Öz
Yazma eser kütüphanelerinde silsilenâme türünde pek çok eser bulunmaktadır. Bunlardan biri Acemzâde Mustafa Cemâlî’nin Silsilenâme-i Mevleviyye adlı eseridir. Mustafa Cemâlî, Üsküp Acemzâde Tekkesi Şeyhi Hasan b. Mustafa esSinânî’nin oğludur. Mevlevîlik tarikatına mensuptur. Üsküp Acemzâde Zaviyesi dervişlerindendir. Silsile-i Mevleviyye’de yer alan manzumelerden Cemâlî mahlasıyla şiirler yazdığı anlaşılmaktadır. Ancak Acemzâde Cemâlî’nin şairlik yeteneği kısıtlıdır. Silsile-i Mevleviyye’nin yazımı 7 Şa‘bân 1309 7 Mart 1892 tarihinde tamamlanmıştır. Mevlevîlik tarikatının Hz. Muhammed’den Mevlâna Celaleddin-i Rûmî’ye kadarki şeyh silsilesini ve Hasan-ı Basrî’den Şems-i Tebrizî’ye kadarki önderlerinin yaşam bilgilerini sunmak maksadıyla yazılmıştır. Tasavvufî bilgilerle karışık silsilenâme türündedir. On beş biyografi ihtiva etmektedir. Biyografilerde şahsın künyesi, ailesi, eğitim durumu, tarikata giriş hikâyesi, şeyhi, vefat tarihi ve menkıbeleri hakkında bilgi verilmiştir. En hacimli biyografi Mevlâna Celaleddin-i Rûmî’ye aittir. Biyografik bilgilerin yanı sıra ilim ve hilafet çeşitleri, nûr-ı Muhammedî, ahz, velayet, nübüvvet, ilahî aşk vb. tasavvufî konular hakkında malumat da içermektedir. Bu malumat çok sayıda âyet, hadis, kelam-ı kibar ve manzumelerle süslenerek sunulmuştur. Dili ağır, üslubu sadedir. Dilini ağır kılan unsur tasavvufî kavram ve terimlerin çokluğudur. Seci ve edebî sanatların yokluğu, cümlelerin kısalığı üslubunu sade kılmıştır. Bu makalede Acemzâde Mustafa Cemâlî’nin hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiş, Silsilenâme-i Mevleviyye adlı eseri tanıtılmış, Silsilenâme-i Mevleviyye’nin çeviri yazılı metni ilim âlemiyle paylaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Acemzâde Mustafa Cemâlî Silsilenâme-i Mevleviyye Silsilenâme Mevlevilik
Kaynakça
- Acemzâde Mustafa Cemâlî, Silsilenâme-i Mevleviyye, Ankara Milli Kütüphane, Numara 06 Mil Yz A 8920, vr. 1b-20a.
- AYÇİÇEĞİ, Bünyamin, “Sarı Abdullah Efendi’nin Meslekü’l-uşşâk Kasidesi ve La‘lîzâde Abdülbaki’nin Zeyli”, Turkish Studies, 2014, Volume 9/3 Winter, s. 189-211.
- BİTİÇİ, Taxhidin, Münîrî-i Belgrâdî ve Silsiletü’l-mukarrebîn Adlı Eseri, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2001.
- DONUK, Suat, “Habeşîzâde Abdurrahim Rahîmî’nin Matla‘u’l-İşrâkAdlı Silsilenâmesi ve Matla‘u’l-İşrâk’a Göre Tarikatlar ve Şeyh Silsileleri”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2020, 20 1 , 38-62.
- -----------, Suat, “Türk Edebiyatında Silsilenâme ve Seyyid Ahmed Cezbî’nin Câmi‘u’sSilsile Adlı Silsilenâmesi”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 2020, 6/1, 16-36.
- EFENDİ, İlyas, İsmail Hakkı Bursevi’nin Kitabu’s-silsileti’l-celvetiyye’si, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1994.
- KANAR, Mehmet, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Say Yayınları, İstanbul 2009.
- NAMLI, Ali, “İsmail Hakkı Bursevî”,Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 23, s. 102-106, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi Yayınları, İstanbul 2001.
- ÖZTOPRAK, Nihat, Mustafa Özkat, “Hâfız Cemâlî’nin “Silsilenâme-i Tarîkat-ı Aliyye-i Uşşâkî” Adlı Muvaşşah Manzumesi”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 26, İstanbul 2021, 448-490.
- TELLİ, Hasan, Osmanlı Dönemi Üsküp Vakıfları, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara 2018.
