XVIII. YÜZYIL MUTASAVVIF ŞAİRLERİNDEN FAHRÎ AHMED VE ELİF-NAME ŞERHİ
Öz
Türk edebiyatında değişik şekillerde pekçok örneği görülen elif-nameler;aruz ya da hece ile kaside, gazel, mesnevî, müseddes, dörtlük gibi nazımbiçimleriyle kaleme alınmış, çoğunlukla dinî-tasavvufî ve didaktik konulu,özellikle “elif-name” başlığının kullanıldığı manzumelerdir. Genelliklemuvaşşah sanatında olduğu gibi Arap harflerinin mısra başlarında alt altasıralanması biçiminde oluşturulurlar. Bu makalenin konusu XVIII. Yüzyılmutasavvıf-şairlerinden Fahrî Ahmed’in Elif-name Şerhi’dir. Fahrî, eserindeNesib adlı dervişinin elif-namesini şerh eder. Nesib’in elif-namesindeharfler alt alta sıralanmaz, mısra içinde yer alırlar. Fahrî, elif-nameyitasavvuf çerçevesinde yorumlar, buna göre her harfin tasavvufî bir manasıvardır. Fahrî Ahmed’in eseri, bu konuda yazılmış şimdilik bilinen tekşerhdir. Çalışmada harflerin tasavvufî manaları ve ibareler tahlil yöntemi iletespit edildi ve eserin çevriyazılı metni verildi.
Anahtar Kelimeler
A 18TH CENTURY SOUFI POET FAKHRI AHMAD AND HIS COMMENTARY ON AN ALIF-NAMA
Öz
Alif-namas are poems written by the prosody of the classical Arabic tradition orsyllabic meter within different forms like qasida, ghazal, masnawi, musaddas, andquatrain in Turkish poetry. There are number of samples of these poems from 14th to18th Centuries. In these verses the name “alif-name” is particularly used. Arabic lettersfrom Alif to Yâ are arranged in an order one under the other such acrostic speech at first.This article discusses a soufi poet Fakhri Ahmad d. 1799 and his commentary on analif-nama written by Dervish Nesib. Nesib’s poem is different from others, becauseArabic letters are used with names in the center of every line in this poem, not at thehead of series like other samples. Fakhri explains it within the frame of Jalwatiya order.In his opinion every letters have a meaning from soufi terminology. It proves thatFakhri’s treatise is alone on this matter. This article analyses these soufi terms and givestexts with transcription letters.
Anahtar Kelimeler
