OSMANLI DEVLETİNDE GAYRİMÜSLİM OKULLAR Eğitim-Yönetim-Denetim
Öz
Gayrimüslimler, Osmanlı Devleti yönetimi altında Müslüman toplumla birlikte 15. yüzyıldan 20. yüzyılın başına kadar birlikte yaşamışlardır. Devlet, Gayrimüslim toplumu ötekileştirmeden belli hukukî şartlar altında entegrasyonunu sağlamaya çalışmış, onları devletin ve toplumun farklı bir parçası olarak algılamıştır. Bu süreçte eğitim-öğretim faaliyetlerini de bu anlayış içinde değerlendirmiştir. Bu eğitim-öğretim kurumları bir takım yenilik ve değişikliklere uğramakla birlikte modern dönemlere kadar devam etmiştir. Devlet yöneticileri, Gayrimüslim eğitim kurumlarını özellikle 19. yüzyılın başından itibaren bir sistem dâhilinde denetim altına almaya çalışmıştır. Devletin bu denetim yetkisini kullanması, yer yer okul yöneticileri ve Gayrimüslim ruhanî kişiler tarafından benimsenmemiştir. Bu husus, devlet ile Gayrimüslim tebaa arasında bir takım sıkıntıların doğmasına neden olmuştur. Osmanlı Devleti’nde modernleşme hareketine önemli katkılarda bulunan bu okullara, yasak olmasına rağmen kimi Müslüman yönetici ve zengin kişiler, eğitim kalitesi yüksek olduğundan çocuklarını göndermişlerdir.
Anahtar Kelimeler
THE SCHOOLS OF NON-MUSLIM COMMUNITIES IN THE OTTOMAN EMPIRE EDUCATION-ADMINISTRATION- INSPECTION
Öz
Non-Muslims lived together with the Muslims under the Ottoman administrationfrom the 15th century to the early 20th century. The state tried to integrate the non-Muslim communities within the certain legal conditions, and perceived them as adifferent part of the society and the state without otherization. The policy of educationwas also given a shape in this process. The educational institutions survived until themodern periods despite being undergone some changes and renovations. The state strivedto centralize the education system by increasing its control over the schools of the non-Muslim communities since the beginning of the 19th century. This control over theschools created a discontent among the communities, especially the school administrationsand the religious leaders. This led to some trouble in the relations between the non-Muslim communities and the state. These schools, which contributed considerably to themodernization process of the Ottoman Empire, were sometimes preferred by the Muslimbureaucratic elite and bourgeoisie for the quality of the education, though it wasforbidden. This study researched the education activities of the non-Muslim schools onthe basis of the primary sources found out in the Ottoman Archives.
Anahtar Kelimeler
