Araştırma Makalesi

Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti

Cilt: 4 Sayı: 1 31 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti

Öz

Hematolojik bozukluklar, kan hücrelerinin üretimi, işlevi veya yapısında meydana gelen anormallikler sonucu ortaya çıkan, ancak erken teşhis ve uygun müdahale ile kontrol altına alınabilen ciddi sağlık problemleridir. Anemi, lösemi, lenfoma, hemofili ve trombositopeni gibi hastalıklar ile kendini gösteren bu anormaliler; bağışıklık sistemi, oksijen taşıma kapasitesi, pıhtılaşma ve doku onarımı gibi hayati fonksiyonları doğrudan etkilemektedir. Bu hastalıkların zamanında tanısı, etkili tedavi planlarının oluşturulması ve komplikasyonların önlenmesi açısından kritik önem taşımaktadır. Ancak klinik süreçlerde kalabalık veri takibi ve yorumlama zorlukları, hekim kararlarını zorlaştırabilmektedir. Bu nedenle yapay zeka destekli dijital sağlık çözümleri, tedavi yönetimlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, hematolojik hastalıkların teşhisini kolaylaştırmak ve bireyselleştirilmiş tedavi önerileri sunmak amacıyla bir karar destek sistemi geliştirilmiştir. Sistem, hemogram (tam kan sayımı) verilerini temel alarak hastalık teşhisini yüksek doğrulukla gerçekleştirmeyi hedeflemektedir. Teşhis sürecinde Random Forest Algoritma’sı kullanılırken; beslenme, yaşam tarzı ve genel sağlık önerileri karar ağaçları yöntemiyle oluşturulmuştur. Veri setindeki sınıf dengesizliği, model performansını artırmak amacıyla Synthetic Minority Oversampling Technique (SMOTE) ile dengelenmiştir. Flask ve Node.js destekli backend altyapısı farklı kullanıcı yetkileri için React tabanlı arayüzler ile ayrıştırılarak, veri setleri MongoDB veritabanında depolanmıştır. Hematolojik bozuklukların tespiti için geliştirilen karar destek sisteminde tanı doğruluğunu artırmayı, tedavi sürecini hızlandırmayı ve hasta bakım kalitesini yükseltmeyi amaçlayan, klinik uygulamalara entegre edilebilir ve ölçeklenebilir bir yapay zeka çözümü sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. M. N. Garcia-Casal, O. Dary, M. E. Jefferds, and S. R. Pasricha, "Diagnosing anemia: Challenges selecting methods, addressing underlying causes, and implementing actions at the public health level," Ann. N. Y. Acad. Sci., vol. 1524, no. 1, pp. 37-50, 2023.
  2. Y. El Alaoui, A. Elomri, M. Qaraqe, R. Padmanabhan, R. Y. Taha, H. El Omri, and O. Aboumarzouk, "A review of artificial intelligence applications in hematology management: current practices and future prospects," J. Med. Internet Res., vol. 24, no. 7, p. e36490, 2022.
  3. A. Srisuwananukorn, M. E. Salama, and A. T. Pearson, "Deep learning applications in visual data for benign and malignant hematologic conditions: a systematic review and visual glossary," Haematologica, vol. 108, no. 8, p. 1993, 2023.
  4. Y. Zhang, Y. Weng, and J. Lund, "Applications of explainable artificial intelligence in diagnosis and surgery," Diagnostics, vol. 12, no. 2, p. 237, 2022.
  5. N. B. Noor, U. A. Oyshi, A. Das, and K. Iqbal, "A systematic approach to predict anemia from eye conjunctiva images," in Proc. 26th Int. Conf. Comput. Inf. Technol. (ICCIT), Cox's Bazar, Bangladesh, Dec. 13-15, 2023, pp. 1-5.
  6. U. Ponnusamy, D. Darshan, and N. Sampathila, "Approaching explainable artificial intelligence methods in the diagnosis of iron deficiency anemia using blood parameters," in Proc. Int. Conf. Recent Adv. Inf. Technol. Sustain. Dev. (ICRAIS), Manipal, India, Nov. 6-7, 2023, pp. 201-206.
  7. A. Tummala and K. Parvataneni, "Comparative study of AI-based anemia prediction using eye conjunctiva images and blood tests," in Proc. Int. Workshop Artif. Intell. Image Process. (IWAIIP), Yogyakarta, Indonesia, Dec. 1-2, 2023, pp. 87-91.
  8. A. G. Mugdha, F. T. Pinki, and S. K. Talukdhar, "Hemoglobin estimation and anemia severity prediction using machine learning algorithms," in Proc. 5th Int. Conf. Sustain. Technol. Ind. 5.0 (STI), Dhaka, Bangladesh, Dec. 9-10, 2023, pp. 1-6.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri, Bilgisayar Yazılımı, Biyomedikal Bilimler ve Teknolojiler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

9 Nisan 2025

Kabul Tarihi

2 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Suçeken, Ö., & Güzle, T. (2025). Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi, 4(1), 70-81. https://izlik.org/JA85TP97ZE
AMA
1.Suçeken Ö, Güzle T. Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti. TMAED. 2025;4(1):70-81. https://izlik.org/JA85TP97ZE
Chicago
Suçeken, Öznur, ve Tuğçe Güzle. 2025. “Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 4 (1): 70-81. https://izlik.org/JA85TP97ZE.
EndNote
Suçeken Ö, Güzle T (01 Mayıs 2025) Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 4 1 70–81.
IEEE
[1]Ö. Suçeken ve T. Güzle, “Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti”, TMAED, c. 4, sy 1, ss. 70–81, May. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85TP97ZE
ISNAD
Suçeken, Öznur - Güzle, Tuğçe. “Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi 4/1 (01 Mayıs 2025): 70-81. https://izlik.org/JA85TP97ZE.
JAMA
1.Suçeken Ö, Güzle T. Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti. TMAED. 2025;4:70–81.
MLA
Suçeken, Öznur, ve Tuğçe Güzle. “Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti”. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergisi, c. 4, sy 1, Mayıs 2025, ss. 70-81, https://izlik.org/JA85TP97ZE.
Vancouver
1.Öznur Suçeken, Tuğçe Güzle. Makine Öğrenmesi Tabanlı Hematolojik Bozukluk Tespiti. TMAED [Internet]. 01 Mayıs 2025;4(1):70-81. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85TP97ZE