Osmanlıda Bir Asker Temin Yöntemi Olarak Kapıkulu Süvari Serdengeçtiliği (18. Yüzyıl)
Öz
Dünya tarihinin geneli için 17. yüzyıl, geleneksel asker alma yöntemlerinin sınırlarının zorlandığı bir dönem olarak değerlendirilir. Savaşların zamana yayılmasıyla özdeşleşen bu yüzyıl, mevcut asker temin usullerinin revize edilmesi ve yeni asker temin yollarının denendiği bir dönemdi. Osmanlı için de bu yüzyılda devşirme ve timar sisteminde yaşanan aksaklıklar, asker temininde sınırların zorlandığının işaretleriydi. Yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı ordusunda yeni asker temin usulleriyle sahaya sürülen gruplar ortaya çıktı. Bunlardan biri de isim olarak daha klasik dönemden itibaren bildiğimiz fakat mahiyet itibariyle oldukça farklılık arz eden kapıkulu süvarileri serdengeçtileriydi.
Bu çalışma, 18. yüzyılda Osmanlı ordu terkibi içinde karşımıza çıkan kapıkulu süvarileri serdengeçtileriyle ilgilidir. 16. yüzyılın sonlarından itibaren örneklerini gördüğümüz kapıkulu süvari serdengeçtiliğinin, belli standartlara sahip bir asker temin yöntemine dönüşmesi incelenecektir. Çalışmamızın giriş kısmında asker teminiyle ilgili genel bir değerlendirme yapılıp makalenin sınırları tayin edilecektir. Birinci kısımda 16. yüzyılın sonlarında cephenin kendi dinamiklerinden ortaya çıkan serdengeçti kavramı üzerinde durulacaktır. İkinci kısımda ise 18. yüzyılda artık olağanüstü durumlarda başvurulsa da belli standartları olan bir asker temin pratiğine dönüşen kapıkulu süvari serdengeçtiliği çeşitli yönleriyle ele alınacaktır. Bu manada bu asker yazma pratiğine hangi sıklıkla başvurulduğu, hedef kitlenin kimler olduğu, adaylardan beklentinin ne olduğu ve bunlara ne vadedildiği, beklenti ve vaatleri yansıtan bürokratik işlemler hakkında bilgi verilecektir. Çalışma, konunun genişliğinden dolayı merkezin kapıkulu süvari serdengeçti yazım kararı almasından yazım işlemi için görevlendirme yapmasına kadarki süreçle sınırlandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kapıkulu Cavalry Serdengeçti as a Soldier Recruitment Method in the Ottoman Empire (18th Century)
Öz
The seventeenth century marks a turning point in which traditional methods of military recruitment increasingly pushed the limits. This century characterized by protracted wars, witnessed the revision of existing recruitment systems and the experimentation with new methods. The deterioration of the devşirme system and the timar system showed that the Ottoman Empire was also pushing the limits of military recruitment. From the late seventeenth century onward, new military groups began to emerge in the Ottoman army, deployed through revised recruitment methods. One of these groups was the serdengeçtis of Kapıkulu cavalry, whose name dated back to the classical period but whose role and composition had undergone significant transformation
This study focuses on the serdengeçti cavalrymen within the kapıkulu corps, a formation that emerged within the structure of the Ottoman army during the 18th century. It examines kapıkulu cavalry serdengeçti first seen in the late sixteenth century and gradually evolved into a relatively standardized form of military recruitment over time. The introduction provides a general overview of Ottoman military recruitment practices and outlines the article’s scope and analytical framework. The first section explores the emergence of the serdengeçti phenomenon in the late sixteenth century shaped primarily by the dynamics of frontier warfare. The second section examines the transformation of kapıkulu cavalry serdengeçti which was primarily employed under exceptional circumstances by the eighteenth century but had nonetheless evolved into a recruitment method characterized by a certain degree of standardization. In this regard, the study will examine how frequently this method of enlistment was employed, the profile of the intended recruits, the expectations from the candidates, the promises for them and the bureaucratic mechanisms that reflected these mutual expectations. Due to the broad scope of the subject, this study is limited to the period between the central administration’s decision to enlist Kapıkulu cavalry serdengeçtis and the assignment of officials to carry out the enlistment process.
Anahtar Kelimeler
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
