TÜRK BORÇLAR KANUNU MADDE 67 İLE HAYVANLARI KORUMA KANUNU MADDE 5 İLİŞKİSİ

Öz

Türk hukukunda hayvan bulunduranların sorumluluğu, Türk Borçlar Kanunu’nun 67. maddesinde düzenlenen kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu düzenleme kapsamında, hayvanın sebep olduğu zararlardan doğan sorumluluğun niteliği, kapsamı ve kurtuluş kanıtı imkânı değerlendirilmektedir. Yargı kararları ışığında sorumluluğun sınırları ve hayvan sahiplerinin yükümlülükleri analiz edilmektedir. Ayrıca, Hayvanları Koruma Kanunu’nun 5. maddesinde yer alan “Hayvanların Sahiplenilmesi ve Bakımı” hükmünün, Borçlar Kanunu’nun 67. maddesinin devamı mı yoksa istisnası mı olduğu yönündeki doktrinsel görüş ayrılıkları incelenmekte ve bu iki düzenlemenin uygulanma alanları karşılaştırılmaktadır. Karşılaştırmalı hukuk perspektifinde Avrupa Birliği düzenlemeleriyle Türk hukukundaki yaklaşımlar mukayese edilerek, hayvan sahiplerinin sorumluluğuna ilişkin farklı sistemler değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, kusurlu ve kusursuz sorumluluk kavramlarının hayvan sahipliği bağlamındaki uygulaması, mevcut mevzuatın hayvan hakları bakımından yeterliliği ve Türk hukukundaki düzenlemelerin etkinliği tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hayvan Bulunduran
• Kusursuz Sorumluluk
• Kusur Sorumluluğu
• Evcil Hayvan
• Hayvanları Koruma Kanunu

THE RELATIONSHIP BETWEEN ARTICLE 67 OF THE TURKISH CODE OF OBLIGATIONS AND ARTICLE 5 OF THE ANIMAL PROTECTION LAW

Öz

In Turkish law, the liability of those who keep animals is addressed within the framework of the strict liability principle regulated under Article 67 of the Turkish Code of Obligations. Within this provision, the nature, scope, and exoneration possibilities of liability arising from damage caused by animals are examined. In light of judicial decisions, the boundaries of this liability and the obligations of animal keepers are analyzed. Furthermore, doctrinal debates concerning whether Article 5 of the Animal Protection Law, titled “Ownership and Care of Animals,” constitutes a continuation or an exception to Article 67 of the Code of Obligations are discussed, and the respective scopes of application of these two provisions are compared. From a comparative law perspective, European Union regulations are evaluated alongside Turkish law to highlight differing approaches to the liability of animal owners. In conclusion, the application of fault-based and strict liability concepts in the context of animal ownership, as well as the adequacy and effectiveness of the current legal framework in protecting animal rights within Turkish law, are critically assessed.

Anahtar Kelimeler

• Animal Keeper
• Strict Liability
• Fault-Based Liability
• Pets
• Animal Protection Law

Kaynakça

1. Akben D, ‘Alman Hukukunda ve Türk Hukukunda Hayvanların Korunmasının Karşılaştırılması’ (2023) 25 [2] Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1047
2. Akbulut B, Türk Ceza Kanunu ile Kabahatler Kanunu Genel Hükümlerinin Yaptırım Hükümleri Dışında Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi (Adalet Yayınevi 2014)
3. Akıncı A, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (14. bs Ekim Yayınları 2022)
4. Akkayan Yıldırım A, ‘6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Düzenlemeleri Çerçevesinde Kusursuz Sorumluluğun Özel Bir Türü Olarak Tehlike Sorumluluğu’ (2012) 70 [1] İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 203
5. Antalya O G, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C I (2. bs Seçkin Yayıncılık 2019)
6. Aral F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler – Şemalarla Açıklamalı (5. bs Yetkin Yayınları 2022)
7. Ayan M, Eşya Hukuku II: Mülkiyet (10. bs 2020)
8. Aybay A, Borçlar Hukuku Dersleri Genel Bölüm (15. bs Filiz Kitabevi 2020)

