ESTONYA’NIN MÜZİĞİ: HALK MÜZİĞİ BAĞLAMINDA HEINO ELLER KEMAN KONÇERTOSU

Music of Estonia: Heino Eller Violin Concerto in the Context of Folk Music* ABSTRACT Estonia is a country that has been under the rule of different states throughout history. This domination has conditioned the dominant cultural positioning of the dominant culture and the people of different ethnic origins in the region to live under a single cultural roof. The phenomenon of national identity, which emerged especially during World War I and as a result of the research of local cultural elements, affected Estonia as it did all over Europe. In the process towards Estonia’s independence, the elements symbolizing the national culture were brought to the forefront with the studies carried out in this direction. One of these elements was music and folk music in terms of directly pointing to national elements. The studies carried out to reveal folk music evolved towards the use of these melodies in art music in the following period. Heino Eller, one of the pioneers of the Estonian school of composition, stands out as one of the composers who used folk music melodies in his works in this way. Known as the Sibelius of Estonia, the composer contributed to the foundations of national art music with his symphonic works. Completed in 1937, the Violin Concerto in b minor is considered as a work in which the composer depicts Estonian folk music through modal structures. In this study, it is aimed to define the period within the scope of the research by analyzing Heino Eller’s violin concerto through Estonia’s cultural history and folk music and to reveal the presence of folkloric elements in the relevant work within the framework of the perspective mentioned through this definition. Descriptive research techniques were used in the study. Relevant information was compiled using the document analysis method, one of the qualitative research methods, and the data obtained were evaluated with the descriptive analysis technique. When the data obtained as a result of the study were analyzed, it was determined that in the regions that are close to the influence of surrounding cultures, musical features that are different from the general structure of Estonia were observed. It was observed that Eller exhibited a modular approach by using sequential features to reflect the character of Estonian folk music. It was evaluated that Eller, who created an ascentric effect, especially by using hexatonic expressions, also resorted to the description in terms of rhythmic character. Keywords: Estonian Folk Music, Heino Eller, Violin Concerto.

Estonya’nın Müziği: Halk Müziği Bağlamında Heino Eller Keman Konçertosu ÖZ Estonya, tarih boyunca farklı devletlerin hâkimiyeti altında bulunmuş bir ülkedir. Bu hâkimiyet, egemen kültürün baskın olarak konumlanmasını ve bölgedeki farklı etnik kökenli insanların tekil bir kültürel çatı altında yaşamalarını koşullamıştır. Özellikle I. Dünya Savaşı süreci içinde ve yerel kültürel öğelerin araştırılması sonucunda ortaya çıkan ulusal kimlik olgusu, tüm Avrupa’da olduğu gibi Estonya’yı da etkilemiştir. Estonya’nın bağımsızlığına doğru ilerleyen süreç içinde bu doğrultuda yapılan çalışmalarla birlikte ulusal kültürü simgeleyen öğeler ön plana çıkarılmıştır. Bahsedilen bu öğelerden biri müzik ve milli unsurları direk işaret etmesi bakımından da halk müziği olmuştur. Halk müziğinin ortaya çıkarılması yönünde yapılan çalışmalar, ilerleyen süreçte sanat müziği içinde bu ezgilerin kullanılması durumuna doğru evrilmiştir. Estonya bestecilik okulunun öncülerinden Heino Eller de bu şekilde halk müziği ezgilerini eserlerinde kullanan bestecilerden biri olarak ön plana çıkmaktadır. Estonya’nın Sibelius’u olarak anılan besteci, yazmış olduğu senfonik yapıtlarla ulusal sanat müziğinin temellerini atarak katkıda bulunmuştur. 1937 yılında tamamladığı si minör Keman Konçertosu, bestecinin modal yapılar üzerinden Estonya halk müziğini betimlediği bir eser olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada Estonya’nın kültürel geçmişi ve halk müziği üzerinden Heino Eller’in keman konçertosu incelenerek araştırma kapsamında konu olan dönemin tanımlanması ve bu tanım üzerinden bahsedilen bakış açısı çerçevesinde ilgili eserdeki folklorik öğelerin varlığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmada betimsel araştırma teknikleri kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılarak ilgili bilgiler derlenmiş ve elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucu itibariyle elde edilen veriler incelendiğinde, çevre kültürlerin etkisine kapalı olan bölgelerde, Estonya’nın genelinden farklı yapıda müzikal özellikler görüldüğü belirlenmiştir. Eller’in Estonya halk müziği karakterini yansıtmak üzere dizisel özellikleri kullanarak modüler bir yaklaşım sergilediği görülmüştür. Özellikle heksatonik ifadeleri kullanarak asentrik bir etki yaratan Eller’in ritmik karakter bakımından da betimleme yoluna başvurduğu değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Estonya Halk Müziği, Heino Eller, Keman Konçertosu.