Öz
Tarihin çok katmanlı yapısı, sinema için çok uygun bir alt yapı oluşturmaktadır.Senaryonun aradığı .ykü, gü.lü çatışma ve sürükleyici karakterler tarih içinde saklıdır.Bu yüzden sinema, sık sık tarihten yararlanır. Sinema, hem içerik hem de ideolojilerin,iktidarların propaganda aracı olarak çok işlevseldir. Başlangıcından bu yana toplumları,milletleri bir araya getirebilecek, aynı fikirde buluşturabilecek nitelikte bir sanatalanı olarak fikir ve düşünceleri yaymak için kullanılmıştır.Türk Sineması da ilk örneklerinden itibaren tarih ile iç içe bir gelişim izlemiştir.Türk toplumunun modernleşme sancıları çektiği Sinemacılar Dönemi’nde “TarihiFilmler” furyası başlamıştır. Özellikle “Tarihi Avantür Filmlerin” ortaya çıktığı budönemde pek çok film çekilmiştir. Yoğun olarak Osmanlı döneminin konu edildiğifilmler, halk tarafından yoğun ilgi ile karşılanmıştır. Bu dönemde beyazperdeye taşınantarihi karakterlerinden biri de Yavuz Sultan Selim’dir. Yavuz Sultan Selim,“Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan” ile “Yavuz Sultan Selim Ağlıyor” filmlerindeişlenmiştir. Yavuz Sultan Selim, bu iki film haricinde ve hayata geçirilemeyenbir deneme dışında Türk Sineması’nda yer almamıştır.Bu çalışmada Türk Sineması’nda Yavuz Sultan Selim’i konu olan bu iki filmincelenmektedir. Filmlerde, Yavuz Sultan Selim’in nasıl ele alındığı, hangi özelliklerininortaya konduğu, filmlerin tür olarak yapıları ve içerikleri irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKAD, Lütfi Ö., Işıkla Karanlık Arasında, İletişim Yayıncılık, İstanbul, 2016.
- AKKAŞ, Sema Önal, “Vico ve Milliyetçilik”, Doğu Batı Milliyetçilik II , Yıl: 10, Sayı: 29, Kasım, Aralık, Ocak 2006–07, s. 114–127.
- AKSÖZ, Ali A., Türk Sineması ve Milliyetçilik, Yayımlanmamış Mezuniyet Tezi , Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2008.
- BAĞIR, Mehmet “Türk Sinemasında Tarihi Film Olgusu”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Sinema Televizyon Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Erzurum, 2016.
- BİLGİN, Vedat, “Yeni Bir Medeniyet Tasarımı Olarak Milliyetçilik”, Statükodan Değişime Milliyetçilik Ufku, Editör: Huzeyfe Süleyman Arslan, Ankara, Binyıl Yayınevi, 2007.
- BULOVALI, Aişe Hümeyra, “Türk Sinemasının Çınarı: Ömer Lütfi Akad”, https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/turk-sinemasinin-cinariomer-lutfi-akad/971145, ET: 07.02.2019.
- CARR, Edward Hallett, Tarih Nedir?, Çeviren Misket Gizem Gürtürk, İletişim Yayınları, İstanbul, 2. Baskı, 2002.
- COLLINGWOOD, R. G., Tarih Tasarımı, Gündoğan Yayınları, Çev. Kurtuluş Dinçer, Ankara, Gözden Geçirilmiş 2. Baskı, 1996.
- GÜÇHAN, Gülseren, Toplumsal Değişme ve Türk Sineması, İstanbul, İmge Kitabevi, 1993.
- İRİ, Murat, Türk Sineması’nda Ulusal Kimliğin İnşası 1923–1946 Dönemi , Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2004.
- KARA, Mesut, “Taçsız Kral: Ayhan Işık”, https://www.evrensel.net/yazi/76637/tacsiz-kral-ayhan-isik, ET: 26.12.2018.
- KARAÇAYLI, Mehmet Alp, “Manaki Kardeşler: Kitlelerin Sinematografları”, 06.12.2018 https://www.filmloverss.com/manaki-kardesler-kitlelerin-sinematograflari/, ET: 07.02.2019.
- KARAKAYA, Serdar: “Küreselleşme, Kültürel Yayılmacılık ve Ulusal Sinemalar”, Muğla Üniversitesi SBE Dergisi, Bahar 2004, Sayı: 12.
