Araştırma Makalesi

Müze-i Hümayun ve Teşkilatı

Sayı: 51 16 Temmuz 2024
Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi Kapak
Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi
PDF İndir

Müze-i Hümayun ve Teşkilatı

Öz

Osmanlı Devleti’nin imparatorluk müzesi, Topkapı Sarayı’nın bahçesinde kurulan Müze-i Hümâyûn’dur. İmparatorluğun her bölgesinde çeşitli sebeplerle ortaya çıkan eski eserlerin layık oldukları şekilde teşhir edileceği bir mekânın eksikliği, müzenin tesisinin zorunlu hale getirmiştir. Müzecilik bilimsel bir alan kabul edildiğinden, Müze-i Hümâyûn Maarif Nezaretine bağlı bir alt kurum olarak devlet teşkilatı içinde yerini alırken, gerekli görülürse yenileri eklenmek üzere, kuruluş aşamasında altı bölüme ayrılmıştır. Bölümlerin ilki Yunan ve Roma medeniyetinin, ikincisi Asur, Keldanî, Mısır, Fenike, Hamirî ve Arap kavimlerinin ürettiği eski eserlerdir. Üçüncü bölüm İslam Sanatı, dördüncü bölüm Nümizmatik, beşinci bölüm Tabiat Tarihi, altıncı bölüm ihtisas kütüphanesidir. Müze-i Hümâyûn kısa zamanda çok kıymetli koleksiyonlara sahip olmuşsa da, ihtisas sahibi personeli yoktu. Bu yüzden ilk müze müdürleri, envanter ve katalog yapan görevlileri, birkaç yıllık sözleşmelerle istihdam edilen Avrupalı uzmanlardan oluşmuştur. Her geçen gün artan kazılar, kazılardan çıkan eserlerle zenginleşen müze koleksiyonuna ait eserlerin envanterinin yapılarak kataloglarının hazırlanması yanında, müzenin iç işleyişi ve personelle ilgili işlemlerinin takibi de gerekliydi. Dahili işler yabancı müdürlerle yapılamadığından idare ikiye ayrılmıştı. Ardından müze müdürünün de Osmanlı vatandaşlarından biri olması tercih edilerek, Osman Hamdi Bey müze müdürü olarak atanmıştır. Bu çalışmanın amacı Müze-i Hümâyûn’un ilk teşkilat yapısını ortaya çıkarmaktır. Bunun yanında, kuruluş döneminde kimlerin hangi unvanlarla çalıştığı tespit edilerek, değişik tarihler için oluşturulan tablolarda isim ve unvanlarına yer verilmesine gayret edilmiştir. Kuruluş döneminde müzede görev yapan personel ile bugün müzelerde görev yapan personelin yetki ve sorumlulukları karşılaştırılarak, kuruluşundan bugüne müzeciliğin geldiği nokta tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. DUMONT, Albert, “Le Musée Sainte-Irène à Costantinople. Antiquités grecques, grécques, gréco-romaines et byzantines”, Revue archélogique, XVIII/2(Ağustos-Aralık 1868).
  2. ARSLAN, Hakan, “Diyarbakır Vilayeti’nde Âsâr-ı Atîka Bilincinin Gelişimi: Müze-i Hümâyûn Fahrî Memuru Natık Efendi ve Faaliyetleri”, Belgi, 24 (Yaz 2022/2), s. 399-429.
  3. __________________________, “Müzeciliğin Gelişmesinde Müze-i Hümâyûn Müdürleri Philipp Anton Dethier ve Osman Hamdi Bey Dönemlerinin Karşılaştırmalı Bir Değerlendirmesi”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, XX/3, s. 459-482.
  4. “Babylonia”, Free Museum of Science and Art, Departmen of Archaology and Paaentology, University of Pennssylvania, Bulletin, No: 1 (Mayıs 1897).
  5. BAYRAM, Sadi, “Osmanlının Son Dönemlerinde Konya Eski Eserleri ve Konya’da Müze Kurulması Çalışmaları”, Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, VI/6, 2021, s. 133-164.
  6. ÇELİK, Zeynep, Asar-ı Atika Osmanlı İmparatorluğu’nda Arkeoloji Siyaseti, Çev. Ayşen Gür, KÜY (Koç Üniversitesi Yayınları), İstanbul 2016.
  7. ELDEM, Edhem, Mendel-Sabah Müze-i Hümâyûn’u Belgelemek Documenting The Imperial Museum, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul 2014.
  8. EYİCE, Semavi, “Arkeoloji Müzesi ve Kuruluşu”, Tanzimat’tan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi, İletişim Yayınları, C. 6, İstanbul 1985, s. 1596-1603.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Arkeolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

16 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

8 Nisan 2024

Kabul Tarihi

4 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 51

IZ

https://izlik.org/JA44BH75XP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Diker, S. (2024). Müze-i Hümayun ve Teşkilatı. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 51, 113-154. https://izlik.org/JA44BH75XP
AMA
1.Diker S. Müze-i Hümayun ve Teşkilatı. TKİD. 2024;(51):113-154. https://izlik.org/JA44BH75XP
Chicago
Diker, Sevgi. 2024. “Müze-i Hümayun ve Teşkilatı”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, sy 51: 113-54. https://izlik.org/JA44BH75XP.
EndNote
Diker S (01 Temmuz 2024) Müze-i Hümayun ve Teşkilatı. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 51 113–154.
IEEE
[1]S. Diker, “Müze-i Hümayun ve Teşkilatı”, TKİD, sy 51, ss. 113–154, Tem. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44BH75XP
ISNAD
Diker, Sevgi. “Müze-i Hümayun ve Teşkilatı”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi. 51 (01 Temmuz 2024): 113-154. https://izlik.org/JA44BH75XP.
JAMA
1.Diker S. Müze-i Hümayun ve Teşkilatı. TKİD. 2024;:113–154.
MLA
Diker, Sevgi. “Müze-i Hümayun ve Teşkilatı”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, sy 51, Temmuz 2024, ss. 113-54, https://izlik.org/JA44BH75XP.
Vancouver
1.Sevgi Diker. Müze-i Hümayun ve Teşkilatı. TKİD [Internet]. 01 Temmuz 2024;(51):113-54. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44BH75XP

Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni



Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.

-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,

-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,

-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,

-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,

-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,

- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,

-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,

-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.


Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.





Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies

Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.

-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,

-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,

-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,

-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,

-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,

-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,

-Use of technology-assisted interpreting tools,

-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.

Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.