Araştırma Makalesi

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma

Cilt: 9 Sayı: 2 23 Ağustos 2024
PDF İndir
TR EN

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma

Öz

Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı çocuk ve ergenlere önerilen tedavi seçeneklerinin özellikleri geriye dönük araştırıldı. Yöntem: 1 Eylül 2018 tarihi ile 1 Mart 2019 tarihleri arasındaki 6 aylık sürede bir eğitim araştırma hastanesine başvurmuş olgulardan DSM-5’e göre DEHB tanısı konmuş çocuk ve ergenlerin elektronik dosyaları gözden geçirildi. Bulgular: 6 aylık sürede bölümümüze başvuran olguların toplam sayısı 21.893 olup, bunların %10’unun (n=2372) DEHB tanısı konmuş ya da bu tanı ile takip edilen olgular olduğu saptandı. Olguların yaş ortalaması 10.2 ± 3 yıl idi. Erkek/kız oranı 3.1/1 idi. Yalnızca DEHB tanısı olanlar olguların %75.3’ü (n=1787) iken, DEHB’ye eşlik eden en az bir komorbidite varlığı olguların %24.7’sinde (n=585) saptandı. En sık eşlik eden tanı özgül öğrenme güçlüğü idi (%10.6, n=251). Anksiyete bozukluğu ve depresif bozukluk kız DEHB’li olgularda, otizm spektrum bozukluğu (OSB) ve davranım bozukluğu komorbiditesinin erkek DEHB’li olgularda anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı. En sık reçete edilen ilacın psikostimülanlar olduğu (%78.1, n=1853), ATX (ATX) reçeteleme oranının %14.5 (n=344) olduğu, bunu sırasıyla antipsikotiklerin (%10.5, n=250), antidepresanların (%2.7, n=63) ve omega-türevli ilaçların (%0.8, n=20) takip ettiği saptandı. Davranışçı terapilerin yalnızca DEHB’li olgularda, komorbidite eşlik eden olgulara oranla, daha yüksek oranlarda uygulandığı saptandı. ATX, atipik antipsikotik (AAP) ve antidepresan ilaç kullanımlarının komorbidite eşlik eden DEHB’li olgulardaki oranı anlamlı yüksek bulundu. AAP ilaçların erkek DEHB’li olgularda tercihi anlamlı yüksek bulunurken, antidepresanların kız DEHB’li olgularda tercihi anlamlı yüksek bulundu. 6 aylık süre içinde ilaç yan etkisi ya da etkinsizliği nedeniyle başka bir tedavi seçeneğine geçilmesi olguların %5.7’sinde (n=135) gerçekleştiği saptandı. Etkinsizlik nedeniyle ilaç değişiminin erkek DEHB’li olgulardaki oranı anlamlı yüksek bulundu. Tartışma: DEHB’li çocuk ve ergenlerin tedavisinde psikostimülanlar ilk tercih olarak görünmektedir. Eşlik eden komorbidite varlığında ATX tercihi öne çıkarken, OSB ve davranım bozukluğu eşlik eden erkek DEHB’li olgularda AAP, anksiyete ve depresyon eşlik eden DEHB’li kız olgularda antidepresanlar öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. American Psychiatric Association (APA). Diagnostic and statistical manual of psychiatric disorders. Arlington, 5th edition (DSM-5). Washington DC, 2013.
  2. Aktepe, E. (2011). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı konan çocuk ve ergenlerde eş tanılar ve sosyodemografik özellikler. New/Yeni Sempozyum Journal, 49(4), 201-208.
  3. Arnold, L. E., Aman, M. G., Li, X., Butter, E., Humphries, K., Scahill, L., Lecavalier, L., Mcdougle, C. J., Swiezy, N. B., Handen, B., Wilson, K., & Stigler, K. A. (2012). RUPP Autism Network randomized clinical trial of parent training and medication: one-year follow up. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry,51(11), 1173-1184.
  4. Ben Amor, L. Sikirica V, Cloutier M, Lachaine J, Guerin A, Carter V, Hodgkins P, van Stralen J. (2014). Combination and switching of stimulants in children and adolescents with attention deficit/hyperactivity disorder in quebec. Journal of the Canadian Academy Child and Adolescent Psychiatry. 23(3):157-66.
  5. Biederman, J., & Spencer, T. J. (2008). Psychopharmacological Interventions. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 17(2), 439-458.
  6. Canadian ADHD Practice Guidelines (CAP-Guidelines) Third Edition. (2011). www.caddra.ca Correia Filho, A. G., Bodanese, R., Silva, T. L., Alvares, J. P., Aman, M., & Rohde, L. A. (2005). Comparison of risperidone and methylphenidate for reducing ADHD symptoms in children and adolescents with moderate mental retardation. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 44(8), 748-755.
  7. Ercan, E. S., Bilaç, Ö., Uysal Özaslan, T., & Rohde, L. A. (2015). Is the prevalence of ADHD in Turkish elementary school children really high? Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 50(7), 1145-1152.
  8. Ercan, E. S., Çuhadaroğlu Çetin, F., Motovallı Mukaddes, N., & Yazgan, Y. (2009). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tedavisinde ATX. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 16, 113-118.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

