Öz
Yararcılık, Batı düşüncesinde XVII. yüzyıldan sonra ortaya çıkan vebaşta İngiltere olmak üzere pek çok ülkede etkili olan en önemli ahlakteorilerinden biridir. Bu teorinin pragmacılıkla ilişkisi de dikkate alındığında,son yüzyılların siyaset, iktisat, sosyoloji, psikoloji, eğitim vb. alanlardaen çok tartışılan, en çok önem verilen ve en çok yaygınlık kazananahlak teorilerinden biri olduğu söylenebilir. Hazcılıkla ilişkilendirilmesihalinde kökleri İlkçağ felsefesine kadar giden bu önemli teoriye, Hilmi ZiyaÜlken ö.1974 ’in eleştirilerinin ele alınacağı bu makalede önce genel olarakyararcılığın, gelişimi ve önemi hakkında bilgi verilecek, daha sonra iseeleştiriler maddeler halinde anlatılacaktır. H.Z.Ülken’in yararcı ahlakanlayışına yönelttiği eleştiriler arasında; ahlâkı her türlü şekilden soyutlamayaçalışması; sırf akılcı, bilimci ve realist bir ahlâk olması; ahlâkın özerkliğiniinkâr etmesi; yöntem olarak benimsediği tümevarımın ahlâklılığıaçıklayamaması; değer hükümlerini olgu hükümlerinden çıkarması; insanıdoğal şartların esiri haline getirerek hürriyeti tehlikeye atması; edilgin birahlâk olması; toplumsal ve iktisadî eşitsizlikleri izah edememesi; ahlâkî fiilisadece bireyi esas alarak açıklamaya çalışması; manevî hayatın değerini enalt düzeye indirmesi; herkes için geçerli olmayan bir seçkinler ahlâkı olması;yükümlülüğü yarar ile açıklaması; göreci bir ahlâk olduğu için nesnel veevrensel olmaması; bilimi tamamen göreci hale getirmesi; mutluluk ve adaletkavramlarını tatmin edici bir şekilde açıklayamaması zikredilebilir.
Öz
Utilitarianism is one of the most important ethical theories emerged in the Westafter the seventeenth century and became influential in many countries includingprimarily Britain. It can be considered one of the oldest philosophical tradition togo back to antique era when its connection is made with hedonism. It is knownthat utilitarianism and its associate conception of pragmatism have been effectiveon politics, economis, sociology, psychology and education since last few centuries.This article aims to grapple with several criticisms raised by Hilmi Ziya Ülken d.1974 , one of the leading Turkish philosophers in the modern Turkishthought, and also examine first the genesis and historical significance ofutilitarianism. Some of his critics of utilitarian ethics can be mentioned as follows:Utilitarian ethics; is separating ethics from its forms; is a merely rationalistic,scientific and realist theory; denies authonomy of ethics; because of its method,induction, can not explain ethics; it derives value judgements from the facts isoughtquestion ; puts humanbeings under the governance of nature; is a passiveethics; can not explain the social and economical unequalities; explains moralaction based on merely egoism; is an aristocratic ethics; explains moral obligationwith utility; is not objective and universal because of its relativity.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Nisan 2011 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2011 Sayı: 24 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.