TARİH SİNEMA İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA TÜRK SİNEMASI’NDA TARİHİ FİLMLER: YAVUZ SULTAN SELİM FİLMLERİ

Öz

Tarihin çok katmanlı yapısı, sinema için çok uygun bir alt yapı oluşturmaktadır.Senaryonun aradığı .ykü, gü.lü çatışma ve sürükleyici karakterler tarih içinde saklıdır.Bu yüzden sinema, sık sık tarihten yararlanır. Sinema, hem içerik hem de ideolojilerin,iktidarların propaganda aracı olarak çok işlevseldir. Başlangıcından bu yana toplumları,milletleri bir araya getirebilecek, aynı fikirde buluşturabilecek nitelikte bir sanatalanı olarak fikir ve düşünceleri yaymak için kullanılmıştır.Türk Sineması da ilk örneklerinden itibaren tarih ile iç içe bir gelişim izlemiştir.Türk toplumunun modernleşme sancıları çektiği Sinemacılar Dönemi’nde “TarihiFilmler” furyası başlamıştır. Özellikle “Tarihi Avantür Filmlerin” ortaya çıktığı budönemde pek çok film çekilmiştir. Yoğun olarak Osmanlı döneminin konu edildiğifilmler, halk tarafından yoğun ilgi ile karşılanmıştır. Bu dönemde beyazperdeye taşınantarihi karakterlerinden biri de Yavuz Sultan Selim’dir. Yavuz Sultan Selim,“Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan” ile “Yavuz Sultan Selim Ağlıyor” filmlerindeişlenmiştir. Yavuz Sultan Selim, bu iki film haricinde ve hayata geçirilemeyenbir deneme dışında Türk Sineması’nda yer almamıştır.Bu çalışmada Türk Sineması’nda Yavuz Sultan Selim’i konu olan bu iki filmincelenmektedir. Filmlerde, Yavuz Sultan Selim’in nasıl ele alındığı, hangi özelliklerininortaya konduğu, filmlerin tür olarak yapıları ve içerikleri irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tarih, sinema, Türk Sineması, Yavuz Sultan Selim, aşk

Historical Films in The Context of History and Cinema Relation: Selim I Films

Öz

The multi-layered structure of history presents a very suitable infrastructure for cinema. The story that the script seeks, strong conflict and gripping characters are hidden in history. Therefore, cinema often benefit from history. Cinema is very functional as a content and propaganda for both government and ideologies. Since its beginning, cinema has been used to gather the communities, nations and disseminate the thoughts and ideas as an art tool which can meet in the middle. Turkish cinema has followed a development with history from its first examples. In the Directors Period when Turkish society suffered from modernization pangs “Historical Films” were on the rise. A lot of films were shot in this period when especially “Historical Adventure Films” showed up. These films mainly about Ottoman Period were intensely appreciated by the audience. Selim I was one of the historical characters who was carried into the screen in this period. Selim I was discussed in “Selim Iand Janizary Hasan” and “Selim I Cries” films. Apart from these two films, Selim I did not appear in the cinema except for a film attempt which could not be realized. This study analyses these two films which take Selim I as their subjects in Turkish Cinema. In the films, how Selim I was discussed, which features of him were revealed, and the structures and contents of the films are examined.

Anahtar Kelimeler

• History, cinema, Turkish Cinema, Selim I, love

Kaynakça

1. AKAD, Lütfi Ö., Işıkla Karanlık Arasında, İletişim Yayıncılık, İstanbul, 2016.
2. AKKAŞ, Sema Önal, “Vico ve Milliyetçilik”, Doğu Batı Milliyetçilik II , Yıl: 10, Sayı: 29, Kasım, Aralık, Ocak 2006–07, s. 114–127.
3. AKSÖZ, Ali A., Türk Sineması ve Milliyetçilik, Yayımlanmamış Mezuniyet Tezi , Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2008.
4. BAĞIR, Mehmet “Türk Sinemasında Tarihi Film Olgusu”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Sinema Televizyon Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Erzurum, 2016.
5. BİLGİN, Vedat, “Yeni Bir Medeniyet Tasarımı Olarak Milliyetçilik”, Statükodan Değişime Milliyetçilik Ufku, Editör: Huzeyfe Süleyman Arslan, Ankara, Binyıl Yayınevi, 2007.
6. BULOVALI, Aişe Hümeyra, “Türk Sinemasının Çınarı: Ömer Lütfi Akad”, https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/turk-sinemasinin-cinariomer-lutfi-akad/971145, ET: 07.02.2019.
7. CARR, Edward Hallett, Tarih Nedir?, Çeviren Misket Gizem Gürtürk, İletişim Yayınları, İstanbul, 2. Baskı, 2002.
8. COLLINGWOOD, R. G., Tarih Tasarımı, Gündoğan Yayınları, Çev. Kurtuluş Dinçer, Ankara, Gözden Geçirilmiş 2. Baskı, 1996.

