DİVAN ŞİİRİNDE “GURBET” VE “GARİPLİK” ÜZERİNE

Öz

Gurbetin Türk toplumunun hayatında çok önemli bir yeri vardır.Gurbet ve gariplik duygusu, edebiyatımızın hemen her dönemi ve hertüründe olduğu gibi; divan şiirinde de önemli bir tema olmuştur. Divanşairleri, daha çok sevgiliyle ilgili ayrılıklarını, tasavvufu da işin içinekatarak, gurbet teması çevresinde ele almışlar; gurbete düşüş sebeplerini,orada çektikleri acıları, bu konudaki istek ve arzularını, başta gazellerolmak üzere divan şiirinin hemen her şeklinde, en etkili biçimde dilegetirmişler; gurbet ve gariplik üzerine halk arasında mevcut inanış vesöyleyişleri şiirlerine taşımışlardır.

Anahtar Kelimeler

• Gurbet, garip, Divan şiiri

FROEIGN LAND AND STANGENESS IN DIVAN POETRY

Öz

“The foreign land” keeps an important place in the social life of Turks. Foreign land andfeeling strangeness has become an important theme in the classical Ottoman poetry as well asin other periods and genres of Turkish literature. Classical Ottoman poets put their feelingsof loneliness from their loved ones from the point of “Islamic mysticism” in the theme of“foreing land”. They told us why they are far from their mother lands, how that situationhurt them and what they felt in the framework of gazel as well as in other classical genres.They also transfered the folk beliefs on “foreign land and strangeness” into their poetic works.

Anahtar Kelimeler

• Foreign land, strangeness, divan poetry

Kaynakça

1. Akyüz, Kenan vd., Fuzûlî Divanı, Ankara: Akçağ Yay., 1990.
2. Ayan, Hüseyin, Nesimi Divanı, Ankara: Akçağ Yay., 1990.
3. Bilkan, Ali Fuat, Nâbî Dîvânı I- II, İstanbul: MEB Yay., 1997.
4. Cansever, Sıddık vd., Osman Nevres Divanı Transkripsiyonlu Metin, Balıkesir 1999 Balıkesir Üniversitesi, Basılmamış Bitirme Tezi .
5. Çavuşoğlu, Mehmet ve M. Ali Tanyeri, Hayretî Dîvan Tenkidli Basım, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., 1981.
6. Çavuşoğlu, Mehmet ve M. Ali Tanyeri, Zatî Divanı Edisyon Kritik ve Transkripsiyon Gazeller Kısmı III, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., 1987.
7. Çavuşoğlu, Mehmet, Yahyâ Bey Dîvan Tenkidli Basım, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., 1997.
8. Çıpan, Mustafa, Fasih Divanı İnceleme-Tenkidli Metin, MEB Yay., İstanbul 2003.

9. Doğan, Muhammet Nur, Şeyhülislâm Es’ad Efendi ve Divanının Tenkitli Metni, İstanbul: MEB Yay., 1997.
10. Doğan, Muhammet Nur, Şeyhülislâm İshak Efendi Hayâtı, Eserleri ve Divanının Edisyon Kritiği, İstanbul: MEB Yay., 1997.
11. Erdoğan, Kenan, Niyâzî-i Mısrî Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Divanı Tenkitli Metin, Ankara: Akçağ Yay., 1998.
12. Ergin, Muharrem, Kadı Burhaneddin Divanı, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., 1980.
13. Erol, Erdoğan, Sükkerî Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divanı, Ankara: AKM Yay., 1994.
14. Ersoylu, İ. Halil, Cem Sultan’ın Türkçe Divan’ı, Ankara: TDK Yay., 1989.
15. Ertem, Rekin, Şeyhülislâm Yahya Divanı, Ankara: Akçağ Yay., 1995.
16. Gülhan, Abdülkerim, Hakanî Mehmed Bey Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Divanı’nın Tenkidli Metni, Ankara 1996 Gazi Üniversitesi, Basılmamış Doktora Tezi .
17. Gülhan, Abdülkerim, Nâzikî Dîvânı Karşılaştırmalı Metin, Balıkesir 1989 Uludağ Üniversitesi, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi .
18. İpekten, Halûk, Karamanlı Nizâmî Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divanı, Ankara: Atatürk Üniversitesi Yay., 1974.
19. İpekten, Haluk, Nâ’ilî Divânı, Ankara: Akçağ Yay., 1990.
20. İsen, Mustafa ve Cemal Kurnaz, Şeyhî Divanı, Ankara: Akçağ Yay., 1990.
21. İsen, Mustafa, Usûlî Divanı,: Akçağ Yay., 1990.
22. Kalkışım, Muhsin, Şeyh Gâlib Dîvânı, Ankara: Akçağ Yay., 1994.
23. Kaplan, Mahmut, Neşâtî Divanı, Akademi İzmir: Kitabevi Yay., 1996.
24. Küçük, Sabahattin, Bâkî Dîvânı Tenkitli Basım, Ankara: TDK Yay., 1994.
25. Mengi, Mine, Mesîhî Dîvânı, Ankara: AKM Yay., 1995.
26. Mermer, Ahmet, Mezâkî Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divanı’nın Tenkidli Metni, Ankara: AKM Yay., 1991.
27. Okuyucu, Cihan, Cinânî Hayâtı Eserleri Dîvânının Tenkidli Metni, Ankara: TDK Yay., 1994.
28. Özmen, Mehmet, Ahmed-i Da’i Divanı Dizin , Ankara: TDK Yay., 2001.
29. Özmen, Mehmet, Ahmed-i Da’i Divanı Metin-Gramer-Tıpkıbasım , Ankara: TDK Yay., 2001.
30. Özyıldırım, Ali Emre, Hamdullah Hamdî ve Divanı, Ankara: Kültür Bakanlığı Yay., 1999.
31. Şen, Esma vd., Şeref Hanım Divânı, Balıkesir 2001 Balıkesir Üniversitesi, Basılmamış Bitirme Tezi .
32. Tarlan, Ali Nihat, Ahmet Paşa Divanı, Ankara: Akçağ Yay., 1992.
33. Tarlan, Ali Nihat, Hayâlî Divanı, Ankara: Akçağ Yay., 1992.
34. Tarlan, Ali Nihat, Zatî Divanı Edisyon Kritik ve Transkripsiyon Gazeller Kısmı c.I, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., 1967.
35. Tarlan, Ali Nihat, Zatî Divanı Edisyon Kritik ve Transkripsiyon Gazeller Kısmı c.II, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., 1970.
36. Tarlan, Ali Nihat, Necatî Beg Divanı, Ankara: Akçağ Yay., 1992.
37. Üzgör, Tahir, Fehîm-i Kadîm Hayatı, Sanatı, Dîvân’ı ve Metnin Bugünkü Türkçesi, Ankara: AKM Yay., 1991.