AN EXAMINATION ON THE CONSTRUCTION OF NEOLIBERAL SUBJECTIVITY IN THE CONTEXT OF INTERACTIVE CINEMA

Bu çalışma, dijitalleşmeyle birlikte ortaya çıkan interaktif sinema biçiminin neoliberal öznellik üretimindeki rolünü incelemektedir. Geleneksel sinemanın tek yönlü iletişim yapısı, izleyiciyi hem bilişsel hem de fiziksel olarak pasif bir konuma yerleştirirken, dijitalleşmenin olanaklarıyla gelişen interaktivite, izleyicinin anlatıya aktif biçimde katıldığı yeni bir deneyim alanı yaratmaktadır. İzleyicinin seçimler aracılığıyla filmin hikayesini yönlendirmesi, onu yalnızca bir izleyici değil, aynı zamanda hikayeyi başarıyla sonlandırmakla yükümlü bir oyuncu konumuna da getirmektedir. Marshall McLuhan’ın “araç mesajdır” yaklaşımıyla değerlendirildiğinde, bir iletişim formu yalnızca ilettiği içerik üzerinden değil, aynı zamanda biçimsel ve teknolojik yapısı yoluyla da ideolojik söylemler üretme kapasitesine sahiptir. İnteraktif anlatının temelini oluşturan seçim özgürlüğü, bireysel sormluluk, çıkar odaklı etik ve öz-denetim gibi olguları güçlendirerek neoliberal ideolojinin temel söylemlerini görünür kılmaktadır. Bu bağlamda izleyici, film-oyun içinde sürekli kendi durumunu geliştirmesi, alternatif olayları değerlendirmesi ve kendi çıkaranı maksimize etmesi gereken girişimci bir özne yani “homo oeconomicus” olarak konumlandırılmaktadır. Sinemadaki bu dönüşüm, Michel Foucault’nun “yönetimsellik” kavramı çerçevesinde analiz edilmektedir. Böylece iletişim teknolojilerinin evrimi ile egemen ekonomik-politik yapılar arasındaki ilişkiyi eleştirel bir perspektifle ortaya koymayı amaçlamaktadır.

This study examines the role of interactive cinema, which emerged with digitalisation, in the production of neoliberal subjectivity. While traditional cinema's one-way communication structure places the audience in a passive position, both cognitively and physically, the interactivity developed with the possibilities of digitalisation creates a new experience where the audience actively participates in the narrative. The viewer's ability to steer the film's story through their choices transforms them not only into a spectator but also into a performer responsible for successfully concluding the narrative. When evaluated through Marshall McLuhan's ‘the medium is the message’ approach, a communication form possesses the capacity to produce ideological discourses not only through the content it conveys but also through its formal and technological structure. The freedom of choice that forms the basis of interactive narrative reinforces concepts such as individual responsibility, interest-driven ethics, and self-regulation, thereby making the fundamental discourses of neoliberal ideology visible. In this context, the viewer is positioned as an entrepreneurial subject, or ‘homo economicus’, who must constantly improve their situation, evaluate alternative events, and maximise their own interests within the film-game. This transformation in cinema is analysed within the framework of Michel Foucault's concept of ‘governmentality’. It aims to critically examine the relationship between the evolution of communication technologies and dominant economic-political structures.