Öz
Nitelikli öğretmen, kaliteli bir eğitim için vazgeçilmezdir. Türk eğitim tarihinde modernleşme ile birlikte eğitim öğretim usûllerinde önemli değişiklikler yapılmıştı. Bu usûllerin okullarda uygulanması ve yaygınlaştırılması, bu usûllere vâkıf öğretmenlerin varlığı ile mümkündü. Dolayısıyla öğretmen yetiştirme konusunda önemli adımlar atıldığı gibi, öğretmen tayinlerinde de belli esaslar göz önünde tutulmuştu. Çeşitli tarihlerde yayınlanan talimat ve nizamnamelerde öğretmenlerin taşıması gerek nitelikleri belirtilmişti. Maarif Nezareti’nin Tanzimat’tan itibaren teftiş kurumunu işletmeye başlaması ile birlikte eğitimin genel durumu kontrol altına alınmaya çalışılmıştı. Maarif müfettişleri eğitimin genel durumunu rapor ederken öğretmenlerle ilgili de görüşlerine yer vermişlerdi. Raporlardaki bu görüşler Osmanlı eğitim sistemi içinde öğretmenlerin niteliğini ortaya koyacak niteliktedir.
Anahtar Kelimeler
öğretmen müfettiş rapor eğitim Maarif Nezareti Darülmuallimîn Darülmuallimât Osmanlı Devleti
Kaynakça
- İstanbul Maarif Müdüriyeti MF. İMF
- Mektubî Kalemi MF. MKT
- Tedrisât-ı Ȃliye Kalemi MF. ALY
- Tedrisât-ı İbtidâîye Kalemi MF. İBT
- Tedrisât-ı Tâliye Kalemi MF. TLY
- Darülmuallimîn ve Darülmuallimât-ı İbtidâîye Talimatnâmesi, İstanbul 1332.
- Dersaadet Mekâtib-i İbtidâîyesi için Ta’limât-ı Mahsûsadır, Dersaadet 1309.
- Düstur Zeyli**
- Düstur, C. III***
- Maarif Müdürleri İle Vilayet Maarif Müfettişlerinin Vezâifine Müteallik Ta’limat, İstanbul 1326.
- Maarif Müdürlerinin Vezâifine Dâir Talimatnâme, İstanbul 1330.
- Mekâtib-i İbtidâîye Müfettişlerinin Vezâifine Müteallik Ta’limat, İstanbul 1326.
- Mekâtib-i İbtidâîye-i Umûmiye Ta’limatnâmesi, İstanbul 1331.
- Mekâtib-i İdadiyeye Mahsus Ta’limatnâme, İstanbul 1327.
- Mekâtib-i Sultaniye Ta’limatnamesi, Matbaa-i Ȃmire, İstanbul 1329.
- Muallimînin Usûl-i İntihab ve Tayin ve Hidemât-ı Maarifde Sûret-i İstihdam ve Terakkîleri Hakkındaki Lâyiha-i Kanûniyenin Esbâb-ı Mûcibe Mazbatası, İstanbul 1328.
- Tedrisât-ı İbtidâîye Kanûn-ı Muvakkati, Matbaa-i Ȃmire, İstanbul 1329.
- Tedrisât-ı İbtidâiye Müfettişlerinin Vezâifine Dair Talimatmâme, İstanbul 1330.
- “Darülmuallimât”, Kadın, nr. 22, 9 Mart 1325, 13.
- AKYÜZ, Yahya, “Türkiye’de Öğretmen Yetiştirmenin 160. Yılında Darülmuallîm’in İlk Yıllarına Toplu ve Yeni Bir Bakış”, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM , S.20, Yıl: 2006, 17-58.
- AYTEKİN, Halil, İttihat ve Terakki Dönemi Eğitim Yönetimi, Ankara 1991.
- ÇELİKTEN, Mustafa, ŞANAL, Mustafa, YENİ, Yeliz, “Öğretmenlik Mesleği ve Özellikleri”, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 19, Yıl: 2005/2, 207-237.
- ERGİN, Osman Nuri, Türk Maarif Tarihi 1-2, İstanbul 1977.
- GÜNDÜZ, Mustafa, “Son Dönem Osmanlı Eğitiminde Disiplin ve Cezalandırma”, Doğu Batı, Yıl:13, S. 53, Mayıs-Haziran-Temmuz 2010, 127- 157.
- HİKMET SENİHA, “Musâhabe-i Nisâiye”, Kadın, nr. 1, 13 Teşrînievvel 1324, 5–6.
- KODAMAN, Bayram, Abdülhamid Devri Eğitim Sistemi, Ankara 1991.
