YEŞİL DÖNÜŞÜM PERSPEKTİFİ: EKONOMİK BÜYÜME VE POLİTİKA DİNAMİKLERİ

Öz

İklim değişikliği, çevresel bir sorun olmanın yanı sıra ekonomik, çevresel ve sosyal yapılar üzerinde önemli sonuçları olan bir çevre sorunudur. Bu bağlamda yeşil dönüşüm kavramı, düşük karbonlu ve sürdürülebilir ekonomik sisteme geçiş için kritik bir strateji olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, yeşil dönüşümün ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini teorik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Literatür taraması ve uluslararası uygulamalar kapsamında karbon fiyatlandırması, emisyon ticareti, yenilenebilir enerji teşvikleri ve enerji verimliliği standartları gibi araçların ekonomik büyüme ve sürdürülebilir ekonomik kalkınma üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Türkiye özelinde de enerji verimliliği programları değerlendirilmiş, karbon yoğun sektörlerin dönüşümü ve yeni teknolojilere yönelim süreçleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda, mevcut literatür ve politika çerçeveleri göz önünde bulundurularak politika yapıcılar için sürdürülebilir ekonomik stratejiler ile çevre politikaları geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur. Sonuç olarak, bu önerilerin ekonomik büyüme, çevresel sürdürülebilirlik ve sosyal refahı da dikkate alarak planlaması ve uygulanması yeşil dönüşüm sürecinin uzun vadede sürdürülebilirliğine katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yeşil Dönüşüm
• Ekonomik Büyüme
• İklim Politikaları
• Sürdürülebilir Ekonomik Kalkınma

Green Transformation Perspective: Economic Growth and Policy Dynamics

Öz

Many factors influence the economic growth of countries. Climate change, in addition to being an environmental problem, has significant consequences for economic, environmental, and social structures. In this context, the concept of green transformation stands out as a critical strategy for transitioning to a low-carbon and sustainable economic system. This study aims to theoretically examine the effects of green transformation on economic growth. Within the scope of a literature review and international practices, the effects of tools such as carbon pricing, emissions trading, renewable energy incentives, and energy efficiency standards on economic growth and sustainable economic development have been evaluated. In the specific case of Turkey, energy efficiency programs have been assessed, and the transformation of carbon-intensive sectors and the processes of shifting towards new technologies have been examined. As a result of the study, recommendations are presented for policymakers to develop sustainable economic strategies and environmental policies, taking into account the existing literature and policy frameworks. In conclusion, it is expected that planning and implementing these recommendations, considering economic growth, environmental sustainability, and social welfare, will contribute to the long-term sustainability of the green transformation process.

Anahtar Kelimeler

• Green Transition
• Economic Growth
• Climate Policies
• Sustainable Economic Development

Kaynakça

1. Abidoye, B. O., & Odusola, A. F. (2015). Climate change and economic growth in Africa: an econometric analysis. Journal of African Economies, 24(2), 277-301. https://doi.org/10.1093/jae/eju033
2. Acemoglu, D., Aghion, P., Bursztyn, L., & Hemous, D. (2012). The environment and directed technical change. American Economic Review, 102(1), 131-166. DOI: 10.1257/aer.102.1.131
3. Aghion, P., Dechezleprêtre, A., Hemous, D., Martin, R., & Van Reenen, J. (2016). Carbon taxes, path dependency, and directed technical change: Evidence from the auto industry. Journal of Political Economy, 124(1), 1-51. https://doi.org/10.1086/684581
4. Batu Ağırkaya, M. (2023). İklim değişikliği ekonomik büyüme ve gıda fiyatları döngüsü: Türkiye örneği. Adam Academy Journal of Social Sciences, 13(2), 301-330. https://doi.org/10.31679/adamakademi.1179375
5. Blazejczak, J., Braun, F. G., Edler, D., & Schill, W. P. (2014). Economic effects of renewable energy expansion: A model-based analysis for Germany. Renewable and sustainable energy reviews, 40, 1070-1080. https://doi.org/10.1016/j.rser.2014.07.134
6. Bozkurt, Y., & Efe, F. (2024). Sürdürülebilir kalkınma ve yeşil ekonomik büyüme açısından çevrenin sürdürülebilirliğine eleştirel yaklaşım. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (13), 12-25. https://doi.org/10.58627/dpuiibf.1469851
7. Cevik, S., & Jalles, J. (2024). Eye of the Storm: the impact of climate shocks on inflation and growth. Review of Economics, 75(2), 109-138. https://doi.org/10.1515/roe-2024-0005
8. Çelik, B. S., & Doğan, B. Ö. (2024). Does uncertainty in climate policy affect economic growth? Empirical Evidence from the US. Ekonomika, 103(1), 44-55.