- KAYSERİLİ, Serap, “I. Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşının Beyaz Perdeye Yansımaları”, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2016, Cilt 2, Sayı 1, s. 77-95.
- KÖSOĞLU, Nevzat, Türk Milliyetçiliği ve Osmanlı, İstanbul, Ötüken Yayınları, 2. Basım, 2009.
- KÖSOĞLU, Nevzat, Küreselleşme ve Millî Hayat, İstanbul, Ötüken Neşriyat, 2002.
- MAKAL, Oğuz, Sinemada Tarihin Görüntüsü, Kalkedon, İstanbul, 2014.
- NİYAZİ, Mehmet, Millet ve Türk Milliyetçiliği, İstanbul, Ötüken Yayınları, 2005.
- ÖRS, H. Birsen, 19. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Modern Siyasi İdeolojileri, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2. Baskı, Mart 2008.
- ÖZGÜÇ b , Agâh, Türlerle Türk Sineması Dönemler/Modalar/Tiplemeler , İstanbul, Dünya Kitapları, Ekim 2005.
- ÖZGÜÇ, Agâh, Ansiklopedik Türk Filmleri Sözlüğü, Horizon Yayınları, İstanbul.
- ÖZÖN, Nijat, 100 Soruda Sinema Sanatı, Gerçek Yayınevi, 3. Baskı, İstanbul, t.y.
- ÖZÖN, Nijat b , Sinema El Kitabı, Elif Yayınları, İstanbul, 1964.
- ÖZYURT, Olkan, “İstanbul'un Fethi Unutulur Mu?”, 25.02.2012 , https://www.sabah.com.tr/cumartesi/2012/02/25/istanbulun-fethi-unutulurmu, ET: 07.02.2019.
- PÖSTEKİ, Nigar, 1990 Sonrası Türk Sineması 1990–2011 , Kocaeli, Umuttepe Yayınları, Şubat 2012.
- ROGER, Antoine: Milliyetçilik Kuramları, Çev: Aziz Ufuk Kılıç, Versus Kitap, İstanbul, Ekim 2008.
- SCHLESINGER, Philip, Medya Devlet ve Ulus Siyasal Şiddet ve Kolektif Kimlikler , Ayrıntı Yayınları, Ağustos 1994.
- SCOGNAMILLO, Giovanni: Türk Sinema Tarihi, İstanbul, Kabalcı Yayınevi, 3. Baskı: 2010.
- SMITH, Anthony D., “Milliyetçilik ve Tarihçiler”, Tartışılan Sınırlar Değişen Milliyetçilik, Şehir Yayınları, Der: Mustafa Armağan, Çev: İsmail Türkmen, Ankara, 2001.
- SMITH, Anthony D., Milli Kimlik National Identity , Çev. Bahadır Sina Şener, İstanbul, İletişim Yayınları, İstanbul, 5. Baskı, 2009.
- SÖNMEZIŞIK, Büşra; SÖNMEZIŞIK, Kübra, “Plevneyi Kazansaydık Yıkılmazdık Mehmet Niyazi Röportaj ”, Yeni Şafak, 16 Ekim 2011, 6.
- TAHİRÜ’L-MEVLEVİ, Hazret-i Peygamber ve Zamanı, İstanbul, Derin Tarih Kültür Yayınları, Mayıs 2014.
- TAŞ, İlknur “Oğuz’dan, Yavuz Sultan Selim’e...” http://www.milliyet.com.tr/oguz-dan--yavuz-sultan-selim-e---/cafe/haberdetayarsiv/07.06.2010/1090797/default.htm, ET: 20.12.2018.
- THIESSE, Anne-Marie, “Ulusal Kimlikler Ulusaşırı Bir Paradigma,” Milliyetçiliği Yeniden Düşünmek, Haz. Alain Dieckhoff, Christophe Jaffrelot, Çev: Devrim Çetinkasap, İletişim Yayınları, İstanbul, 2010.
- “Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan”, http://www.sinematurk.com/film/7007-yavuz-sultan-selim-ve-yeniceri-hasan/fotograflar/?sayfa=1, ET: 26.12.2018.
- YEDİDAL, Hande, “Çizgi Romandan Beyaz Perdeye “Yenilmez Türk” İmajının Yıllar İçerisindeki Dönüşümü: Son Osmanlı Yandim Ali ve Kara Murat”, Deniz Bayrakdar, Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler, İstanbul, Bağlam Yayınları, Ekim 2009.
