdurrahman’ın Kütüphanesinin Pe- şinde: Amasyalı Bir Âlimin Kitap Toplama İştiyakı”, Uluslararası Amasya Âlimleri Sempozyumu 21-23 Nisan 2017 Bildiriler Kitabı, II, Amasya 2017, 399-404.
- REINDL, Hedda, II. Bayezid ve Çevresi – Hükümdarın Adamları, çev. Ali Suat Ürgüplü , Arvana Kitap, İstanbul 2014.
- SARAÇ, M. A. Yekta, Şeyhülislam Kemalpaşazade Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri ve Bazı Şiirleri, Risale Yayınları, İstanbul 1995.
- SEHİ BEĞ, Heşt Bihişt, haz. Halûk İpekten vd. , KTB Yayınları eki- tap.ktb.gov.tr , Ankara 2017.
- SERDAR, Mehmet Törehan, “Ebu’l Fazl Mehmed Efendi Defterdar Mehmed Efendi ”, Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, I/1, Mardin 2016, 81- 92.
- YILDIRAR, Mehmet Nuri, Amasyalı Divan Şairleri, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2002.
- ZATÎ DİVANI Edisyon Kritik ve Transkripsiyon. Gazeller Kısmı 3. cilt , haz. M. Çavuşoğlu-M. A. Tanyeri , Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul 1987.
Öz
This article, which briefly touches the subject of patronage and refers to the literary lo- cality in the Turkish cultural geography, evaluates the science and art circle formed around Müeyyedzade Abdurrahman Çelebi, which we initially saw in Amasya during the period of II. Bayezid's princehood. As can be seen in the kasides and mersias written to him, his main high- light is his scientific side. Thereafter, his protection, interest and support on art/artist comes. His poetry and penmanship are less well known. In this article, although all aspects of Müeyyedzade are mentioned, his science and art environment that took place in his mansion and his office was evaluated. The faces that he protected, raised and made civil servants, were discussed. It is understood that Abdurrahman Efendi, brought in many brilliant figures to Turkish science and literature.
Anahtar Kelimeler
Patronage literary circle Müeyyedzade II. Bayezid poetry poet
Kaynakça
- AKSOY, Hasan, “Müeyyedzâde Abdurrahman Efendi”, DİA, İstanbul 2006, XXXI, 485-486.
- AKÜN, Ömer Faruk, “Hâfız-ı Acem”, DİA, İstanbul 1997, XV, 80-83.
- ARMUTLU, Sadık, “Gazneliler ve Selçuklular Döneminde Edebiyat”, Türkler, Ankara 2002, V, 882-87.
- ÂŞIK ÇELEBİ, Meşâ‘irü’ş-şu‘arâ İnceleme-Metin 1-2-3, haz. F. Kılıç , İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, İstanbul 2010.
- ERDEMİR, Avni, “Aynı Edebî Muhit İçinde Üç Şair: Mihrî Hatun, Münîrî, Mûsâ Medhî ve Lâdik Methiyeleri”, Turkish Studies, XIII/28, 2018, 341-379.
- ERSOY, Ersoy, XVI. Yüzyıl Kaynaklarına Göre Kütahyalı Şâirelr ve Kütahya’da Edebî Muhit, DPÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya 2003.
- ERÜNSAL, İsmail E., “Türk Edebiyatı Tarihinin Arşiv Kaynakları I II. Baye- zid Devrine Ait Bir İn’amat Defteri”, Tarih Enstitüsü Dergisi, X-XI, İs- tanbul 1979-80, 303-342.
- HASAN ÇELEBİ, Tezkiretü’ş-şuarâ, haz. Aysun Sungurhan , KTB Yayınları ekitap.ktb.gov.tr , Ankara 2017.
- İNANIR, Ahmet, “Müeyyedzâde Abdurrahman Efendi’nin Hayatı ve Os- manlı Hukuk Geleneğindeki Yeri”, Uluslararası Amasya Âlimleri Sem- pozyumu 21-23 Nisan 2017 Bildiriler Kitabı, I, Amasya 2017, 347-356.
- İSEN, Mustafa, Gelibolulu Mustafa Âlî Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, KTB Ya- yınları ekitap.ktb.gov.tr , Ankara 2017.
- KALKIŞIM, Muhsin, “Osmanlı Devleti’nde Şair ve Yazarları Himaye Kriter- leri”, Milli Folklor, XV, Ankara 2003, 105-108.
- KALPAKLI, Mehmet, “Kendi Dilinden Zâtî’nin Şairlik Macerası”, Osmanlı Divan Şiiri Üzerine Metinler, YKY, İstanbul 1999, 6-8.
- KAYA, Bayram Ali, “Necâtî Bey”, DİA, İstanbul 2006, XXXII, 477-478.
- KOCABIYIK, Yunus, “Amasyalı Bir Fıkıh Âlimi: Müeyyedzâde Abdurrah- man Efendi”, Uluslararası Amasya Âlimleri Sempozyumu 21-23 Nisan 2017 Bildiriler Kitabı, I, Amasya 2017, 461-467.
- KURNAZ, Cemal, “Osmanlı Tarihinde İz Bırakan Amasyalı Bir Aile: Müey- yedzâdeler”, I. Amasya Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, II, 13-15 Haziran 2007 Amasya , 647-666.
- KURTOĞLU, Orhan, Zâtî Dîvânı Gazeller Dışındaki Şiirler, İnceleme-Tenkitli Metin , Sonçağ Yayınları, Ankara 2016.
- LÂTİFİ, Tezkiretü’ş-şuara ve Tabsıratu’n-nuzema, haz. Rıdvan Canım , AKM Başkanlığı Yayınları, Ankara 2000.
- MUSTAFA ÂLÎ, Mevâ’idü’n-nefâ’is fî Kavâ’idi’l-mecâlis, haz. Mehmet Şeker , TTK Yayınları, Ankara 1997.
- NECATÎ BEG DİVANI, haz. Ali Nihad Tarlan , Milli Eğitim Basımevi, İstan- bul 1963.
- PFEIFFER, Judith, “Müeyyedzade Abdurrahman’ın Kütüphanesinin Pe- şinde: Amasyalı Bir Âlimin Kitap Toplama İştiyakı”, Uluslararası Amasya Âlimleri Sempozyumu 21-23 Nisan 2017 Bildiriler Kitabı, II, Amasya 2017, 399-404.
- REINDL, Hedda, II. Bayezid ve Çevresi – Hükümdarın Adamları, çev. Ali Suat Ürgüplü , Arvana Kitap, İstanbul 2014.
- SARAÇ, M. A. Yekta, Şeyhülislam Kemalpaşazade Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri ve Bazı Şiirleri, Risale Yayınları, İstanbul 1995.
- SEHİ BEĞ, Heşt Bihişt, haz. Halûk İpekten vd. , KTB Yayınları eki- tap.ktb.gov.tr , Ankara 2017.
- SERDAR, Mehmet Törehan, “Ebu’l Fazl Mehmed Efendi Defterdar Mehmed Efendi ”, Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, I/1, Mardin 2016, 81- 92.
- YILDIRAR, Mehmet Nuri, Amasyalı Divan Şairleri, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2002.
- ZATÎ DİVANI Edisyon Kritik ve Transkripsiyon. Gazeller Kısmı 3. cilt , haz. M. Çavuşoğlu-M. A. Tanyeri , Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul 1987.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Kasım 2020 |
| IZ | https://izlik.org/JA55DN89WM |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2020 Sayı: 44 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.