Covid-19 Pandemisi Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Programına Gereksinimi Değiştirdi Mi?

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 16 - 23, 25.02.2026

Baran Tuncer , Gülümser Aydın

https://doi.org/10.70852/tmj.1817765

https://izlik.org/JA98AF79EH

Öz

Amaç: Bu çalışmada, fizik tedavi ve rehabilitasyon programı planlanan hastaların ICD (International Classification of Disease) kodlarına göre tanılarının koronavirüs hastalığı-2019 [coronavirus disease-2019 (COVID-19)] pandemisi öncesi ve sonrası dönemde ne yönde değiştiğinin saptaması amaçlanmıştır. Yöntem: 1 Ocak 2019–31 Aralık 2019 (pandemi öncesi dönem) ve 1 Ocak 2021–31 Aralık 2021 (pandemi sonrası dönem) arasında fizik tedavi ve rehabilitasyon seanslarına yönlendirilen hastaların; tıbbi tanıları ve ICD kodları retrospektif olarak incelenmiştir. Bulgular: Çalışmaya fizik tedavi ünitesinde tedavi planlanan 2684 hasta dahil edilmiştir. Bu sayı pandemic öncesi dönemde 1777 hasta iken, pandemi sonrası dönemde 907 hasta idi. Fizik tedavi ünitesinde tedavi planlanan hastalarda en sık tanılar pandemi öncesi dönemde sırasıyla servikal disk bozuklukları (%13,1), kalkaneal spur (%11,1) ve siyataljili bel ağrısı (%11) iken; pandemi sonrası dönemde ise servikal disk bozuklukları (%16,9), omuz adeziv kapsüliti (%10,1) ve siyataljili bel ağrısı (%9,8) olarak saptandı. Ayrıca pandemi öncesi dönemde osteoartrit, kalkaneal spur, kırıklar ve nörolojik rehabilitasyon programına alınan hasta sayıları pandemi sonrası döneme göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti (sırasıyla p=0,027; p=0,020; p=0,007; p=0,003). Buna karşılık, servikal ve lomber bölge ağrısı ile omuz lezyonlarının pandemi sonrası dönemde anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptandı (sırasıyla p=0,031; p<0,001; p=0,024). Tartışma: COVID-19 pandemisi döneminde bulaş riski açısından uygulanan sokağa çıkma kısıtlamaları ve polikliniklerde elektif sağlık hizmetlerinin ertlenmesi bireylerin ev dışı aktivitelerinde ve hekime ulaşılabilirliğinde azalmaya neden olmuştur. Çalışmamızda pandemi sonrası dönemde lomber, servikal bölge ağrıları ve omuz lezyonları tanılarının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Bizim görüşümüze göre, pandemi gibi hastaların sağlık hizmetlerine ulaşamadığı ve fiziksel aktivitelerinin kısıtlandığı dönemlerde fizik tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinin sürdürülebilirliği için ek alternatifler geliştirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

COVID-19 , Fizik tedavi ve rehabilitasyon , Pandemi

Did Covid-19 Pandemic Changed the Require for Physical Therapy and Rehabilitation Program?

https://izlik.org/JA98AF79EH

Öz

Objective: This study aimed to determine how the diagnoses of patients scheduled for physical therapy and rehabilitation programs, based on their ICD (International Classification of Diseases) codes, changed before and after the COVID-19 (coronavirus disease 2019) pandemic. Method: The medical diagnoses and ICD codes of patients referred to physical therapy and rehabilitation sessions between January 1, 2019 and December 31, 2019 (pre-pandemic period) and January 1, 2021, and December 31, 2021 (post-pandemic period) were retrospectively examined. Results: The study included 2,684 patients scheduled for treatment in the physical therapy unit with 1,777 patients in the pre-pandemic period and 907 patients in the post-pandemic period. The most common diagnoses in patients scheduled for treatment in the physical therapy unit were cervical disc disorders (13.1%), calcaneal spur (11.1%), and lumbago with sciatica (11%) in the pre-pandemic period . In the post-pandemic period they were cervical disc disorders (16.9%), adhesive capsulitis of the shoulder (10.1%), and lumbago with sciatica (9.8%). Moreover, the number of patients with osteoarthritis, calcaneal spur, fractures and neurological disorders scheduled for treatment in the physical therapy unit was statistically significantly higher in the pre-pandemic period compared to the post-pandemic period (p=0.027, p=0.020, p=0.007, and p=0.003 respectively). In contrast, cervical and lumbar regional pain and shoulder lesions were significantly higher in the post-pandemic period (p=0.031, p<0.001, and p=0.024 respectively). Discussion: During the COVID-19 pandemic, curfews implemented due to the risk of transmission and the postponement of elective health services in outpatient clinics led to a decrease in individuals’ outdoor activities and accessibility to physicians. In our study, it was concluded that diagnoses of lumbar and cervical pain and shoulder lesions increased in the post-pandemic period. In our opinion, additional alternatives should be developed to ensure the sustainability of physical therapy and rehabilitation services during periods such as pandemics, when patients cannot access healthcare services and their physical activities are restricted.