- MAHMUD CEVAD, Maarif-i Umumiye Nezareti Tarihçe-i Teşkilat ve İcraatı, Matbaa-i Ȃmire 1338.
- MÜKERREM BELKIS, “Darülmuallimâtımız”, Kadınlar Dünyası, nr. 179, 22 Haziran 1918, 2–4.
- NURDOĞAN, Arzu M., “II. Abdülhamid Döneminde Rumeli’de Maarifin Teftişi”, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM , S.26, Yıl: 2009 Güz , Ankara 2011, 193-220.
- _______________Modernleşme Döneminde Osmanlı’da İlköğretim 1869-1914 , İstanbul 2016.
- ÖZKAN, Efnan, Müfettiş Raporlarına Göre İstanbul’da Eğitim-Öğretim 1908- 1918, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2019.
- ÖZKAN, İsa, “Türk Eğitiminde Öğretmen Okulları ve Öğretmen Yeterliliklerine Dair Düşünceler”, 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, C. 5, S. 15, Kış 2016, s. 19-27.
- ÖZTÜRK, Cemil, Atatürk Devri Öğretmen Yetiştirme Politikası, Ankara 1996.
- ______________, Türkiye’de Dünden Bugüne Öğretmen Yetiştiren Kurumlar, İstanbul 1998.
- ŞANAL, Mustafa, “Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemlerinin Pedagojik Formasyon Anlayışı”, Sosyal Bilimler Dergisi, C. 5, S. 1, 2003, 197-207.
- TAŞER, Seyit, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Modernleşme Sürecinde Öğretmen Yetiştiren Kurumlarda Eğitim Yönetimi ve Denetimi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Konya 2010.
- TÜMER ERDEM, Yasemin, “Maarif Nazırı Ahmet Şükrü Bey’in II. Meşrutiyet Dönemi Eğitim Politikalarına Katkısı”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, S. 32, Bahar 2015, İstanbul, 23-64.
- _______________, “Osmanlı Eğitim Sisteminde Teftiş”, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM , S.26, Yıl: 2009 Güz , Ankara 2011, 55-91.
- _______________, II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Kızların Eğitimi, Ankara 2013.
- TÜRK, İbrahim Caner, “Osmanlı Devleti’nde Öğretim Yöntemlerinin Gelişimi”, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 3. Bahar 2009, 267-291.
- YANARDAĞ, Ayşe, “Osmanlı’dan Erken Cumhuriyet Dönemine Miras Kalan Bir İlköğretim Meselesi; Muallim Muavinleri”, Turkish History Education Journal, 9 2 , 510-531.
Öz
Qualified teacher is indispensable for education. With the modernization in Turkish education history, important changes were made in education and training methods. The implementation and dissemination of these methods in schools was possible with the presence of teachers who were knowledgeable in these methods. Therefore, important steps were taken in teacher training, and certain principles were taken into account in the appointment of teachers. The qualifications that teachers should have were specified in the instructions and regulations published on various dates. After the Ministry of Education started to operate the inspection institution since the Tanzimat, the general situation of education was tried to be controlled. While the education inspectors were reporting the general situation of education, they also included their opinions about the teachers. These views in the reports reveal the quality of teachers in the Ottoman education system.
Anahtar Kelimeler
teacher Inspector Report education Ministry of Education Darülmuallimîn Darülmuallimât Ottoman State
Kaynakça
- İstanbul Maarif Müdüriyeti MF. İMF
- Mektubî Kalemi MF. MKT
- Tedrisât-ı Ȃliye Kalemi MF. ALY
- Tedrisât-ı İbtidâîye Kalemi MF. İBT
- Tedrisât-ı Tâliye Kalemi MF. TLY
- Darülmuallimîn ve Darülmuallimât-ı İbtidâîye Talimatnâmesi, İstanbul 1332.
- Dersaadet Mekâtib-i İbtidâîyesi için Ta’limât-ı Mahsûsadır, Dersaadet 1309.
- Düstur Zeyli**
- Düstur, C. III***
- Maarif Müdürleri İle Vilayet Maarif Müfettişlerinin Vezâifine Müteallik Ta’limat, İstanbul 1326.
- Maarif Müdürlerinin Vezâifine Dâir Talimatnâme, İstanbul 1330.
- Mekâtib-i İbtidâîye Müfettişlerinin Vezâifine Müteallik Ta’limat, İstanbul 1326.
- Mekâtib-i İbtidâîye-i Umûmiye Ta’limatnâmesi, İstanbul 1331.
- Mekâtib-i İdadiyeye Mahsus Ta’limatnâme, İstanbul 1327.