9. Aybay A ve Hatemi H, Eşya Hukuku (Filiz Kitabevi 2009)
10. Baysal B, Zarar Görenin Kusuru (On İki Levha Yayınları 2012)
11. Berksoy İ, ‘Hayvan İdare Edenin Sorumluluğu’ (2007) 5 [55] Legal Hukuk Dergisi 2192
12. Brehm R, Berner Kommentar, Kommentar zum schweizerischen Privatrecht, Band VI: Das Obligationenrecht, 1. Abteilung, 3. Teilband: Art. 41-61 OR (3. bs Stämpfli Verlag 2006)
13. Büyüksağış E, ‘Tehlike Esasına Dayanan Genel Sorumluluk Kuralı Üzerine Eleştirel Değerlendirmeler’ (2006) 8 [1] Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1
14. Çekin M S, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 71 Çerçevesinde Tehlike Sorumluluğu (1. bs On İki Levha Yayıncılık 2016)
15. Deschenaux H / Tercier P, La responsabilité civile (2. bs Éditions Universitaires Fribourg 1982)
16. Doğan Ş, Borçlar Hukuku Genel ve Özel Hükümler (8. bs Ekin Yayınları 2016)
17. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (29. bs Legem Yayıncılık 2024)
18. Eren F ve Dönmez Ü, Borçlar Hukuku Şerhi, 3 Cilt (Yetkin Yayınları 2023)
19. Erman H, Eşya Hukuku Dersleri (1. bs Yetkin Yayınları 2020)
20. Hüseyin İ, ‘İngiliz Hukukuna Göre Bir Objektif Sorumluluk Hali Olarak Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu’ (2021) 1 Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 135
21. İçel K, ‘Çağdaş Ceza Hukukunun Evrensel İlkelerinin Kabahat Türünden Eylemler Alanındaki Boyutları’ (2016) 7 Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 629
22. İnan A N ve Yücel Ö, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (On İki Levha Yayıncılık 2014)
23. Kaleli Ş, ‘Hayvan Tutucusunun Sorumluluğu I’ (1979) 5 [2] Yargıtay Dergisi 313
24. Karahasan M R, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (Seçkin Yayıncılık 2003)
25. Kayar İ, Borçlar Hukuku Genel Hükümler – Özel Borç İlişkileri (10. bs Seçkin Yayıncılık 2015)
26. Kılıçoğlu A M, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (28. bs Turhan Kitabevi 2024)
27. Kiremitçi O, ‘İdari Yaptırımlar ve İdarenin Yaptırım Düzenleme Yetkisi’ (2023) 9 [18] Ombudsman Akademik 213
28. Koçhisarlioğlu C ve Söğütlü Erişgin Ö, ‘Hayvanın Hukuki Konumu’ (2013) Yaşar Üniversitesi Dergisi 1691
29. Metin U, ‘6098 Sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunu Hükümlerine Göre Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu’ (2012) 86 [5] İstanbul Barosu Dergisi 244
30. Nomer H, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (10. bs On İki Levha Yayıncılık 2024)
31. Nomer H N ve Ergüne M S, Eşya Hukuku (10. bs On İki Levha Yayıncılık 2023)
32. Oğuzman M K ve Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C II (Vedat Kitapçılık 2024)
33. OOfftinger-Stark, Obligationenrecht II – Besondere Vertragsverhältnisse, C II/1
34. Oftinger K / Stark E W, Schweizerisches Haftpflichtrecht, Band II: Die Gefährdungshaftung, 1. Teil (4. bs Schulthess 1987)
35. Oğuzman M K, Seliçi Ö ve Oktay Özdemir S, Eşya Hukuku (Filiz Kitabevi 2023)
36. Orhan M K, Türk Borçlar Hukukunda Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu (Seçkin Yayıncılık 2020)
37. Özen M, İdari Ceza Hukuku (Adalet Yayınevi 2013)
38. Öztürk B, Kabahatler Kanunun Genel Esasları, İdari Ceza Hukuku Sempozyumu (Ankara 2009)
39. Saraç S, Türk Borçlar Kanunu’nda Tehlike Sorumluluğu (1. bs On İki Levha Yayıncılık 2013)
40. Serozan R, Eşya Hukuku (Filiz Kitabevi 2014)
41. Şenyüz D, Borçlar Hukuku Genel ve Özel Hükümler (Ekin Yayınları 2021)
42. Reisoğlu S, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (Beta Yayınevi 1998)
43. Tandoğan H, Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku (Ankara 1981)
44. Tekinay S S, Akman S, Burcuoğlu H ve Altop A, Borçlar Hukuku – Genel Hükümler (7. bs Beta Yayınları 2014)
45. Tunçomağ K, Türk Borçlar Hukuku, Genel Hükümler (Sermet Matbaası 1976)
46. Türkdoğan E B, Türk Hukukunda Bir Kusursuz Sorumluluk Türü Olarak Objektif Özen Ödevine Dayalı Sorumluluk (Adalet Yayınları 2021)
47. Uyumaz A, ‘Sorumluluk Hukukunda Kusur Kavramı ve Kusurun Tespitine İlişkin Bir Öneri’ (2023) 1 Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 503
48. Uygur T, Açıklamalı ve İçtihatlı Borçlar Kanunu Genel Hükümler, C I (Adalet Matbaacılık 1990)
49. Yıldırım A, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (15. bs Monopol Yayınları 2024)
50. Yıldırım Ş, Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü 2023)
51. Yücel Ö, Türk Borçlar Kanunu’na Göre Genel Tehlike Sorumluluğu (1. bs Seçkin Yayıncılık 2014)
52. Yiğit B, Genel Tehlike Sorumluluğu (1. bs Seçkin Yayıncılık 2022)