- TUMAN, Mehmet Nail, Tuhfe-i Nâilî, hzl. Cemal Kurnaz, Mustafa Tatcı, Bizim Büro Yayınları, Ankara 2001.
- ÜNVER, Ünver, “Çeviriyazıda Yazım Birliği Üzerine Öneriler”, Turkish Studies, Volume 3/6, 2008 Fall, s. 1-46.
Öz
There are many works in the type of silsilename in manuscript libraries. One of them is Acemzâde Mustafa Cemâlî's work called Silsilenâme-i Mevleviyye. Mustafa Cemali is the son of Skopje Acemzade Dervish Lodge Sheikh Hasan b. Mustafa esSinani. He is a member of the Mevlevi order. He is one of the dervishes of Skopje Acemzade Dervish Logde. It is understood from the poems in Silsile-i Mevleviyye that he wrote poems under the pseudonym Cemali. However, Acemzâde Cemâlî's poetic talent is limited. The writing of Silsile-i Mevleviyye was completed on 7 Şa'bân 1309 7 March 1892 . It was written with the aim of presenting the sheikh lineage of the Mevlevi order from Hz. Mohammed to Mevlana Jalaluddin-i Rumi and the life information of its leaders from Hasan-ı Basri to Shams-i Tabrizi. It is in the type of silsilename mixed with Sufi information. It contains fifteen biographies. In the biographies, information is given about the person's identity, family, education level, the story of his entry into the sect, his sheikh, date of death and legends. The most voluminous biography belongs to Mevlana Jalaluddin-i Rumi. In addition to biographical information, it also includes information about mystical subjects such as knowledge and types of caliphate, nûr-ı Muhammedî, ahz, velayet, prophecy, divine love. This information is presented by embellishing it with many verses, hadiths, polite words and poems. Its language is heavy and its style is simple. The factor that makes its language heavy is the multiplicity of mystical concepts and terms. The absence of poetic and literary arts and the shortness of the sentences made its style simple. In this article, information about Acemzâde Mustafa Cemâlî's life and literary personality was given, his work named Silsilenâme-i Mevleviyye was introduced, and the translated text of Silsilenâme-i Mevleviyye was shared with the scientific community.
Anahtar Kelimeler
Acemzâde Mustafa Cemâlî Silsilenâme-i Mevleviyye Silsilenâme Mevlevilik
Kaynakça
- Acemzâde Mustafa Cemâlî, Silsilenâme-i Mevleviyye, Ankara Milli Kütüphane, Numara 06 Mil Yz A 8920, vr. 1b-20a.
- AYÇİÇEĞİ, Bünyamin, “Sarı Abdullah Efendi’nin Meslekü’l-uşşâk Kasidesi ve La‘lîzâde Abdülbaki’nin Zeyli”, Turkish Studies, 2014, Volume 9/3 Winter, s. 189-211.
- BİTİÇİ, Taxhidin, Münîrî-i Belgrâdî ve Silsiletü’l-mukarrebîn Adlı Eseri, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2001.
- DONUK, Suat, “Habeşîzâde Abdurrahim Rahîmî’nin Matla‘u’l-İşrâkAdlı Silsilenâmesi ve Matla‘u’l-İşrâk’a Göre Tarikatlar ve Şeyh Silsileleri”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2020, 20 1 , 38-62.
- -----------, Suat, “Türk Edebiyatında Silsilenâme ve Seyyid Ahmed Cezbî’nin Câmi‘u’sSilsile Adlı Silsilenâmesi”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 2020, 6/1, 16-36.
- EFENDİ, İlyas, İsmail Hakkı Bursevi’nin Kitabu’s-silsileti’l-celvetiyye’si, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1994.
- KANAR, Mehmet, Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Say Yayınları, İstanbul 2009.
- NAMLI, Ali, “İsmail Hakkı Bursevî”,Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 23, s. 102-106, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi Yayınları, İstanbul 2001.
- ÖZTOPRAK, Nihat, Mustafa Özkat, “Hâfız Cemâlî’nin “Silsilenâme-i Tarîkat-ı Aliyye-i Uşşâkî” Adlı Muvaşşah Manzumesi”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 26, İstanbul 2021, 448-490.
- TELLİ, Hasan, Osmanlı Dönemi Üsküp Vakıfları, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara 2018.
- TUMAN, Mehmet Nail, Tuhfe-i Nâilî, hzl. Cemal Kurnaz, Mustafa Tatcı, Bizim Büro Yayınları, Ankara 2001.
- ÜNVER, Ünver, “Çeviriyazıda Yazım Birliği Üzerine Öneriler”, Turkish Studies, Volume 3/6, 2008 Fall, s. 1-46.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Mayıs 2022 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2022 Sayı: 47 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.