AN ANALYSIS OF GOTHIC SPATIAL DESIGN IN CINEMA: THE CASE OF CRIMSON PEAK

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1, 95 - 113, 01.01.2026

Birgül Alıcı

https://doi.org/10.7456/tojdac.1797626

Öz

The term "Gothic" fundamentally originated with the Italians during the Renaissance to describe Medieval art. Over time, all elements containing eerie, ostentatious, or grotesque effects came to be characterized by the adjective "Gothic." The Gothic style continues to exist today in many fields, from literature and theater to painting and cinema. This study aims to determine how Gothic set design is constructed, with a specific focus on the film Crimson Peak. Accordingly, using a purposive sampling technique, the film was chosen as a case study from among movies that effectively deal with Victorian-era Gothic architectural elements. The elements of Gothic set design were examined using a descriptive analysis method. As a result of the research, it was understood that the Gothic space design was constructed in a way that expanded the elements such as trust and uncanny, innocent and guilty, fragile and durable.

Anahtar Kelimeler

Cinema , Gothic , Horror , Spatial Design , Crimson Peak

SİNEMADA GOTİK MEKÂN TASARIMINA YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA: KIZIL TEPE FİLMİ ÖRNEĞİ

Öz

Gotik, temelde İtalyanların Rönesans döneminde Orta Çağ sanatını ifade etmek için kullandığı bir kelime olarak doğmuştur. Ürkütücü, gösterişli, grotesk etkiler içeren tüm öğeler zamanla ‘gotik’ sıfatı ile nitelendirilmiştir. Gotik üslup bugün edebiyattan tiyatroya resimden sinemaya birçok alanda varlığını sürdürmektedir. Bu çalışmada gotik mekân tasarımının Kızıl Tepe filmi özelinde nasıl inşa edildiğinin tespit edilmesine çalışılacaktır. Bu doğrultuda çalışmada amaçsal örneklem tekniği ile Viktorya dönemindeki gotik mimari unsurlarını etkili bir şekilde ele alan filmlerden Kızıl tepe filmi örneklem olarak seçilmiştir. Çalışmada gotik mekân tasarımına ilişkin öğeler, betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda gotik mekân tasarımının güven ve tekinsizlik, masum ve suçlu, kırılgan ve dayanıklı gibi zıt kavramların anlamını güçlendirecek şekilde inşa edildiği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sinema , Gotik , Korku , Mekân Tasarımı , Kızıl Tepe Filmi

