ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR

Sayı: 34 20 Mayıs 2016
  • Münevver Ebru Zeren
PDF İndir
TR EN

ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR

Öz

Bir çok kadim milletin kültürlerinde monarşik devlet yönetimi ve hükümranlıklailgili mefhumlar benzerlik göstermektedir. Ancak Hintkültürü ve onun mirasçısı olan Budizm’de hükümranlığa dair başlıca eserlerile Kral Aşoka’nın yazıtları; Türk yazıtları ve Kutadgu Bilig ilekarşılaştırıldığında bu kültürlerde dikkate değer benzerlikler olduğu tespitedilebilmektedir. Bu mefhumlar arasında Hint kültüründe ”dinî öğreti“veya ”kanun“ başta olmak üzere bir çok farklı anlam ifade eden dharma,Türk kültüründe devlet yönetiminin esaslarından en önemlisini teşkil eden”töre“ ile bazı yönlerden örtüşmektedir. Öte yandan iki kültürde millî şuurve devlet yönetiminde dinin rolü açısından önemli farklılıklar mevcuttur.Hükümdarın ortaya çıkışı, toplum içindeki yeri, görev ve nitelikleri, ilahîmenşeli oluşu gibi bazı mefhumlar bir çok benzerlik taşıdığı kadar, önemlifarklılıklar da arz etmektedir. Keza Türklerde, cihan hâkimiyeti mefkûresiolarak ifade edilen yeryüzünü yönetme ideali ile birlikte gelen dünyahükümdarlığı mefhumu, Hint kültüründe ve özellikle Budizm’de”çakravartin“ anlayışı ile pek çok açıdan benzeşmektedir. Hükümranlıklailgili bu mefhumlara ilişkin önemli semboller tekerlek, güneş, ay, arslan olupbahsedilen eserlerde sembollerin kökenine ve anlamına ilişkin benzeraçıklamaların yer alması da oldukça çarpıcıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ARSAL, Sadri Maksudi, Türk Tarihi ve Hukuk, İsmail Akgün Matbaası, İstanbul 1947.
  2. ARSLAN, Mahmut, Eski Türk Devlet Anlayışı ve Kutadgu Bilig, 1982 Sosyoloji Konferansları Ayrı Basım , İstanbul 1984, s.117-160.
  3. ________ ,“Kutadgu-Bilig’de Ahlak ve Siyaset Felsefesi”, Sosyoloj Konferansları Dergisi, XXI 1986 , s. 23-49.
  4. BORATAV, Pertev Nail, Türk Mitolojisi: Oğuzların-Anadolu, Azerbaycan ve Türkmenistan Türklerinin Mitolojisi, çev. Recep Özbay, Bilge Su Yayıncılık, Ankara 2012.
  5. CHEN, Sanping, “Son of Heaven and Son of God: Interactions among Ancient Asiatic Cultures Regarding Sacral Kingship and Theophoric Names”, Journal of the Royal Asiatic Society, XII/ 3 November 2002 , p. 289-325.
  6. CHING, Julia, “Son of Heaven: Sacral Kingship in Ancient China”, T’oung Pao, Second Series, c.83, Facs. I/3, State and Ritual in China 1997 , p. 3-41.
  7. COOMARAWAMY, Ananda K., Hinduizm ve Budizm, çev. İsmail Taşpınar, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2000.
  8. DONUK, Abdülkadir, Türk Hükümdarı, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1990.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Münevver Ebru Zeren Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

20 Mayıs 2016

Gönderilme Tarihi

-

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Sayı: 34

Kaynak Göster

APA
Zeren, M. E. (2016). ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 34, 103-148. https://izlik.org/JA34PE54ZL
AMA
1.Zeren ME. ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR. TKİD. 2016;(34):103-148. https://izlik.org/JA34PE54ZL
Chicago
Zeren, Münevver Ebru. 2016. “ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, sy 34: 103-48. https://izlik.org/JA34PE54ZL.
EndNote
Zeren ME (01 Mayıs 2016) ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 34 103–148.
IEEE
[1]M. E. Zeren, “ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR”, TKİD, sy 34, ss. 103–148, May. 2016, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34PE54ZL
ISNAD
Zeren, Münevver Ebru. “ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi. 34 (01 Mayıs 2016): 103-148. https://izlik.org/JA34PE54ZL.
JAMA
1.Zeren ME. ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR. TKİD. 2016;:103–148.
MLA
Zeren, Münevver Ebru. “ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, sy 34, Mayıs 2016, ss. 103-48, https://izlik.org/JA34PE54ZL.
Vancouver
1.Münevver Ebru Zeren. ESKİ TÜRK VE HİNT KÜLTÜRLERİNDE HÜKÜMRANLIKLA İLGİLİ MEFHUMLAR. TKİD [Internet]. 01 Mayıs 2016;(34):103-48. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34PE54ZL

Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni



Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.

-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,

-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,

-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,

-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,

-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,

- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,

-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,

-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.


Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.





Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies

Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.

-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,

-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,

-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,

-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,

-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,

-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,

-Use of technology-assisted interpreting tools,

-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.

Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.