9. Dell, M., Jones, B. F., & Olken, B. A. (2012). Temperature shocks and economic growth: Evidence from the last half century. American Economic Journal: Macroeconomics, 4(3), 66-95. DOI: 10.1257/mac.4.3.66
10. Dereli, S. (2026). Yeşil dönüşüm bağlamında Türkiye’de ekonomik büyüme, enerji ve karbon emisyonları ilişkisi: çevresel kuznets eğrisi yaklaşımı. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 61(1), 261-282. https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1754
11. Dinç, M. (2022). İklim politikası belirsizliği CO2 emisyonunu etkiler mi? ABD’den ampirik kanıtlar. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(3), 1077-1108. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1105745
12. Diriöz, A. O. (2021). AB yeşil mutabakat kapsamında yeşil ekonomiye dönüşüm süreci, Türkiye-AB ilişkilerine olası etkilerinin değerlendirilmesi. Uluslararası Suçlar ve Tarih, 22, 107-30.
13. Edeme, R. K., Emeka, E. T., & Ogbuabor, J. E. (2024). Global uncertainty, climate change and the unemployment-economic growth relationship in Nigeria. Journal of Development Policy and Practice, 9(2), 238-256. https://doi.org/10.1177/24551333231208296
14. Ercoşkun, S., & Kovancılar, B. (2023). Nordik ülkelerinde karbon vergisi uygulamalarının değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 30(3), 611-631. https://doi.org/10.18657/yonveek.628802
15. Eriçok, R. E. (2020). Küresel ekonomik yavaşlama: riskler, belirsizlikler ve Türkiye ekonomisine etkileri. Sayıştay Dergisi(116), 33-64.
16. European Commission (2025). EU emissions trading system (EU ETS). https://climate.ec.europa.eu/eu-action/carbon-markets/eu-emissions-trading-system-eu-ets_en
17. European Environment Agency (2025). Greenhouse gas emissions and energy transition in Europe. https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/greenhouse-gas-emissions-from-energy
18. Gürbüz, A. (2024). Heterojen belirsizlik endekslerinin BİST100 endeksi üzerindeki etkisi: bir ARDL sınır testi yaklaşımı. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 61(670), 29-51.
19. Hayaloğlu, P. (2018). İklim değişikliğinin tarım sektörü ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(25), 51-62.
20. International Energy Agency (2025). Energy efficiency. https://www.iea.org/reports/energy-efficiency-2025
21. Jia, H., Fan, S., & Xia, M. (2023). The impact of renewable energy consumption on economic growth: Evidence from countries along the belt and road. Sustainability, 15(11), 8644. https://doi.org/10.3390/su15118644
22. Kadooğlu Aydın, G. (2025). İklim politikası belirsizliğinin dünya belirsizlik endeksi, ülke risk primi ve ekonomik büyüme ile ilişkisi: Türkiye üzerine bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (70), 87-95. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1585463
23. Kahn, M. E., Mohaddes, K., Ng, R. N., Pesaran, M. H., Raissi, M., & Yang, J. C. (2021). Long-term macroeconomic effects of climate change: A cross-country analysis. Energy Economics, 104, 105624. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2021.105624
24. Khalid, A. A., Mahmood, F., & Rukh, G. (2016). Impact of climate changes on economic and agricultural value added share in GDP. Asian Management Research Journal, 1(1), 35-48.
25. Karagöl, V. (2022). İklim değişikliği ve para politikası: Türkiye için bir değerlendirme. İnsan ve İnsan, 9(33), 77-95. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1096970
26. Karakaya, E., Akkoyun, G., & Hicyilmaz, B. (2023). Carbon pricing for greenhouse gas emission reduction: Carbon tax or emission trading?. Ekonomi Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 8(4). https://doi.org/10.30784/epfad.1367596
27. Kılıç, C. (2022). Türkiye’de iklim değişikliğinin tarım sektörü üzerindeki etkileri: ARDL sınır testi yaklaşımı. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 36(1), 125-132. https://doi.org/10.54614/TBE.2022.992490