- Mekâtib-i Sultaniye Ta’limatnamesi, Matbaa-i Ȃmire, İstanbul 1329.
- Muallimînin Usûl-i İntihab ve Tayin ve Hidemât-ı Maarifde Sûret-i İstihdam ve Terakkîleri Hakkındaki Lâyiha-i Kanûniyenin Esbâb-ı Mûcibe Mazbatası, İstanbul 1328.
- Tedrisât-ı İbtidâîye Kanûn-ı Muvakkati, Matbaa-i Ȃmire, İstanbul 1329.
- Tedrisât-ı İbtidâiye Müfettişlerinin Vezâifine Dair Talimatmâme, İstanbul 1330.
- “Darülmuallimât”, Kadın, nr. 22, 9 Mart 1325, 13.
- AKYÜZ, Yahya, “Türkiye’de Öğretmen Yetiştirmenin 160. Yılında Darülmuallîm’in İlk Yıllarına Toplu ve Yeni Bir Bakış”, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM , S.20, Yıl: 2006, 17-58.
- AYTEKİN, Halil, İttihat ve Terakki Dönemi Eğitim Yönetimi, Ankara 1991.
- ÇELİKTEN, Mustafa, ŞANAL, Mustafa, YENİ, Yeliz, “Öğretmenlik Mesleği ve Özellikleri”, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 19, Yıl: 2005/2, 207-237.
- ERGİN, Osman Nuri, Türk Maarif Tarihi 1-2, İstanbul 1977.
- GÜNDÜZ, Mustafa, “Son Dönem Osmanlı Eğitiminde Disiplin ve Cezalandırma”, Doğu Batı, Yıl:13, S. 53, Mayıs-Haziran-Temmuz 2010, 127- 157.
- HİKMET SENİHA, “Musâhabe-i Nisâiye”, Kadın, nr. 1, 13 Teşrînievvel 1324, 5–6.
- KODAMAN, Bayram, Abdülhamid Devri Eğitim Sistemi, Ankara 1991.
- MAHMUD CEVAD, Maarif-i Umumiye Nezareti Tarihçe-i Teşkilat ve İcraatı, Matbaa-i Ȃmire 1338.
- MÜKERREM BELKIS, “Darülmuallimâtımız”, Kadınlar Dünyası, nr. 179, 22 Haziran 1918, 2–4.
- NURDOĞAN, Arzu M., “II. Abdülhamid Döneminde Rumeli’de Maarifin Teftişi”, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM , S.26, Yıl: 2009 Güz , Ankara 2011, 193-220.
- _______________Modernleşme Döneminde Osmanlı’da İlköğretim 1869-1914 , İstanbul 2016.
- ÖZKAN, Efnan, Müfettiş Raporlarına Göre İstanbul’da Eğitim-Öğretim 1908- 1918, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2019.
- ÖZKAN, İsa, “Türk Eğitiminde Öğretmen Okulları ve Öğretmen Yeterliliklerine Dair Düşünceler”, 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, C. 5, S. 15, Kış 2016, s. 19-27.
- ÖZTÜRK, Cemil, Atatürk Devri Öğretmen Yetiştirme Politikası, Ankara 1996.
- ______________, Türkiye’de Dünden Bugüne Öğretmen Yetiştiren Kurumlar, İstanbul 1998.
- ŞANAL, Mustafa, “Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemlerinin Pedagojik Formasyon Anlayışı”, Sosyal Bilimler Dergisi, C. 5, S. 1, 2003, 197-207.
- TAŞER, Seyit, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Modernleşme Sürecinde Öğretmen Yetiştiren Kurumlarda Eğitim Yönetimi ve Denetimi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Konya 2010.
- TÜMER ERDEM, Yasemin, “Maarif Nazırı Ahmet Şükrü Bey’in II. Meşrutiyet Dönemi Eğitim Politikalarına Katkısı”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, S. 32, Bahar 2015, İstanbul, 23-64.
- _______________, “Osmanlı Eğitim Sisteminde Teftiş”, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM , S.26, Yıl: 2009 Güz , Ankara 2011, 55-91.
- _______________, II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Kızların Eğitimi, Ankara 2013.
- TÜRK, İbrahim Caner, “Osmanlı Devleti’nde Öğretim Yöntemlerinin Gelişimi”, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 3. Bahar 2009, 267-291.
- YANARDAĞ, Ayşe, “Osmanlı’dan Erken Cumhuriyet Dönemine Miras Kalan Bir İlköğretim Meselesi; Muallim Muavinleri”, Turkish History Education Journal, 9 2 , 510-531.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Kasım 2021 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2021 Sayı: 46 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.