Ali Cengiz Hikayesi İzdüşümünde Kahramanın Görünmez Gücü: METAMORFOZ
Öz
Edebi geleneklerde yer alan tip ve motiflerin bir kısmı dünya halkları arasındaumumiyet arz ederken bir bölümü de toplumlara özgü kültürel kodlardan kaynağınıalır. Kahramanı karşılaştığı zorluklardan kurtarma, başarıya ulaştırma,sorunlara çözüm getirme gibi çeşitli fonksiyonlar üstlenen değişim ya da metamorfozmotifi pek çok ulusun edebi nevilerinde olduğu gibi Türk Edebiyat geleneğindede yer bulur. Destandan menkıbelere kadar geniş bir perspektifte karşımıza çıkandeğişim motifi, zaman içinde değişim oyunu adı verebileceğimiz bir strateji formunabürünerek edebiyat sahnesine çıkar. Kahramanlığı ispat etmek, gücü elinegeçirdiğini göstermek için kullanılan bu form zamanla Ali Cengiz Oyunu adıylada anılmaya başlar. Günümüzde de "kurnazca ve hilece düzen" anlamıyla özdeşleşen"Ali Cengiz Oyunu" deyimi, “âl-i Cengiz” yani “Cengiz Hilesi”, “MoğolOyunu” karşılığı bir ifadenin, zaman içerisinde özelleşmesiyle oluşmuş ve şiirlerde,masallarda, destanlarda, hikayelerde karşımıza çıkan hileli değişimlerin her biriiçin “Ali Cengiz Oyunu” ifadesi kullanılmaya başlamıştır.Bu çalışmada İtimat Kütüphanesi tarafından "Milli Masallarımız" serisi içindeArap alfabesi ile basılmış bulunan "Ali Cengiz Hikâyesi"nin Latin alfabesineçevirisi yapılmış, hikaye izdüşümünde metamorfoz motifi ve değişim oyunununkullanımı ortaya konmaya çalışılmıştır. Hikayede sıradan bir delikanlının AliCengiz isimli ustadan, aynı isimli değişim oyununu öğrenmek için çıktığı kahramanlıkyolculuğu, kahramanlık mitosuna uygun olarak geçirdiği aşamalar vedeğişim oyununu aslında kimsenin öğrenmesini istemeyen ustasını onun yöntemlerinikullanarak alt etmesi ele alınır. Şekil değiştirmenin karşılıklı değişim hamleleriylerakibini alt etmeye yönelik bir yarış haline geldiği Ali Cengiz Oyunu'ndagalip gelen kahramanlaşma serüvenini de başarıyla tamamlamış olur.
Anahtar Kelimeler
IN THE PROJECTION OF ALİ CENGİZ STORY HERO’S INVISIBLE POWER: METAMORPHOSIS
Öz
Some of the types and motifs located in the literary tradition is universal, some arespecific to the community. Change or metamorphosis motif, get rid of the difficulties facedby the hero, solutions to problems, fulfilling various functions like a success, appears as aform found in many nations and Turkey also found in the literature nevica literarytradition. Change motif used in a broad perspective from epic poetry to the people is isassumed to a strategy form be able to say in time strategy game. This form used to provebravery, to show the seizure of power, was called by the time the Ali Cengiz Game.Today, Ali Cengiz Game expression, "subtly and trickery scheme " identified withmeaning, “âl-i Cengiz” so "Cengiz tricks", "Mongolian game" in response to anexpression formed by specialized and for each of the tricky change that In poetry, tales, inthe epics, that appear in the story Ali Cengiz Game expression was used.In this study, "Ali Cengiz Story" printed by İtimat Library with the Arabic alphabetin series of the "Our National Tales" were transferred to the Latin alphabet, theprojection in this story, The use of the motif of metamorphosis and of the exchange gamehas tried to present. The story describes that an ordinary boy went on to learn the heroicjourney to exchange game, same name from a master called "Ali Cengiz", the stepsaccording to the heroic myths and the young man defeated the master, did not wantanyone to learn the exchange game, of using his method. In this game, metamorphosisbecomes a race to beat his opponent with exchange moves, the winner also will besuccessfully completed the heroic adventure.
Anahtar Kelimeler