12 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ayvalık Baydur, Ü. G., Onat, M., Göker, Z., Şenses Dinç, G., Çöp, E., & Üneri, Ö. Ş. (2024). Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma. Turkish Medical Journal, 9(2), 64-74. https://izlik.org/JA94BL76ZK
AMA
1.Ayvalık Baydur ÜG, Onat M, Göker Z, Şenses Dinç G, Çöp E, Üneri ÖŞ. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma. TMJ. 2024;9(2):64-74. https://izlik.org/JA94BL76ZK
Chicago
Ayvalık Baydur, Ümran Gül, Merve Onat, Zeynep Göker, Gülser Şenses Dinç, Esra Çöp, ve Özden Şükran Üneri. 2024. “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma”. Turkish Medical Journal 9 (2): 64-74. https://izlik.org/JA94BL76ZK.
EndNote
Ayvalık Baydur ÜG, Onat M, Göker Z, Şenses Dinç G, Çöp E, Üneri ÖŞ (01 Ağustos 2024) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma. Turkish Medical Journal 9 2 64–74.
IEEE
[1]Ü. G. Ayvalık Baydur, M. Onat, Z. Göker, G. Şenses Dinç, E. Çöp, ve Ö. Ş. Üneri, “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma”, TMJ, c. 9, sy 2, ss. 64–74, Ağu. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA94BL76ZK
ISNAD
Ayvalık Baydur, Ümran Gül - Onat, Merve - Göker, Zeynep - Şenses Dinç, Gülser - Çöp, Esra - Üneri, Özden Şükran. “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma”. Turkish Medical Journal 9/2 (01 Ağustos 2024): 64-74. https://izlik.org/JA94BL76ZK.
JAMA
1.Ayvalık Baydur ÜG, Onat M, Göker Z, Şenses Dinç G, Çöp E, Üneri ÖŞ. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma. TMJ. 2024;9:64–74.
MLA
Ayvalık Baydur, Ümran Gül, vd. “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma”. Turkish Medical Journal, c. 9, sy 2, Ağustos 2024, ss. 64-74, https://izlik.org/JA94BL76ZK.
Vancouver
1.Ümran Gül Ayvalık Baydur, Merve Onat, Zeynep Göker, Gülser Şenses Dinç, Esra Çöp, Özden Şükran Üneri. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda 6 Aylık Bir Kesitin Tedavi Seçenekleri: Geriye Dönük Bir Çalışma. TMJ [Internet]. 01 Ağustos 2024;9(2):64-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA94BL76ZK

images?q=tbn:ANd9GcQZab6IkfyWptHpgEqDXak0FExTPqlhftQ3XaXDLLZRvizbcIFRTuoywuqV4bO3X6YVFA&usqp=CAU
22365
Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari (CC-BY-NC 4.0) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

All site content, except where otherwise noted, is licensed under a Creative Common Attribution Licence. (CC-BY-NC 4.0)