- YILMAZ, Ertan, “Sinema ve İdeoloji İlişkileri Üzerine, Sinema, İdeoloji, Politika Sinemasal Yazılar 1 , Der: Burak Bakır, Yörükhan Ünal, Şali Saliji, Ankara, Nirengi Sinema, 2008.
Öz
The multi-layered structure of history presents a very suitable infrastructure for cinema. The story that the script seeks, strong conflict and gripping characters are hidden in history. Therefore, cinema often benefit from history. Cinema is very functional as a content and propaganda for both government and ideologies. Since its beginning, cinema has been used to gather the communities, nations and disseminate the thoughts and ideas as an art tool which can meet in the middle. Turkish cinema has followed a development with history from its first examples. In the Directors Period when Turkish society suffered from modernization pangs “Historical Films” were on the rise. A lot of films were shot in this period when especially “Historical Adventure Films” showed up. These films mainly about Ottoman Period were intensely appreciated by the audience. Selim I was one of the historical characters who was carried into the screen in this period. Selim I was discussed in “Selim Iand Janizary Hasan” and “Selim I Cries” films. Apart from these two films, Selim I did not appear in the cinema except for a film attempt which could not be realized. This study analyses these two films which take Selim I as their subjects in Turkish Cinema. In the films, how Selim I was discussed, which features of him were revealed, and the structures and contents of the films are examined.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKAD, Lütfi Ö., Işıkla Karanlık Arasında, İletişim Yayıncılık, İstanbul, 2016.
- AKKAŞ, Sema Önal, “Vico ve Milliyetçilik”, Doğu Batı Milliyetçilik II , Yıl: 10, Sayı: 29, Kasım, Aralık, Ocak 2006–07, s. 114–127.
- AKSÖZ, Ali A., Türk Sineması ve Milliyetçilik, Yayımlanmamış Mezuniyet Tezi , Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2008.
- BAĞIR, Mehmet “Türk Sinemasında Tarihi Film Olgusu”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Sinema Televizyon Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Erzurum, 2016.
- BİLGİN, Vedat, “Yeni Bir Medeniyet Tasarımı Olarak Milliyetçilik”, Statükodan Değişime Milliyetçilik Ufku, Editör: Huzeyfe Süleyman Arslan, Ankara, Binyıl Yayınevi, 2007.
- BULOVALI, Aişe Hümeyra, “Türk Sinemasının Çınarı: Ömer Lütfi Akad”, https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/turk-sinemasinin-cinariomer-lutfi-akad/971145, ET: 07.02.2019.
- CARR, Edward Hallett, Tarih Nedir?, Çeviren Misket Gizem Gürtürk, İletişim Yayınları, İstanbul, 2. Baskı, 2002.
- COLLINGWOOD, R. G., Tarih Tasarımı, Gündoğan Yayınları, Çev. Kurtuluş Dinçer, Ankara, Gözden Geçirilmiş 2. Baskı, 1996.
- GÜÇHAN, Gülseren, Toplumsal Değişme ve Türk Sineması, İstanbul, İmge Kitabevi, 1993.
- İRİ, Murat, Türk Sineması’nda Ulusal Kimliğin İnşası 1923–1946 Dönemi , Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2004.
- KARA, Mesut, “Taçsız Kral: Ayhan Işık”, https://www.evrensel.net/yazi/76637/tacsiz-kral-ayhan-isik, ET: 26.12.2018.
- KARAÇAYLI, Mehmet Alp, “Manaki Kardeşler: Kitlelerin Sinematografları”, 06.12.2018 https://www.filmloverss.com/manaki-kardesler-kitlelerin-sinematograflari/, ET: 07.02.2019.
- KARAKAYA, Serdar: “Küreselleşme, Kültürel Yayılmacılık ve Ulusal Sinemalar”, Muğla Üniversitesi SBE Dergisi, Bahar 2004, Sayı: 12.
- KAYSERİLİ, Serap, “I. Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşının Beyaz Perdeye Yansımaları”, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2016, Cilt 2, Sayı 1, s. 77-95.
- KÖSOĞLU, Nevzat, Türk Milliyetçiliği ve Osmanlı, İstanbul, Ötüken Yayınları, 2. Basım, 2009.
- KÖSOĞLU, Nevzat, Küreselleşme ve Millî Hayat, İstanbul, Ötüken Neşriyat, 2002.
