OSMANLI MALİYESİNDE KISIR DÖNGÜ VE 1861 TİCARÎ KRİZİ

Öz

Bu çalışma Osmanlı finans tarihinde 1860-61 döneminde yaşanan Mirés borçlanması sonrası ortaya çıkan ticarî krizi açıklamayı amaçlıyor. Osmanlı hükümetinin bu dış borcu almadaki temel amacı, Galata ban- kerlerine olan kısa vadeli borçlarını zamanında ödeyebilmektir. Fiyas- koyla birlikte, Osmanlı hükümeti borçlarını ödeyememiş, Galata ban- kerlerini zincirleme bir şekilde iflâsa sürüklemiştir. Osmanlı Devleti’ni Avrupa finans piyasalarından sağladıkları kısa vadeli kredilerle finanse eden Galata bankerleri, özellikle Rum bankerler, bu piyasalara olan borçlarını ödeyememişlerdir. Kriz Londra ve Marsilya’ya yayılmış, birçok Rum tüccar ödemelerini durdurmuştur. Osmanlı İmparatorluğu ile Batı Avrupa arasındaki ticaret ise durma noktasına gelmiştir. Yaklaşmakta olan ticarî kriz konusunda İstanbul’dan elçilerin erken uyarılarına rağ- men Fransa ve İngiltere’nin duruma kayıtsız kalmaları, bunların, özel- likle Fransa’nın, ticarî krizin maliyetinden daha çok önemli ekonomik ve politik imtiyazlar sağlamayı arzu ettiklerini ortaya koymaktadır. Bu kriz aynı zamanda birbirine entegre hâle geldiğinde ekonomilerin nasıl kırıl- ganlaştığını ve krizlerin bulaşıcı etkisini açıklamada güzel bir örnek sunuyor.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı dış borçlanması, 1860 Mirés borçlanması, ticarî kriz, Rum ticaret evlerinin iflâsı

THE VICIOUS CIRCLE IN THE OTTOMAN PUBLIC FINANCE AND THE COMMERCIAL CRISIS IN 1861

Öz

This paper aims to explain the commercial crisis after Mirés’ credit in the Ottomanfinancial history that broke out in 1860-61. The main purpose of the Ottomangovernment in obtaining a credit from Mirés was to pay its short term debt to the Galatabankers at maturity. The Ottoman government was unable to pay its debt and draggedthe Galata bankers into bankruptcy. Due to the fact that the Galata bankers, Greekhouses in particular, financed the Ottoman government with short term loans fromEuropean markets, they were unable to pay their debt to these markets. The crisisspreaded over London and Marseilles, and many Greek houses stopped payments. Thetrade between Western Europe and the Ottoman State came to a stop. The fact that theFrench and British governments were indifferent to the forthcoming commercial crisiswith no regard to the warnings of their ambassadors in Istanbul reveals that thesegovernments, the French government in particular, were after more important politicaland economical interests than preventing this crisis. At the same time, this crisis presentsa good example how economies come to fragile position when integrated each other andthe contagion effect.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman foreign debts, the Mirés loan of 1860, commercial crisis, failure of Greek houses