Öz
XVI. asrın ilmi, irfanı ve âşıkâne şiirleri ile tanınmış şahsiyetlerinden biri olan Zıllî hakkında kaynaklarda sınırlı bilgi bulunmaktadır. Şairlik vasfıyla anılan Zıllî, çalışmamızın konusunu teşkil eden Menâkıb-ı Dil ü Cân adlı mensur bir eserin de yazarıdır. Zıllî’nin son derece samimî ve sade dilli bir nâsir olduğunu kanıtlayan Menâkıb-ı Dil ü Cân, aynı zamanda münâzara tarzında yazılmış alegorik bir metindir. Zıllî, bu eser ile Gönül’ün padişah ve Cân’ın ten kalesinin muhafızı olduğuna, insanın aşk, mahabbet, meveddet, mihr, vefa, merhamet, adalet, lutf, ihsan, bahadırlık, himmet, dikkat, gayret ve ikdam gibi vasıflara sahip olması gerektiğine; gazab, hiddet, nisbet, cehâlet, fitne, fesâd, adâvet, tama ve hırsa kapılmanın nefse uymak olup insanı birlikten yani Allah’tan uzaklaştırdığına işaret etmiştir. Bu çalışmada ilkin Zıllî hakkında kaynaklarda yer verilen bilgiler aktarılmış ve Menâkıb-ı Dil ü Cân’ın muhtevasına değinilmiştir. Ardından münâzara hakkında kısaca bilgi verildikten sonra eserin münâzara tarzında bir eser olduğu ve alegori ile ilgili belirli noktalara temas edilerek Menâkıb-ı Dil ü Cân’ın alegorik bir eser olduğu ortaya konulmuştur. Menâkıb-ı Dil ü Cân’ın nüsha tavsifi, transkripsiyonlu metninin sunulması ve eser üzerine değerlendirmeler kısmı ile çalışmamız son bulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdülkerim Kuşeyrî, Tasavvuf İlmine Dair Kuşeyri Risalesi, Haz. Süleyman Uludağ, Dergâh Yay., 6. bs. İstanbul 2012.
- AÇIL, Berat, Klasik Türk Edebiyatında Alegori, Küre Yay., 2. bs., İstanbul 2018.
- AKAY, Hasan, İslâmî Terimler Sözlüğü, İslam Bilgi Merkezi Yay, İstanbul 1991.
- BENLİ, Şeyma, Klasik Türk Edebiyatında Münazara, İstanbul Üniversitesi Sos- yal Bilimler Enstitüsü, Türkiyat Araştırmaları Anabilim Dalı, Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul 2019.
- DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi Yay., 17. bs., Ankara 2000.
- DURMUŞ, İsmail; Pala, İskender, “İstiare”, DİA, C. 23, İstanbul 2001, s. 315- 318.
- Fuzûlî, Rind ile Zâhid Sıhhat ile Maraz, Çev. Hüseyin Ayan, Büyüyenay Yayın- ları, İstanbul 2012.
- Gazzâlî, Kimyâ-yı Saâdet, Terc. A. Faruk Meyan, Bedir Yay., İstanbul 1979.
- İbn Fûrek, El-İbâne An Turuki’l-Kâsıdîn, Tasavvuf Istılahları Eleştirmeli Metin- Çeviri , Haz. Ahmet Yıldırım, Abdülgaffar Aslan, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay., İstanbul 2014.
- İPEKTEN, Haluk vd, Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 1988.
- KÖKSAL, M. Fatih, “Münâzara”, DİA, C. 31, İstanbul 2006, s. 580-581.
- Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli, Haz. Hayrettin Karaman vd., Türkiye Diya- net Vakfı Yay., Ankara 2015.
- LEVEND, Agâh Sırrı, Divan Edebiyatı, Enderun Kitabevi, İstanbul 1984.
- Muhammed b. Ali b. es-Serrâc, Tuffâhu’l-Ervâh ve Miftâhu’l-İrbâh, Ruhların Meyvesi ve Kazancın Anahtarı, Haz. Nejdet Gürkan vd., Kitap Yayı- nevi, İstanbul 2015.
- Safer Baba, Istılâhât-ı Sofiyye Fî Vatan-ı Asliyye, Heten Keten Yay., İstanbul 1998.
- ŞİMŞEK, Selami, Tasavvuf Edebiyatı Terimleri Sözlüğü, Lıtera Yay., İstanbul 2017.
- TEZCAN, Nuran, “Lâmi'î’nin Gûy u Çevgân’ından İki Münazara”, Belleten, 1980-1981 , Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1983, s. 49-63.
- ULUDAĞ, Süleyman, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, Kabalcı Yay., İstanbul 2001.
- ULUDAĞ, Süleyman, “Akıl”, DİA, C. 2., İstanbul 1989, s. 246-247.
- ÜSTÜNER, Kaplan, Tasavvuf ve Klasik Şiirimiz, Akçağ Yay., Ankara 2014.
