EN
TR
Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci
Öz
Bu derleme çalışması, makyaj kozmetiklerinde yaygın olarak kullanılan kimyasal içeriklerin insan sağlığı üzerindeki potansiyel etkilerini çok yönlü biçimde ele almayı amaçlamaktadır. Günümüzde estetik görünümün ötesinde kimlik ifadesi, sosyal kabul ve kültürel aidiyet göstergesi haline gelen makyaj ürünleri, içeriklerinde yer alan bazı kimyasallar nedeniyle sağlık açısından riskler barındırmaktadır. Parabenler, ftalatlar, formaldehit salıcılar, sentetik kokular, ağır metaller, sentetik boyar maddeler, siloksanlar ve PFAS gibi bileşenlerin cilt üzerinde irritasyon, alerjik reaksiyon, hormonal bozukluklar, üreme sağlığında bozulmalar ve uzun vadede kanser riski oluşturabileceği bilimsel literatürle ortaya konmuştur. Bu çalışma kapsamında, 2000–2025 yılları arasında yayımlanmış ulusal ve uluslararası bilimsel makaleler, sağlık otoriteleri raporları ve sektörel analizler incelenmiş; içeriklerin toksikolojik profilleri ve düzenleyici kurumların değerlendirmeleri tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, makyaj kozmetiği kullanıcılarının, özellikle kadınların içerik güvenliği konusundaki farkındalık düzeylerinin arttığını, ancak ürün tercihlerini şekillendiren faktörlerin yalnızca sağlıkla sınırlı olmadığını göstermektedir. Marka imajı, ambalaj estetiği ve fiyat gibi pazarlama unsurlarının, satın alma kararlarında belirleyici olduğu; bu nedenle temiz içerik bilincinin yaygınlaşmasına rağmen davranışsal değişimin sınırlı kaldığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, kozmetik ürünlerdeki kimyasal içeriklerin sağlık etkilerine dair bilimsel bulguların kamuoyuna daha şeffaf biçimde sunulması, tüketici bilincinin artırılması ve yasal düzenlemelerin güçlendirilmesi, sürdürülebilir ve güvenli kozmetik kullanımının temel koşulları arasında yer almaktadır. Bu çalışma, makyaj kozmetiklerindeki kimyasal içeriklerin sağlık üzerindeki etkilerini disiplinler arası bir bakış açısıyla ele alarak, özellikle kadın tüketicilerin bilinçlenme süreciyle ilişkilendiren özgün bir çerçeve sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Al Mamun, A., Shawon, M. L. & Hamid, M. K. (2024). Purchase Intention and Buying Behaviour of Green Skincare Products: A Study on Bangladeshi Consumers. Fass Inquest 4(2), 117-142.
- Alnuqaydan, A. M. (2024). The dark side of beauty: an in-depth analysis of the health hazards and toxicological impact of synthetic cosmetics and personal care products. Frontiers in Public Health, 12, 1439027. http://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1439027
- Al-Saleh, I., Al-Enazi, S. & Shinwari, N. (2009). Assessment of lead in cosmetic roducts. Regulatory toxicology and pharmacology, 54(2), 105-113. https://doi.org/10.1016/j.yrtph.2009.02.005
- Alviri, H., Lynes, J. & Habib, K. (2025). Beyond green chemistry: A comprehensive review of how sustainability has been integrated into cosmetic research. Global Sustainability, 1-52. https://doi.org/10.1017/sus.2025.5
- Amir-Behghadami, M. ve Janati, A. (2020). Population, Intervention, Comparison, Outcomes and Study (Picos) design as a framework to formulate eligibility criteria in systematic reviews. Emergency Medicine Journal, 37(6), 387-387. https://doi.org/10.1136/emermed-2020-209567
- Brochine, S. (2020). Efeitos do propil-parabeno e butil-parabeno na atividade reprodutiva de ratas wistar adultas.
- Bukhari, S. F. H., Woodside, F. M., Hassan, R., Hussain, S. & Khurram, S. (2022). Exploring the motives behind the purchase of western imported food products. A phenomenological study from a Muslim-dominated region. Journal of Islamic Marketing, 13(2), 481-507.
- Byford, J. R., Shaw, L. E., Drew, M. G. B., Pope, G. S., Sauer, M. J. & Darbre, P. D. (2002). Oestrogenic activity of parabens in MCF7 human breast cancer cells. The Journal of steroid biochemistry and molecular biology, 80(1), 49-60. https://doi.org/10.1016/S0960-0760(01)00174-1
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevresel İletişim
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
26 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
8 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
12 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2
APA
Yıldırım Dal, T. (2025). Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci. Niksar Akademik Çalışmalar Dergisi, 2(2), 76-92. https://izlik.org/JA75ZG98HK
AMA
1.Yıldırım Dal T. Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci. TOGUNAC. 2025;2(2):76-92. https://izlik.org/JA75ZG98HK
Chicago
Yıldırım Dal, Tuğçe. 2025. “Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci”. Niksar Akademik Çalışmalar Dergisi 2 (2): 76-92. https://izlik.org/JA75ZG98HK.
EndNote
Yıldırım Dal T (01 Aralık 2025) Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci. Niksar Akademik Çalışmalar Dergisi 2 2 76–92.
IEEE
[1]T. Yıldırım Dal, “Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci”, TOGUNAC, c. 2, sy 2, ss. 76–92, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75ZG98HK
ISNAD
Yıldırım Dal, Tuğçe. “Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci”. Niksar Akademik Çalışmalar Dergisi 2/2 (01 Aralık 2025): 76-92. https://izlik.org/JA75ZG98HK.
JAMA
1.Yıldırım Dal T. Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci. TOGUNAC. 2025;2:76–92.
MLA
Yıldırım Dal, Tuğçe. “Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci”. Niksar Akademik Çalışmalar Dergisi, c. 2, sy 2, Aralık 2025, ss. 76-92, https://izlik.org/JA75ZG98HK.
Vancouver
1.Tuğçe Yıldırım Dal. Makyaj Kozmetiklerinde Kullanılan Kimyasalların Ciltte Oluşturduğu Riskler ve Kadınların Bilinçlenme Süreci. TOGUNAC [Internet]. 01 Aralık 2025;2(2):76-92. Erişim adresi: https://izlik.org/JA75ZG98HK