CUMHURİYET DÖNEMİNDE YÜKSEKÖĞRETİMDE UZAKTAN EĞİTİME GEÇİŞ SÜRECİ 1923-1982

Öz

Cumhuriyet’in kuruluş yıllarında halkın eğitim seviyesini yükseltmek gayesiyle bazı kararlar hızla yürürlüğe koyuldu ve bir süre sonra semeresini vermeye başladı. Fakat yükseköğretimde arzulanan başarı henüz kaydedilememişti. Yeterli sayıda eğitim kurumunun olmayışı meselenin çözümünü zorlaştıran en büyük etkendi. Bu maksatla Avrupa ülkelerinde uygulandığı gibi yükseköğretimde uzaktan eğitim sürecinin başlatılmasına karar verildi. Uzaktan eğitim hususunu Cumhuriyet devrinde dile getiren ilk kişi dönemin Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati Bey oldu. Bununla birlikte Mustafa Necati Bey’in vekâletinden ancak yıllar sonra bu konuda somut adımlar atılabildi ve hazırlanan uzaktan eğitim programları yükseköğretim kapısında bekleyen milyonlarca gence sunuldu. Bu makalede Cumhuriyet’in ilanından sonra Mustafa Necati Bey’in ilk ifadesi başlangıç kabul edilerek, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nin kuruluşuna kadar geçen dönemde yükseköğretimde uzaktan eğitime geçiş süreci ele alındı. Öğrencilerin ve eğitimcilerin yaşadığı problemler, uzaktan eğitim kurumları, kurumların işleyişi gibi meseleler TBMM zabıtları, dönem basını ve ilgili literatür ele alınarak açıklanmaya çalışıldı.

Anahtar Kelimeler

• Yükseköğretim, uzaktan eğitim, mektupla yükseköğretim, açık eğitim, açık ve uzaktan öğrenme

THE PROCESS OF TRANSITION TO DISTANCE EDUCATION IN HIGHER EDUCATION IN THE REPUBLIC PERIOD

Öz

At the beginning of the foundation of Turkish Republic, some efforts were applied in order to improve the level of education, and as a result of this, it started to prosper. However, the desired success in higher education could not be achievedfully yet. The lack of sufficient number of educational institutions was the biggest factor that made the solution of the issue challenging. For this purpose, it was decided to start the distance education process in higher education as it was practiced in European countries.The first person to voice the issue of distance education in the Republican era was the Minister of National Education, Mustafa Necati Bey. However, after many years, Mustafa Necati Bey's power of attorney, concretesteps could be taken in this regard. Distance education programs, which were prepared quickly, were offered to millions of young people who dreamt of having a higher education. In this article, the first statement of Mustafa Necati Bey after the proclamation Republic was accepted as the beginning. The process of transition to distance education in higher education was discussed until the establishment of Anadolu University Open Education Faculty. At this stage, issue such as the problems experienced by students and educators, distance education institutions and the functioning of institutions were tried to be explained by considering the minutes of the Grand National Assembly of Turkey, the press of the period and there levant literature.

Anahtar Kelimeler

• High education, distance education, higher education by letter, open education, open and distance learning

Kaynakça

1. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:2, Cilt:23, s.267, 20.03.1926 .
2. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:2, Cilt:24, s.176, 22.04.1926 .
3. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:2, Cilt:24, s.186, 22.04.1926 .
4. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:2, Cilt:31, s.83, 12.04.1927 .
5. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:2, Cilt:33, s.456-458, 21.06.1927 .
6. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:3, Cilt:64, s.201, 22.04.1928 .
7. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:3, Cilt:64, s.214, 22.04.1928 .
8. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:3, Cilt:4, s.38, 05.05.1928 .

9. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:4, Cilt:4, s.203, 20.05.1928 .
10. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:4, Cilt:78, s.206, 20.05.1928 .
11. T.B.M.M. Zabıt Ceridesi, Devre:5, Cilt:3, s.23, 08.11.1928 .
12. Akşam
13. Hâkimiyet-i Milliye
14. Milliyet
15. Ulus
16. Vakit
17. AKYÜZ, Yahya, Türkiye’de Öğretmenlerin Toplumsal Değişmedeki Etkileri 1848-1940 ,Doğan Basımevi, Ankara 1978.
18. ---------------------, Türk Eğitim Tarihi Başlangıçtan 1993’e , Kültür Koleji Yayınları, İstanbul 1994.
19. ALBAY, Özkan, “Dünya’da ve Türkiye’de Uzaktan Eğitimin Güncel Durumu”, Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, S.5, 2015.
20. BARAN, Tülay Alim, “Cumhuriyetin Eğitim Politikasına Kısa Bir Tarihçe ve Mustafa Necati”, Trakya Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Dergisi, C. 2, S.2, Aralık 2002.
21. -----------------------------, “Atatürk’ün Eğitim Düşüncesi”, Cumhuriyet Dönemi Eğitim Politikaları Sempozyumu, Haz. Murat Alper Parlak , Ankara 2010.
22. BAYINDIR ULUSKAN, Seda, Atatürk’ün Sosyal ve Kültürel Politikaları, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara 2017.
23. BECERİKLİ, Sabri, “Mektupla Öğretmen Yetiştirme, Belgi Dergisi, 2021, S.21.
24. BOZKURT, Aras, “Türkiye’de Uzaktan Eğitimin Dünü, Bugünü, Yarını”, Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 3 2 , 2017.
25. ÇELİK, Methi; SAVAŞ, Gökhan; TAKMAK, Hazal; TUTİ, Gamze, “Cumhuriyetin Kuruluşundan Günümüze Milli Eğitim Bakanlarının Çalışmalarına İlişkin Bir Analiz”, Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi, Aralık 2018, C.1, s.2.
26. DEWEY, Jonh, Türkiye Maarifi Hakkında Rapor, Devlet Basımevi, İstanbul 1939.
27. DİLER, Abdurrahman, “Darülfünun’da Özerklik Fikrinin Gelişmesi ve Mustafa Necati Bey”, Mustafa Necati Sempozyumu, Kastamonu 1991.
28. DOĞAN, İsmail, “Eğitimde İcraat Geleneği ve Mustafa Necati 1894-1929 Örneği”, Mustafa Necati Sempozyumu, Kastamonu 1991.
29. ERDEM, Ali Rıza, “Atatürk’ün Eğitim Liderliğinin Başarısı: Türk Eğitim Devrimi”, Belgi Dergisi, 2011, S.2.
30. ERGÜN, Mustafa, “Mustafa Necati’nin Eğitim Politikası”, İnönü Üniversitesi III. Battal Gazi ve Malatya Çevresi Halk Kültürü Sempozyumu, Malatya, 1988.
31. GÜL, Osman Kubilay, “Maarif Kongresi, Heyet-i İlmiyeler ve Uluslararası Ortaöğretim Öğretmenleri Kongresi Üzerine Bir Değerlendirme”, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 2018, 10 19 .
32. İLGÜREL, Mücteba, “Millet Mektepleri”, Doğumunun Yüzüncü Yılında Atatürk’e Armağan, İÜEF Yayınları, İstanbul 1981.
33. KARAYALÇIN, Yaşar, Mektupla Öğretim, Güzel İstanbul Matbaası, Ankara 1959.
34. KAYA, Zeki, Uzaktan Eğitim, Pegem Yayınları, Ankara 2002.
35. KIRIK, Ali Murat, “Uzaktan Eğitimin Tarihsel Gelişimi ve Türkiye’deki Durumu”, Marmara İletişim Dergisi, İstanbul, 2014, S. 21.
36. KIYIK KICIR, Güzin;DEMİR, Fatma Nur; ÖZAYDEMİR Nebiye; ŞAHİN, Murat Doğan;AKYILDIZ, Murat; DORUK ŞAHİN, Özlem;USTA, İlker, KARADAĞ, Nejdet, “Açıköğretim Sisteminde Eğitim Amaçlı Radyo Programlarının Geliştirilmesi”, Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 5 2 , 2019.
37. Mustafa Necati Hayatı ve Hizmetleri, Türk Eğitim Derneği II. Anma Toplantısı, Haz. Ferhat Oğuzkan , Ankara 1995.
38. OKUR, Mehmet, “Milli Mücadele ve Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Milli ve Modern Bir Eğitim Sistemi Oluşturma Çabaları”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5 1 ,Şubat 2010.
39. ÖZER, Bekir, “Uzaktan Eğitim Yaklaşımının Öğretmen Eğitiminde Kullanılması”, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4 1- 2 , 1991.
40. ÖZER, Fuat, “Mustafa Necati Bey 1894-1 Ocak 1929 ”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8 13 .
41. ÖZDİL, İlhan, Uzaktan Öğretimin Evrensel Çerçevesi ve Türk Eğitim Sisteminde Uzaktan Öğretimin Yeri, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 1986.
42. ÖZTÜRK, Cemil, Atatürk Devri Öğretmen Yetiştirme Politikası, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1996.
43. ÖZTÜRK, Cemil; NURDOĞAN, Arzu Meryem, “Millet Mekteplerinde Yurttaşlık Eğitimi: Öğretim Programı ve Ders Kitapları”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 2001, S.5.
44. ÖZTÜRK, Demet, “YAYKUR’un Türk Eğitim Sistemine Getirdiği Yenilikler”, Eğitim ve Bilim, 4 22 , 1979.
45. SAKAOĞLU, Necdet, Cumhuriyet Dönemi Eğitim Tarihi, İletişim Yayınları, İstanbul 1992.
46. ŞENTÜRK, Ayşegül, “Mustafa Necati Bey’in Bir Eğitim Projesi: Maarif Eminliği”, Belgi Dergisi, 6, 2013.
47. TÜMER ERDEM, Yasemin, “Osmanlı Eğitim Sisteminde Teftiş”, OTAM Dergisi, S.26, 2009 Ankara.
48. UYANIKER, Ferdi, “Cumhuriyet Devri Diplomat Naaşlarının Nakillerinde Savaş Gemilerinin Kullanılması Örnekleri: Sovyet Rusya Büyükelçisi Vasıf Çınar ve Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçisi Minür Ertegün’ün Naaşlarının Türkiye’ye Getirilmesi”, HistoryStudies, 2020, S.2.
49. WEDELL, E. G., Sürekli Eğitimde Mektupla Öğretimin Yeri, Çev. Ercan Kubilay , Halk Eğitimi Genel Müdürlüğü Yayınları, 1972.