Sofya’da XVI . Yüzyıla Ait Bir Vakıf Örneği: SOFU MEHMED PAŞA KÜLLİYESİ VE CAMİDEN KİLİSEYE ÇEVRİLMİŞ BİR MABEDİN HİKÂYESİ
Öz
Kanuni dönemi vezirlerinden olan Sofu Mehmed Paşa, kamu yararına, dinî ve hayri hizmetleri yerine getirmek amacıyla 1547 yılında Sofya’da bir külliye inşa ettirmiştir. Külliyede yer alan kuruluşların vereceği hizmetlerin kesintisiz sürmesi için pek çok menkul ve gayrimenkul vakfetmiştir. Böylece kurduğu vakıf eliyle toplumsal ve kültürel hizmetlerin yürütülmesini sağlamıştır. Vakfın işleyişi ile ilgili esasların yer aldığı vakfiyede, vakıf kuruluşları tarafından yerine getirile- cek görevler, bu görevler için istihdam edilecek görevliler, vakfa tahsis edilen gelir kaynakları ve harcama alanları detaylı bir şekilde belirtilmiş, vakfın öngörülen bu esaslar çerçevesinde yönetilmesi hedeflenmiştir. Vakıf, kuruluş amacına uygun olarak hizmetlerini sürdürmüş, ancak gelirleri giderlerini karşılayamaz hâle geldiği için önce imaretin faaliyetlerine son verilmiş, sonra da medrese XIX. yüzyıl ortalarına doğru eğitim-öğretim hizmetini durdurmuştur. O dönemde faaliyetini sürdüren, Kara Camii olarak anılan mabet ise 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında, Ruslar tarafından cephanelik hâline getirilmiştir. Bir daha cami olarak kullanılamayacak olan Mimar Sinan yapımı bu mabedin, bir süre sonra minaresi de yıkılmıştır. 1901 yılında Bulgar yönetimi, binanın kiliseye çevrilmesine karar vermiştir. Bu girişim, Osmanlı yönetimi tarafından engellenememiş, 1903 yılında inşaat tamamlanmış ve kilise kullanıma açılmıştır. Bu dönüşümün fikir babasıolan Karavelov, vasiyeti üzerine, bir Ortodoks Kilisesi olarak hizmet veren mabedin bahçesine defnedilmiştir.
A XVITH CENTURY FOUNDATION IN SOPHIA AND THE COMPLEX OF SOFU MEHMED PASHA: THE STORY OF A RE-CONSTRUCTION OF A MOSQUE AS A CHURCH
Öz
Sofu Mehmed Pasha, one of the Grand Viziers of the Era of Sulaiman the Magnificant, constructed a complex in Sofia in 1547 in order to serve as a religious and charitable foundation. In order to guarantee the incessant execution of the services to be fulfilled by the several departments of this complex, he also set aside various movable and immovable properties, whereby the implementation of the social and cultural services through the foundation was assured. In the charter of the foundation, which involved the principles of functioning of the institution, the functions to be carried out by the branches of the foundation, the personnel to be employed there, the sources of income assigned for the foundation and the areas of expenditure were all described in detail, which aimed at an administration in strict compliance with the above-said principles. The services of the foundation were carried out in accordance with its principles, but as the foundation failed to balance the income and the expenses in the long run, the activities of the imaret etablishment had to stop first, which were to be followed by the suspension of the education in the madrasah, the religous school financed and staffed by the foundation, towards the mid 19th century. As to the mosque called as “Kara Cami” and managed to survive around that time, came to be used as an artillary magazine by the Russians during Russo-Ottoman war of 1877-78. This was the development that prevented the use of the mosque in accordance with its origional purpose of construction forever, which soon witnessed the collapse of its minaret. The Bulgarian administration decided to re- design the building as a church in 1901. The Otoman attempts to prevent this entreprise ended in failure and the re-construction of the mosque in its new form was completed in 1903 and from then onwards began to serve as a church. The corpse of Karavelov, the pioneering advocate of this entreprise, was buried in the court of the new church in accordance with his will.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 28 Kasım 2008 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2008 Sayı: 19 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.