28. Kılınç Pala, P. B. (2024). Küresel enerji dönüşümü: Yeşil enerji kavrami ve teşvik programlari. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(90), 599-610. https://doi.org/10.17755/esosder.1362565
29. Kim, J., Jaumotte, F., Panton, A. J., & Schwerhoff, G. (2025). Energy security and the green transition. Energy Policy, 198, 114409. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2024.114409
30. Koyuncu, T., & Karabulut, T. (2021). Türkiye’de sürdürülebilir kalkinma ve yeşil ekonomi açisindan yenilenebilir enerji: Ampirik bir çalişma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(2), 466-482. https://doi.org/10.17130/ijmeb.800169
31. Kömürcüoğlu, E. D., & Artan, S. (2025). İklim değişikliği gelişen piyasa ekonomilerinde enflasyonu nasıl etkilemektedir?. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (47), 245-266. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1624464
32. Lenaerts, K., Tagliapietra, S., & Wolff, G. B. (2022). The global quest for green growth: An economic policy perspective. Sustainability, 14(9), 5555. https://doi.org/10.3390/su14095555
33. Masson-Delmotte, V., Zhai, P., Pirani, A., Connors, S. L., Péan, C., Berger, S., & Zhou, B. (2021). Climate change 2021: the physical science basis. Contribution of working group I to the sixth assessment report of the intergovernmental panel on climate change, 2(1), 2391.
34. OECD (2015). Towards green growth?: Tracking progress, oecd green growth studies. OECD Publishing, Paris. https://www.oecd.org/en/publications/towards-green-growth_9789264234437-en.html
35. Shayegh, S., Reissl, S., Roshan, E., & Calcaterra, M. (2023). An assessment of different transition pathways to a green global economy. Communications Earth & Environment, 4(1), 448. https://doi.org/10.1038/s43247-023-01109-5
36. Sheng, X., Gupta, R., & Çepni, O. (2022). The effects of climate risks on economic activity in a panel of US states: The role of uncertainty. Economics Letters, 213, 110374. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2022.110374
37. Stern, N. (2008). The economics of climate change. American Economic Review, 98(2), 1-37. DOI: 10.1257/aer.98.2.1
38. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (2023). Yenilenebilir enerji kaynakları destekleme mekanizması(YEKDEM). https://evcedyetkilendirme.enerji.gov.tr/yenilenebilir/YEKDEM.aspx
39. Tekeoğlu, M., Çiftçi, H., & İşcan, E. (2017). The effect of climate change on food prices: OECD case. on Eurasian Economies, 199.
40. Türkeş, M. (2022). IPCC’nin yeni yayımlanan iklim değişikliğinin etkileri, uyum ve etkilenebilirlik raporu bize neler söylüyor?. Resilience, 6(1), 197-207. https://doi.org/10.32569/resilience.1098946
41. Türköz, K. (2015). Türkiye'de CO2 salınımları ve ekonomik büyüme ilişkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
42. Ullah, S., Yushi, J., & Miao, M. (2025). Climate policy uncertainty and economic growth, a moderating role of crude oil price changes: evidence from the Asian economies. International Journal of Energy Sector Management, 19(3), 523-550. https://doi.org/10.1108/IJESM-12-2023-0024
43. Xie, Z., Qu, L., Lin, R., & Guo, Q. (2022). Relationships between fluctuations of environmental regulation, technological innovation, and economic growth: a multinational perspective. Journal of Enterprise Information Management, 35(4/5), 1267-1287. https://doi.org/10.1108/JEIM-02-2021-0104
44. Xue, C., Shahbaz, M., Ahmed, Z., Ahmad, M., & Sinha, A. (2022). Clean energy consumption, economic growth, and environmental sustainability: What is the role of economic policy uncertainty?. Renewable Energy, 184, 899-907. https://doi.org/10.1016/j.renene.2021.12.006
45. Zhang, Y., Liu, L., Lan, M., Su, Z., & Wang, K. (2024). Climate change and economic policy uncertainty: Evidence from major countries around the world. Economic Analysis and Policy, 81, 1045-1060. https://doi.org/10.1016/j.eap.2024.02.003