- MAKAL, Oğuz, Sinemada Tarihin Görüntüsü, Kalkedon, İstanbul, 2014.
- NİYAZİ, Mehmet, Millet ve Türk Milliyetçiliği, İstanbul, Ötüken Yayınları, 2005.
- ÖRS, H. Birsen, 19. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Modern Siyasi İdeolojileri, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2. Baskı, Mart 2008.
- ÖZGÜÇ b , Agâh, Türlerle Türk Sineması Dönemler/Modalar/Tiplemeler , İstanbul, Dünya Kitapları, Ekim 2005.
- ÖZGÜÇ, Agâh, Ansiklopedik Türk Filmleri Sözlüğü, Horizon Yayınları, İstanbul.
- ÖZÖN, Nijat, 100 Soruda Sinema Sanatı, Gerçek Yayınevi, 3. Baskı, İstanbul, t.y.
- ÖZÖN, Nijat b , Sinema El Kitabı, Elif Yayınları, İstanbul, 1964.
- ÖZYURT, Olkan, “İstanbul'un Fethi Unutulur Mu?”, 25.02.2012 , https://www.sabah.com.tr/cumartesi/2012/02/25/istanbulun-fethi-unutulurmu, ET: 07.02.2019.
- PÖSTEKİ, Nigar, 1990 Sonrası Türk Sineması 1990–2011 , Kocaeli, Umuttepe Yayınları, Şubat 2012.
- ROGER, Antoine: Milliyetçilik Kuramları, Çev: Aziz Ufuk Kılıç, Versus Kitap, İstanbul, Ekim 2008.
- SCHLESINGER, Philip, Medya Devlet ve Ulus Siyasal Şiddet ve Kolektif Kimlikler , Ayrıntı Yayınları, Ağustos 1994.
- SCOGNAMILLO, Giovanni: Türk Sinema Tarihi, İstanbul, Kabalcı Yayınevi, 3. Baskı: 2010.
- SMITH, Anthony D., “Milliyetçilik ve Tarihçiler”, Tartışılan Sınırlar Değişen Milliyetçilik, Şehir Yayınları, Der: Mustafa Armağan, Çev: İsmail Türkmen, Ankara, 2001.
- SMITH, Anthony D., Milli Kimlik National Identity , Çev. Bahadır Sina Şener, İstanbul, İletişim Yayınları, İstanbul, 5. Baskı, 2009.
- SÖNMEZIŞIK, Büşra; SÖNMEZIŞIK, Kübra, “Plevneyi Kazansaydık Yıkılmazdık Mehmet Niyazi Röportaj ”, Yeni Şafak, 16 Ekim 2011, 6.
- TAHİRÜ’L-MEVLEVİ, Hazret-i Peygamber ve Zamanı, İstanbul, Derin Tarih Kültür Yayınları, Mayıs 2014.
- TAŞ, İlknur “Oğuz’dan, Yavuz Sultan Selim’e...” http://www.milliyet.com.tr/oguz-dan--yavuz-sultan-selim-e---/cafe/haberdetayarsiv/07.06.2010/1090797/default.htm, ET: 20.12.2018.
- THIESSE, Anne-Marie, “Ulusal Kimlikler Ulusaşırı Bir Paradigma,” Milliyetçiliği Yeniden Düşünmek, Haz. Alain Dieckhoff, Christophe Jaffrelot, Çev: Devrim Çetinkasap, İletişim Yayınları, İstanbul, 2010.
- “Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan”, http://www.sinematurk.com/film/7007-yavuz-sultan-selim-ve-yeniceri-hasan/fotograflar/?sayfa=1, ET: 26.12.2018.
- YEDİDAL, Hande, “Çizgi Romandan Beyaz Perdeye “Yenilmez Türk” İmajının Yıllar İçerisindeki Dönüşümü: Son Osmanlı Yandim Ali ve Kara Murat”, Deniz Bayrakdar, Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler, İstanbul, Bağlam Yayınları, Ekim 2009.
- YILMAZ, Ertan, “Sinema ve İdeoloji İlişkileri Üzerine, Sinema, İdeoloji, Politika Sinemasal Yazılar 1 , Der: Burak Bakır, Yörükhan Ünal, Şali Saliji, Ankara, Nirengi Sinema, 2008.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Mayıs 2019 |
| IZ | https://izlik.org/JA94DD45FU |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2019 Sayı: 40 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.