Anahtar Kelimeler

COVID-19 , Pandemic , Physical medicine and rehabilitation

Kaynakça

• Ascani, C., Passaretti, D., Scacchi, M., Bullitta, G., De Cupis, M., Pasqualetto, M., & Ascani, J. (2021). Can adhesive capsulitis of the shoulder be a consequence of COVID-19? Case series of 12 patients. J Shoulder Elbow Surg, 30(7), e409-e413. https://doi.org/10.1016/j.jse.2021.04.024
• Barlow-Pay, F., Htut, T. W., Khezrian, M., & Myint, P. K. (2021). Systematic review of immunosuppressant guidelines in the COVID-19 pandemic. Ther Adv Drug Saf, 12, 2042098620985687. https://doi.org/10.1177/2042098620985687
• Büyük, F., Bakırcı, E. Ş., & Karakılıç, G. D. (2023). COVID-19 Pandemisi Öncesi ve Sonrasında Fizik Tedavi Ünitesinde Tedavi Gören Hastaların Başvuru Tanılarının İncelenmesi Examination of Application Diagnosis of Patients Treated in a Physical Therapy Unit Before and After the COVID-19 Pandemic. Journal of Physical Medicine & Rehabilitation Sciences, 26(2).
• Cankurtaran, D., & Tezel, N. (2021). COVID-19 pandemisi döneminde fiziksel tıp ve rehabilitasyon polikliniğine başvuran hastaların başvuru tanılarının incelenmesi. J PMR Sci, 24(1), 27-32.
• Cucinotta, D., & Vanelli, M. (2020). WHO Declares COVID-19 a Pandemic. Acta Biomed, 91(1), 157-160. https://doi.org/10.23750/abm.v91i1.9397
• Demyttenaere, J., Martyn, O., & Delaney, R. (2022). The impact of the COVID-19 pandemic on frozen shoulder incidence rates and severity. J Shoulder Elbow Surg, 31(8), 1682-1686. https://doi.org/10.1016/j.jse.2022.01.123
• Fisher, N., Lin, C., buldo-licciardi, m., Gonzalez-Lomas, G., Strauss, E., Alaia, M., Jazrawi, L., & Bi, A. (2023). Poster 394: The COVID Rebound Effect: Incidence of Tendon Rupture Surgeries in the Peri-Pandemic COVID Era. Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 11(7_suppl3), 2325967123S2325900356.
• Kopańko, M., Zabłudowska, M., Zajkowska, M., Gudowska-Sawczuk, M., Mucha, M., & Mroczko, B. (2024). The Impact of COVID-19 on the Guillain-Barré Syndrome Incidence. Biomedicines, 12(6). https://doi.org/10.3390/biomedicines12061248
• Li D, S. A. J., Taqi M. (2025). Adhesive Capsulitis (Frozen Shoulder) In: StatPearls [Internet].Treasure Island (FL): StatPearls https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532955/ Nannoni, S., de Groot, R., Bell, S., & Markus, H. S. (2021). Stroke in COVID-19: A systematic review and meta-analysis. Int J Stroke, 16(2), 137-149. https://doi.org/10.1177/1747493020972922
• Oguzkaya, S., Misir, A., Ozcamdalli, M., Eken, G., Kizkapan, T. B., Kurk, M. B., & Uzun, E. (2021). Impact of the COVID-19 pandemic on orthopedic fracture characteristics in three hospitals in Turkey: A multi-center epidemiological study. Jt Dis Relat Surg, 32(2), 323-332. https://doi.org/10.52312/jdrs.2021.20