- YAVUZ, Yusuf Şevki, “Münâzara”, DİA, C. 31, İstanbul 2006, s. 576-577.
- ZAVOTÇU, Gencay, Rıza Tezkiresi, İncelenme-Metin , Sahaflar Kitap Sarayı, İstanbul 2009.
Öz
There is limited information about Zılli which is one of the well-known personalities with the knowledge and amatory poems in XVIth century. Zılli, who is known as a poet, is the author of a prose text called Menakıb-ı Dil ü Can which constitutes the subject of our study. Menakıb-ı Dil ü Can which proves that Zılli has an extremely sincere and simple language, is also an allegorical text written in discussion style. Zılli pointed out in this work that Gönül is the sultan, Can is the guard of the castle of body; human beings have qualities such as love, virtue, fidelity, compassion, justice, kindness, bestowal, benevolence, favour, attention, diligence and excellence; wrath, anger, defience, ignorance, sedition, mischief, hostility, greed and ambition to adhere to spirit of the unity that people are away from Allah. In this study, firstly, the information about Zılli which is given in the sources is explained and the content of Menakıb-ı Dil ü Can is mentioned. Then, after brief information about the discussion, it was revealed that the work was written in discussion style and by touching certain points about the allegory, it was revealed that Menakıb-ı Dil ü Can was an allegorical work. Our work ended with the copy of Menakıb-ı Dil ü Can, after the presentation of the transcribed text and evaluations on the work.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdülkerim Kuşeyrî, Tasavvuf İlmine Dair Kuşeyri Risalesi, Haz. Süleyman Uludağ, Dergâh Yay., 6. bs. İstanbul 2012.
- AÇIL, Berat, Klasik Türk Edebiyatında Alegori, Küre Yay., 2. bs., İstanbul 2018.
- AKAY, Hasan, İslâmî Terimler Sözlüğü, İslam Bilgi Merkezi Yay, İstanbul 1991.
- BENLİ, Şeyma, Klasik Türk Edebiyatında Münazara, İstanbul Üniversitesi Sos- yal Bilimler Enstitüsü, Türkiyat Araştırmaları Anabilim Dalı, Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul 2019.
- DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi Yay., 17. bs., Ankara 2000.
- DURMUŞ, İsmail; Pala, İskender, “İstiare”, DİA, C. 23, İstanbul 2001, s. 315- 318.
- Fuzûlî, Rind ile Zâhid Sıhhat ile Maraz, Çev. Hüseyin Ayan, Büyüyenay Yayın- ları, İstanbul 2012.
- Gazzâlî, Kimyâ-yı Saâdet, Terc. A. Faruk Meyan, Bedir Yay., İstanbul 1979.
- İbn Fûrek, El-İbâne An Turuki’l-Kâsıdîn, Tasavvuf Istılahları Eleştirmeli Metin- Çeviri , Haz. Ahmet Yıldırım, Abdülgaffar Aslan, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay., İstanbul 2014.
- İPEKTEN, Haluk vd, Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 1988.
- KÖKSAL, M. Fatih, “Münâzara”, DİA, C. 31, İstanbul 2006, s. 580-581.
- Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli, Haz. Hayrettin Karaman vd., Türkiye Diya- net Vakfı Yay., Ankara 2015.
- LEVEND, Agâh Sırrı, Divan Edebiyatı, Enderun Kitabevi, İstanbul 1984.
- Muhammed b. Ali b. es-Serrâc, Tuffâhu’l-Ervâh ve Miftâhu’l-İrbâh, Ruhların Meyvesi ve Kazancın Anahtarı, Haz. Nejdet Gürkan vd., Kitap Yayı- nevi, İstanbul 2015.
- Safer Baba, Istılâhât-ı Sofiyye Fî Vatan-ı Asliyye, Heten Keten Yay., İstanbul 1998.
- ŞİMŞEK, Selami, Tasavvuf Edebiyatı Terimleri Sözlüğü, Lıtera Yay., İstanbul 2017.
- TEZCAN, Nuran, “Lâmi'î’nin Gûy u Çevgân’ından İki Münazara”, Belleten, 1980-1981 , Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1983, s. 49-63.
- ULUDAĞ, Süleyman, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, Kabalcı Yay., İstanbul 2001.
- ULUDAĞ, Süleyman, “Akıl”, DİA, C. 2., İstanbul 1989, s. 246-247.
- ÜSTÜNER, Kaplan, Tasavvuf ve Klasik Şiirimiz, Akçağ Yay., Ankara 2014.
- YAVUZ, Yusuf Şevki, “Münâzara”, DİA, C. 31, İstanbul 2006, s. 576-577.
- ZAVOTÇU, Gencay, Rıza Tezkiresi, İncelenme-Metin , Sahaflar Kitap Sarayı, İstanbul 2009.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Kasım 2019 |
| IZ | https://izlik.org/JA77WD39SC |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2019 Sayı: 42 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.