AYASOFYA’NIN GRAFİK DİLİ: MONOGRAMLAR
Öz
Semboller, armalardan bayraklara, dövmelerden kıyafetlere, kitaplardan kitabelere, paralardan mühürlere dek oldukça zengin bir anlatım çeşitliliğine sahiptir ve tarihin her döneminde görsel iletişime kaynak teşkil etmektedir. Bu bağlamda mağara dönemindeki duvar resimleri ile başlayan sembolleştirme eylemi, günümüz semiyotik bilimi bağlamında temel kabul edilmektedir. Öte yandan tarihsel gelişimi ve varlığı ile grafik tasarım örnekleri, güçlü bir şekilde dünyaya etkisini bırakan uygarlık ve medeniyetleri bugün de anlamamıza, tanımamıza ve onlara ait pek çok bilgiyi aktarmaya yardımcı olmaktadırlar. Dünyanın ilk katedrali olma özelliğini taşıyan Ayasofya, araştırmamız bağlamında iyi bir örnek oluşturmaktadır. İçinde yer alan pek çok arma, sembol, yazı ve monogram gibi grafiksel detayları ile kendi dönemine ait ilgili ipuçlarını da günümüze aktarmaktadır. Bu araştırma, en yalın grafik anlatım biçimlerinden biri olan monogramların anlam yüklü özelliklerine, tarihsel süreçteki gelişimlerine ve uygulama biçimlerine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Ayasofya’da pek çok örneğine rastladığımız monogramlar, Bizans İmparator ve İmparatoriçelerini temsil eden sembolik anlatımları bakımından incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akşit, İ., (2012). The History and Architecture of the Hagia Sophia. İstanbul: Akşit Yayıncılık.
- Ambrose, G. ve Harris, P., (2014). Grafik Tasarımda Tipografi. (Çev. Bengisu Bayrak). Grafik Tasarım Temelleri Dizisi 05, 1.Baskı. İstanbul: Literatür Yayınları, 698.
- Becer, E., (2002). İletişim ve Grafik Tasarım, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
- Dirimtekin, F., (1961). Ayasofya’nın Bronz Kapıları. Ayasofya Müzesi. İstanbul: Ayasofya Müzesi Yıllığı No:3.
- Guerrero, F., (2015). A Study of the Development of Monograms: From Ancient Greek Coins to Contemporary Logos. MA in Typeface Design, University of Reading. Reading.
- Karabacak, Y., (2021). İstanbul’un Keşfedilmeyi Bekleyen Sembolleri, Monogramlar, İstanbul: Gezilla Basın Yayın Turizm Limited Şirketi, Yayın No: 03.
- Karabacak, Y., (2020). Bir Rehberinden Gözünden Ayasofya’dan Detaylar, İstanbul: Gezilla Basın Yayın Turizm Limited Şirketi, Yayın No: 01.
- Kirby, V., (1997). Telling Flesh: The Substance of Corporeal, New York: Routledge.
- Lethaby, W.R. ve Swainson, H., (2019). The Church of Sancta Sophia Constantinople. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.
- Mango, C., (1962). Materials for the Study of the Mosaics of St. Sophia at Istanbul. Dumbarton Oaks Studies Eight. Washington DC.