Kaynakça

• Alkım, B. E. (2014). İngiliz Neo Gotik mimarlığının doğuşu ve gotik yazınla ilişkisi. Çankaya University Journal of Humanities and Social Sciences, 11(2), 239–252.
• Altan, H. Z. (2016). “Karanlıktakiler”de gotiğin fısıltıları ve kadınlığın negatif kuruluşu. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(27), 55–75. https://doi.org/10.16992/ASOS.1215
• Arargüç, M. Fikret (2016). Mimari Bir Tarzdan Edebi Bir Türe: Gotik, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 36, 245-257.
• Aydemir, M. (2023). Spin-off uyarlama dizilerde kişilik bozukluğu ve gotik karakter inşası: Wednesday örneği. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 63, 228–243. https://doi.org/10.47998/ikad.1334678
• Bezci, İ., & Dündar Türkkan, V. (2017). Teknoloji Ve Mobilya İlişkisinin Bilim Kurgu Filmleri Üzerinden İncelenmesi. İleri Teknoloji Bilimleri Dergisi, 6(3), 351-359.
• Aytekin, M. (2006). Korku sinemasında vampir filmleri ve korku sinemasının tarihsel sürecinde değişen vampir imgesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Beşışık, G. (2013). Sinema ve mimarlıkta mekân kurgusu ve kavrayışı [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Dağ, N. (2022). Canvermezler Tekkesi romanında gotik unsurlar. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 10(31), 41–57. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1131593
• Demirarslan, D. (2024). Sinema ve İç Mimarlık: Disiplinlerarası Etkileşimlerin Tarihsel Yolculuğu, International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 11(114), 2535-2562, https://doi.org/10.5281/zenodo.14579724
• Dinçay, D. A., & Toker, Ç. Y. (2020). Doğrudan ve esinlenerek sinema uyarlamalarında kurmaca iç mekân: ‘Büyük Umutlar’ üzerinden bir inceleme. KSBD, 12(22), 203–220. https://doi.org/10.38155/ksbd.683556
• Elveren Arı, B., & Gürses Köse, İ. (2023). Sinemada gotik üslup: Tim Burton sineması. idil, 12(112), 2004–2023. https://doi.org/10.7816/idil-12-112-06
• Gülcan, N. Y. (2019). Ortaçağ Avrupa’sında Skolastik Felsefe Ve Gotik Mimari, Turkish Studies Social Sciences, 14(5), 2225-2234. https://doi.org/10.29228/TURKISHSTUDIES.32668
• Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Sosyal Hizmet E‐Dergi Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1):62-80.
• Kaya, M., & Erbay, M. (2024). Sinemada distopik mekân algısının batman filmleri örneği üzerinden incelenmesi. SSDjournal, 9(46), 39–53. https://doi.org/10.5281/zenodo.13765406
• Koç, Ş. N., & Vural Kara, S. (2022). Türk gotik (korku) edebiyatının gelişiminde uyarlama çeviri eserlerinin etkisi. XII. Uluslararası Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Konferansı Bildiri Kitabı (s. 233–245). SADAB.
• Koçak Oksev, B. (2014) Edebiyattan Sinemaya Fantastik Korku Türünün Toplumsal ve Tarihsel Kökenleri, Sosyologca, 7, 292-306.
• Konak, A. (2022). Gotik film estetiği: Kitap inceleme. SineFilozofi Dergisi, 7(13), 165–167. https://doi.org/10.37609/akya.1019
• Kılıçkaya, D. (2023). İstanbul Hatıralar ve Şehir’de gotik bir unsur olarak karanlık ve kasvetli ev/apartman. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2023(1), 1–16. https://doi.org/10.55543/insan.1121264
• Mez, E. (2023). Avrupa’dan Amerika’ya Edebiyatta Gotik Akımın Başlangıcı. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 6(12), 398-418. https://doi.org/10.35235/uicd.1323734
• Mull, Ç. P. (2008). Gotik romanın kıtalararası serüveni. Ürün Yayınları.
• Osmanoğulları, F. (2024). Mimariden Sinemaya Gotiğin Mekânsal Dönüşümü Ve Kızıl Tepe’nin Allerdale Hall’u, Sekans Sinema Kültürü Dergisi, e24: 152-158
• Osmanoğulları, F. (2016). Gotik film: Bir çerçeve oluşturma denemesi ve House of Usher. SineFilozofi Dergisi, 1(1), 17–37.
• Özdemir, M. & Tuti, G. (2023). Nitel araştırma desenleri: Metodolojik bir temellendirme. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(2), 217-235. https://doi.org/10.57115/karefad.1331759
• Özgör, C. O. (2020). Batıl inançların korku sinemasındaki yansımaları. SineFilozofi Dergisi, 5(9), 504–520. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.652294
• Öztürk, R. (2016). Din, Jung ve sinema çalışmaları açısından, Jekyll ve nefs/gölge. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 2016/II, 123–141. https://doi.org/10.17064/iuifd.289384
• Özalp, N. (2016). 2000 sonrası Türk korku sineması’nda efekt makyaj [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü.
• Sunal, G., & Arkan, N. (2022). A dramaturgical approach to the film Crimson Peak in the context of horror cinema. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, 40, 18–33. https://doi.org/10.17740/eas.soc.2022.V40-02
• Şekercioğlu, S. (2017). Mobilyanın Gelişim Süreci ve Doğu-Batı Sentezinin Osmanlı Mobilyası Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Türk, A., & Gülseren, M. (2021). Edward Scissorhands (Makas Eller) filmi ve simgeleşmiş kostümler. idil, 10(77), 131–140. https://doi.org/10.7816/idil-10-77-10
• Turani, A. (2010). Dünya sanat tarihi (14. baskı). Remzi Kitabevi.
• Taştan, M. (2023). Gotik sinemada mizansen kurulumu: Tim Burton sineması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Tufan, A. (2004). Heykelin gotik mimarideki yeri ve önemi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü.
• Türkel, E., & Kasap, F. (2014). Türk Sineması’nda korku: 2000 sonrası Türk korku sineması’nda dinsel motifler üzerine bir inceleme ve yaratım sorunları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(32), 711–721.
• Üner, G., & Erdoğan, E. (2021). Drama film mekânlarında kullanılan donatıların seçilmiş filmler üzerinden tarihi sürecinin okunması. 6(12), 155–170. https://doi.org/10.29228/ijiia.155
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, 6. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, Ş. (2015). Gotik dönem mimarisi ve dönem giysi tasarımlarına etkisi. International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS), Özel Sayı 4, 247–258. https://doi.org/10.14486/IJSCS386
• Yücel, Y. T. (2019). Türk sinemasında kara film ve film öykülerine etkisi. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 4(8), 45–62.
• Ural, A. G. (2017). Mimarlık ve sinema ilişkisi içerisinde sürrealist mekân yaratma konusunda sinematografik yaklaşımlar [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Yücesoy, V. Ö. (2007). Korku edebiyatı (gotik edebiyat) ve Türk romanındaki örnekleri [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.