• Organization, W. H. (2004). International Statistical Classification of Diseases and related health problems: Alphabetical index (Vol. 3). World Health Organization.
• Papalia, G. F., Petrucci, G., Russo, F., Ambrosio, L., Vadalà, G., Iavicoli, S., Papalia, R., & Denaro, V. (2022). COVID-19 Pandemic Increases the Impact of Low Back Pain: A Systematic Review and Metanalysis. Int J Environ Res Public Health, 19(8). https://doi.org/10.3390/ijerph19084599
• Sosyal Güvenlik Kurumu. (2022 ). Hastalığı Nedeniyle Sağlık Raporu Olan Hastaların İlaç Temini Hakkında Duyuru. Retrieved June 25, 2025, Available from: https://www.sgk.gov.tr/Duyuru/Detay/Kronik-Hastaligi-Nedeniyle-Saglik-Raporu-Olan-Hastalarin-Ilac-Temini-Hakkinda-2025-06-20-09-27-04
• T.C. İçişleri Bakanlığı. (2020, 22 Mart). 65 yaş ve üstü ile kronik rahatsızlığı olanlara sokağa çıkma yasağı ek genelgesi. Available from:https://www.icisleri.gov.tr/65-yas-ve-ustu-ile-kronik-rahatsizligi-olanlara-sokaga-cikma-yasagi-ek-genelgesi
• Tanhan, A., Şenocak, E., Karaca, S., Hacıoğlu, A., Kılınç, E., Özer, A. Y., & Polat, M. G. (2022). Pandemi sürecinde bilgisayar kullanımının ofis çalışanlarının postür, boyun disabilite ve fiziksel aktivite seviyesine etkisi. Journal of Health Sciences and Management, 2(3), 40-44.
• Topal, İ., Özçelik, N., & Atayoğlu, A. T. (2022). Post-COVID-19 pain syndrome: a descriptive study in Turkish population. Korean J Pain, 35(4), 468-474. https://doi.org/10.3344/kjp.2022.35.4.468
• Türk Tabipler Birliği. (2020). 65 yaş üstü kısıtlamaları hakkında bilgi. Available from: https://www.ttb.org.tr/415yi6z
• Wu, Y., Boer, C. G., Hofman, A., Schiphof, D., van Middelkoop, M., Szilagyi, I. A., Sedaghati-Khayat, B., Bierma-Zeinstra, S. M. A., Voortman, T., & van Meurs, J. B. J. (2024). Weight-Bearing Physical Activity, Lower-Limb Muscle Mass, and Risk of Knee Osteoarthritis. JAMA Netw Open, 7(4), e248968. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.8968
• Wu, Z., & McGoogan, J. M. (2020). Characteristics of and Important Lessons From the Coronavirus Disease  2019 (COVID-19) Outbreak in China: Summary of a Report of 72 314 Cases From the Chinese Center for Disease Control and Prevention. Jama, 323(13), 1239-1242. https://doi.org/10.1001/jama.2020.2648
• Yağcı, İ., Sarıkaya, S., Ayhan, F. F., Bahsi, A., Bilir Kaya, B., Erhan, B., Dündar Ahi, E., Okan, S., Özkan, Y., Korkmaz, M. D., Yakşi, E., Demirbağ Kabayel, D., Özdemir, H., Kayalar, G., Çelik, C., Kesiktaş, F. N., Çağlar Yagcı, H., & Altan, L. (2020). The effects of COVID-19 on Physical Medicine and Rehabilitation in Turkey in the first month of pandemic. Turk J Phys Med Rehabil, 66(3), 244-251. https://doi.org/10.5606/tftrd.2020.6800
• Zhu, H., Wei, L., & Niu, P. (2020). The novel coronavirus outbreak in Wuhan, China. Global Health Research and Policy, 5(1), 6. https://doi.org/10.1186/s41256-020-00135-6