MİLLET MEKTEBLERİNDE YURTTAŞLIK EĞİTİMİ: ÖĞRETİM PROGRAMI VE DERS KİTAPLARI

Öz

Osmanlı Devletinin son yüz yılı, devlet adamları ve aydınların, XVII. yüzyılın sonlarında başlayan Batı karşısındaki gerilemeyi durdurmak için çözüm arayışlarına sahne olmuştur. Bu arayışların sonunda, belirlenen gerileme nedenlerinden biri, mevcut eğitim sisteminin çağdaş ihtiyaçlara cevap vermeyişidir. Tanzimat'tan sonra Osmanlı yönetimi, bu saptamadan yola çıkarak, Batı modelinde, yarı lâik bir eğitim sistemi kurmaya çalışmıştır. Fakat, Cumhuriyete gelene değin, bu yeni sistem, hem nicel hem de nitel yönden cılız kalmıştır. Bunun yanında, Cumhuriyet Osmanlıdan yaklaşık % 9 oranında bir okur yazar nüfus devralmıştır. Yeni rejim, hem kendini idame ettirmek, hem de ülkenin bakısında hayatî önemi olan sosyal ve ekonomik kalkınmayı gerçekleştirmek için, nüfusun tamamına okuma yazma öğretmeyi amaçlamıştır. Bunun için, 1928 yılında harf devrimini yapmıştır. Bu devrim, aynı zamanda radikal bir kültür değişimi olarak değerlendirilebilir. Cumhuriyet yönetimi, geniş halk kitlelerine hem yeni harfleri öğretmek, hem de rejimin yeni yurttaşlık bilgi ve bilincini kazandırmak için, “Millet Mektepleri”ni açmıştır. Bu okullar, özellikle 1929-1932 yılları arasında, açılış amaçları doğrultusunda, önemli bir rol oynamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı eğitim sistemi, Cumhuriyet eğitim sistemi, harf devrimi, okur yazarlık, yurttaşlık eğitimi, kitle eğitimi, Millet Mektepleri

Citizenship Education in Nation Schools: Curriculum and Text Books

Öz

In the last century of Ottoman State statesmen and intellectuals tried to find solutions for the regression which began in the last decade of 17th century against the West. At the end of this process, it was stated that one of the reasons of regression was the present educational system which was insufficient to meet requirements of modernity. After the Tanzimat era, Ottoman government tried to establish an educational system which was based on Western educational systems including a semi-secularist approach. Until the Republican Period, this new educational system was not properly developed both in quality and in quantity. In addition to this, the population of literate people was approximately %9. Aim of the new regime was to literate the entire population in order to realise both its maintenance and social and economical development. Because of this, the Letter Renovation was set up in 1928. This can be interpreted as a radical cultural change. The government of new regime founded “Nation Schools” Millet Mektepleri where people in mass would learn new letters and gain knowledge and consciousness for civics of the republic. These schools in the direction of their foundation targets played an important role especially in 1929-32 period.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman educational system, Republican educational system, Letter Renovation, literacy, civic education, mass education, nation schools