THE ORIGIN OF THE BARGELLO COMPOSITE BOW WITH A MAMLUK CARPET FRAGMENT

Öz

The collection of the Museo Nationale del Bargello, Florence, contains a unique composite bow whose handle is covered with a fragment of Mamluk carpet. The bow is not recurved, but long and straight, and made from a composite of wood, horn, sinew, andglue. It is registered as “turchesco” in the museum records, and it is theorized that the bow was brought from Venice to the Medici Palace in 1568. Information from the Ottoman archive as well as similarities between the carpet fragment on the Bargello bow and the structures, designs, and colors used in a group of Mamluk carpets with white warps suggest that this composite bow was produced in Ottoman Syria in the sixteenth century.

Anahtar Kelimeler

• Bow, Arap bow, compositebow, Ottoman, Mamluk, Mamlukcarpets, Florence, Medici, Venice.

MEMLUK HALI FRAGMANI KAPLI BARGELLO KOMPOZIT YAYININ MENŞEI

Öz

Floransa’daki Bargello Milli Müzesi Museo Nationale del Bargello ’nde kabzası Memluk halı parçası kaplı bir kompozit yay bulunmaktadır. Müze kayıtlarında envanter no: 352 “turchesco” olarak kaydedilen bu yayın, 1568’de Venedik’ten Medici sarayına getirilmiş olduğunu Dr. Scalini’nin araştırması sayesinde öğrenmekteyiz. Ancak söz konusu yayın formu, tekniği, bezemeleri ve halı parçasının mevcudiyetinden dolayı, Osmanlı menşeli olmadığı anlaşılmaktadır. Tarihi arşiv ve beyaz çözgülü Memluk halı grubu ile Bargello yayında görülen Memluk halı parçasının yapısı, desenleri ve renkleri açısından aynı olması, bu yayın Memluk kökenli bir yay olabileceğini düşündürmektedir. Bu yay, Arap yayından Osmanlı yayı formuna geçiş döneminde yapılmış nadir bir örnek olarak değerlendirilebilir. Orta Asya kompozit yaylarından etkilenen Memluk yaylarının, başka hususlarda görüldüğü gibi, Osmanlı yayının da kaynağı olduğu konusunda şüphe yoktur. Bu makalede, menşeine açıklık getirmek üzere, Moğol, Memluk ve Osmanlı yayları ile mukayese edilerek Bargello yayı değerlendirilecektir

Anahtar Kelimeler

• Yay, Arap yayı, Osmanlı, Memlük, Memlük halısı, Floransa, Medici, Venedik

Kaynakça

1. ALLELY, Steve, BAKER, Tim, COMSTOCK, Paul, HAMM, Jim
2. HARDCASTLE, Ron, MASSEY, Jay, STRUNK, John. The traditional Bower’s Bible. Vol.1. Lyons Press Edition, Canada 2000.
3. ASF Guardarobamedicea 774, c.57b.
4. BOZKURT, Nebi. "Ok” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. 33, İstanbul 2007, 333-335
5. From the Medicis to the Savoias Ottoman Splendour in Florence Collections. sergi kataloğu . Sabancı Müzesi, İstanbul 2003.
6. ÇETİN, Altan. Memlûk Devletinde Askerî Teşkilât. Eren Yayıncılık, İstanbul 2007.
7. Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî. Evliya Çelebi Seyahatnamesi. C.10 Haz. Seyit Ali Kahraman , Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2011.
8. Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî. Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi. C.1, 2. kitap Haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Zekeriya Kurşun . Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2003.

9. DÖNMEZ, Cem. “Bir Mühendislik Dehâsı: Osmanlı Kompozit Yayı.” http://www.tirendaz.com/tr/?page_id=578. Erişim: 19 Ocak, 2010 .
10. GRAY, David. Bows of theWorld. Guilford, Connecticut 2002.
11. Nabil Sırrı Al-Tikritî. Şehzade Korkud 1468-1513 and the Articulation of Early 16th Century Ottoman Religious Identity. vol. 1 Doktora Tezi The University of Chicago, Chicago Illinois 2004.
12. HAR-EL, Shai. Struggle for domination in the Middle East: the Ottoman Mamluk War, 1485-91, The Ottoman Empire and its Heritage, Politics, Society and Economy. Ed. Suraiya Faroqhi and Halil Inalcik. vol.4. Leiden, New York, Koln 1995.
13. OKUMURA, Sumiyo. The Influence of Turkic Culture on Mamluk Carpets. IRCICA, İstanbul 2007.
14. ÖZTOPÇU, Kurtuluş. Kitābfī ‘İlim an-Nuşşāb. Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi: 34, İstanbul 2002.
15. ÖZVERİ, Murat. Okçuluk Hakkında Merak Ettiğiniz Her Şey. İstanbul 2006.
16. ÖZVERİ, Murat. “Günümüzde Geleneksel Yaylar ile Avcılık ve Türk Kompozit Yayı 1. Bölüm.” http://www.tirendaz.com/tr/?page_id=2729. Erişim: 29 Aralık, 2017.
17. PATERSON, W.F. “The Archers of Islam.” Journal of the Economic and Social History of the Orient. vol.9, part 1/2 197. Leiden 1966, 69-87.
18. SCARINI, Mario. “Oggetti rari e curiosi nelle collezioni medicee: esotica e naturalia.”Antichita Viva. XXXV, 1996, no.2-3, 59-67.
19. SCARINI, Mario. “L'armeria europea e orientale.” Magnificenza Alla Corte Dei Medici, Arte a Firenze alla fine del Cinquecento. Electra 1997, 396-398.
20. SERJEANT, R. B. Islamic Textiles. Lebanon 1972.
21. SÜMER, Faruk. Oğuzlar Türkmenler Tarihleri-Boy Teşkilatı, Destanları. İstanbul 1999.
22. TEKİNDAĞ, Şahabettin. “Korkud Çelebi İle İlgili İki Belge.” Belgelerle Türk Tarih Dergisi. 3/17, Ankara 1969, 36-43.
23. 7 Numaralı Mühimme Defteri 975-976/ 1567-1569 özet-transkripsiyon-indeks I. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, Ankara 1998, no.32.
24. YÜCEL, Ünsal. Türk Okçuluğu. AYK Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, Ankara 1999.
25. ZHAO, Feng, YU, Zhiyong. Legacy of the Desert King, Textiles and Tresures Excavated on the Silk Road. sergi kataloğu . China National Silk Museum, Hangzhou; Xinjiang Institute of Archaeology, Urumqi; Hong Kong 2000.