9. GÜÇHAN, Gülseren, Toplumsal Değişme ve Türk Sineması, İstanbul, İmge Kitabevi, 1993.
10. İRİ, Murat, Türk Sineması’nda Ulusal Kimliğin İnşası 1923–1946 Dönemi , Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2004.
11. KARA, Mesut, “Taçsız Kral: Ayhan Işık”, https://www.evrensel.net/yazi/76637/tacsiz-kral-ayhan-isik, ET: 26.12.2018.
12. KARAÇAYLI, Mehmet Alp, “Manaki Kardeşler: Kitlelerin Sinematografları”, 06.12.2018 https://www.filmloverss.com/manaki-kardesler-kitlelerin-sinematograflari/, ET: 07.02.2019.
13. KARAKAYA, Serdar: “Küreselleşme, Kültürel Yayılmacılık ve Ulusal Sinemalar”, Muğla Üniversitesi SBE Dergisi, Bahar 2004, Sayı: 12.
14. KAYSERİLİ, Serap, “I. Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşının Beyaz Perdeye Yansımaları”, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2016, Cilt 2, Sayı 1, s. 77-95.
15. KÖSOĞLU, Nevzat, Türk Milliyetçiliği ve Osmanlı, İstanbul, Ötüken Yayınları, 2. Basım, 2009.
16. KÖSOĞLU, Nevzat, Küreselleşme ve Millî Hayat, İstanbul, Ötüken Neşriyat, 2002.
17. MAKAL, Oğuz, Sinemada Tarihin Görüntüsü, Kalkedon, İstanbul, 2014.
18. NİYAZİ, Mehmet, Millet ve Türk Milliyetçiliği, İstanbul, Ötüken Yayınları, 2005.
19. ÖRS, H. Birsen, 19. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Modern Siyasi İdeolojileri, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2. Baskı, Mart 2008.
20. ÖZGÜÇ b , Agâh, Türlerle Türk Sineması Dönemler/Modalar/Tiplemeler , İstanbul, Dünya Kitapları, Ekim 2005.
21. ÖZGÜÇ, Agâh, Ansiklopedik Türk Filmleri Sözlüğü, Horizon Yayınları, İstanbul.
22. ÖZÖN, Nijat, 100 Soruda Sinema Sanatı, Gerçek Yayınevi, 3. Baskı, İstanbul, t.y.
23. ÖZÖN, Nijat b , Sinema El Kitabı, Elif Yayınları, İstanbul, 1964.
24. ÖZYURT, Olkan, “İstanbul'un Fethi Unutulur Mu?”, 25.02.2012 , https://www.sabah.com.tr/cumartesi/2012/02/25/istanbulun-fethi-unutulurmu, ET: 07.02.2019.
25. PÖSTEKİ, Nigar, 1990 Sonrası Türk Sineması 1990–2011 , Kocaeli, Umuttepe Yayınları, Şubat 2012.
26. ROGER, Antoine: Milliyetçilik Kuramları, Çev: Aziz Ufuk Kılıç, Versus Kitap, İstanbul, Ekim 2008.
27. SCHLESINGER, Philip, Medya Devlet ve Ulus Siyasal Şiddet ve Kolektif Kimlikler , Ayrıntı Yayınları, Ağustos 1994.
28. SCOGNAMILLO, Giovanni: Türk Sinema Tarihi, İstanbul, Kabalcı Yayınevi, 3. Baskı: 2010.
29. SMITH, Anthony D., “Milliyetçilik ve Tarihçiler”, Tartışılan Sınırlar Değişen Milliyetçilik, Şehir Yayınları, Der: Mustafa Armağan, Çev: İsmail Türkmen, Ankara, 2001.
30. SMITH, Anthony D., Milli Kimlik National Identity , Çev. Bahadır Sina Şener, İstanbul, İletişim Yayınları, İstanbul, 5. Baskı, 2009.
31. SÖNMEZIŞIK, Büşra; SÖNMEZIŞIK, Kübra, “Plevneyi Kazansaydık Yıkılmazdık Mehmet Niyazi Röportaj ”, Yeni Şafak, 16 Ekim 2011, 6.
32. TAHİRÜ’L-MEVLEVİ, Hazret-i Peygamber ve Zamanı, İstanbul, Derin Tarih Kültür Yayınları, Mayıs 2014.
33. TAŞ, İlknur “Oğuz’dan, Yavuz Sultan Selim’e...” http://www.milliyet.com.tr/oguz-dan--yavuz-sultan-selim-e---/cafe/haberdetayarsiv/07.06.2010/1090797/default.htm, ET: 20.12.2018.
34. THIESSE, Anne-Marie, “Ulusal Kimlikler Ulusaşırı Bir Paradigma,” Milliyetçiliği Yeniden Düşünmek, Haz. Alain Dieckhoff, Christophe Jaffrelot, Çev: Devrim Çetinkasap, İletişim Yayınları, İstanbul, 2010.
35. “Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan”, http://www.sinematurk.com/film/7007-yavuz-sultan-selim-ve-yeniceri-hasan/fotograflar/?sayfa=1, ET: 26.12.2018.
36. YEDİDAL, Hande, “Çizgi Romandan Beyaz Perdeye “Yenilmez Türk” İmajının Yıllar İçerisindeki Dönüşümü: Son Osmanlı Yandim Ali ve Kara Murat”, Deniz Bayrakdar, Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler, İstanbul, Bağlam Yayınları, Ekim 2009.
37. YILMAZ, Ertan, “Sinema ve İdeoloji İlişkileri Üzerine, Sinema, İdeoloji, Politika Sinemasal Yazılar 1 , Der: Burak Bakır, Yörükhan Ünal, Şali Saliji, Ankara, Nirengi Sinema, 2008.