SERAMİĞİN MEKANSAL ROLÜ: FÜREYA KORAL ESERLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSU VE KULLANICI DENEYİMİ PERSPEKTİFİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1, 292 - 317, 01.01.2026

Ecem Haberal , Gözen Güner Aktaş

https://doi.org/10.7456/tojdac.1797684

Öz

Füreya Koral (1910–1997), Türkiye'nin ilk profesyonel kadın seramik sanatçısıdır. Çağdaş seramiği yalnızca estetik bir unsur olarak değil, aynı zamanda mekanın kimliğini ve kullanıcı deneyimini şekillendiren bütüncül bir tasarım formu olarak görmüştür. Bu anlayışla, Türkiye'de seramiğin hem mimaride hem de iç mimaride kullanılmasına öncülük etmiştir. Kamu binası, otel, çarşı ve üniversite gibi yapıların iç mekanlarına büyük ölçekli seramik panolar üretmiştir. Literatürde güzel sanatlar, mimari ve seramik disiplinleri dahilinde Füreya Koral’ın hayatı ve eserlerine ait bir çok çalışma bulunmaktadır. Bu makalenin amacı ise, ilk kez seramik eserlerin iç mekan biçimlenişine katkısını kullanıcı deneyimi ve algısı üzerinden araştırmaktır. İç mimarinin temel bileşenleri olan insan ve mekan ilişkisi, seramiğin bu alandaki kullanımının etkisiyle açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Seramik , İç Mekan , Seramik Pano , Kamusal İç Mekanlarda Seramik.

THE SPATIAL ROLE OF CERAMICS: EVALUATING FUREYA KORAL’S WORKS FROM THE PERSPECTIVE OF INTERIOR SPATIAL CONFIGURATION AND USER EXPERIENCE

Öz

Füreya Koral (1910–1997), recognized as the first professional female ceramic artist in Turkey, approached contemporary ceramics not merely as decorative elements but as integral components of spatial identity and user experience. Her pioneering vision led to the widespread incorporation of ceramics into both architectural and interior design practices across Turkey. She produced large-scale ceramic panels for diverse interior environments including public institutions, hotels, marketplaces, and universities. Although existing literature extensively addresses Koral’s biography and artistic production within the fields of fine arts, architecture and ceramic arts, this study seeks to explore, for the first time, the contribution of her ceramic works to the spatial configuration of interiors through the lens of user perception and experience. Emphasizing the human-space relationship—one of the core dimensions of interior architecture—this research investigates how ceramics function as experiential and identity-forming design elements within interior settings.

Anahtar Kelimeler

Ceramics , Interior Space , Ceramic Panels , Ceramics in Public Interiors.

Kaynakça

• Aliotti, K., Şaşmazer, N., & Aksoy, F. (2018). Cesaretten De Öte [More Than Courageous]. In K. Aliotti, N. Şaşmazer, & F. Aksoy, Füreya (pp. 30-41). Istanbul: Kale.
• Antmen, A. (2018). Bir Füreya Miti [A Füreya Myth]. In K. Aliotti, Ş. Nilüfer, & F. Aksoy, Füreya (pp. 212-229). Istanbul: Kale.
• Arcasoy, A. (1983). Seramik Teknolojisi [Ceramic Technology]. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
• Böhme, G. (2017). The Art Of The Stage Set As A Paradigm For An Aesthetics of Atmospheres.
• Büyükkaragöz, T., & Yayan, G. (2019). Çağdaş Tasarım Olgusu İçerisinde Füreya Koral'ın Yeri [Füreya Koral's Place in the Phenomenon of Contemporary Design]. Journal of Turkish and Islamic Social Research, 6(21), 73-86, 10.16989/TIDSAD.1727.
• Can, Ö. C. (2018). Ankara'da Kamusal Alanlardaki Seramik Duvar Panoları [Ceramic Wall Panels in Public Spaces in Ankara] Master's Degree Thesis. Ankara: Hacettepe University.
• Gül, S., Özkeçeci, İ., & Alacalı, H. (2012). Çağdaş Mimari Yapılarda Seramik Panolar ve Yıldız Teknik Üniversitesi Kongre ve Kültür Merkezi Uygulaması [Ceramic Panels in Contemporary Architectural Buildings and Yildiz Technical University Congress and Culture Center Application]. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 4(4), 71-81. http://www.tojdac.org/tojdac/VOLUME4-ISSUE4_files/tojdac_v04i406.pdf
• İçermer, S. P., & Terviel, C. (2022, Kasım). Mimarlık-Seramik İlişkisi Özelinde Oluşturulan Modüler Seramik Kırıcılar [Modular Ceramic Crushes Created Specifically for the Architecture-Ceramics Relationship]. Ulakbilge(78), 1169-1182. https://www.ulakbilge.com/makale/pdf/1672656198.pdf
• İlk Kadın Seramik Sanatçısı: Füreya [The First Female Ceramic Artist: Fureya]. (2017). Retrieved from Sel Gider Anılar Kalır.
• Kabacalı, A. (1990). Ateş Kızları'nın Annesi [Mother of the Fire Girls]. Cumhuriyet.
• Kalyoncu, H. (2021). Türk Geleneksel El Sanatları [Turkish Traditional Handicrafts]. Istanbul: Cinius Publications.
• Karakurt, H. A., & Aytepe Serinsu, B. (2021, July). Modernite Sürecinde Seramik Formlar ile Biçimsel Bağlamda Benzerlik Gösteren Mimari Yapılar ve Dış Seramik Kaplamalar [Architectural Structures Formally Similar to Ceramic Forms in the Modernity Process and Exterior Ceramic Coatings]. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 11(3), 898-921. 10.7456/11103100/009 (Karakurt vd. 2021).
• Koral, F. (1984, January, February, March). Füreya İle Bir Söyleşi [An Interview with Fureya]. (C. Furtun, Interviewer).
• Manav, B. (2015). Renk-Anlam-Mekan İlişkisi [Relationship of Colour-Meaning-Space]. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 5(3), 22-27.
• Oral, Z. (1997). Füreya: Bir Yaşam [Fureya: A Life]. Milliyet Culture and Arts.
• Öney, G. (2003). Çini ve Seramik [Tile and Ceramics]. In H. İnalcık, & G. Renda, Ottoman Civilization 2 (pp. 699-733). Ankara: T.C. Ministry of Culture.
• Sebastien, L. (2019). The power of place in understanding place attachments and meanings. Geoforum, 1-13.
• Sözen, M. (1998). Geleneksel Türk El Sanatları [Traditional Turkish Handicrafts]. Istanbul: Golden Horn.
• Toy, S., & Yılmaz, S. (2009). Peyzaj Tasarımında Biyoklimatik Konfor ve Yaşam Mekanları İçin Önemi [The Importance of Bioclimatic Comfort and Living Spaces in Landscape Design]. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 1(40), 133-139.
• Ünlü, S. (2023). Kimliğin Mekansal Portresi [A Spatial Portrait Of Identity]. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(2), 2147-2164.
• Yavuz, D. (2008, November, December). Cumhuriyet Dönemi Mimarlığı: Mimarlık-Sanat Birlikteliğinde 1950-70 Aralığı [Architecture in the Republican Period: 1950-70 Range in the Combination of Architecture and Art]. Retrieved from Mimarlık Dergisi: http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=357&RecID=2138
• Yılmaz, N., & Yılmaz, S. (2020). Mimari̇de Seramik Pano Kavramı ve Füreya Koral. Retrieved from academia.edu: https://www.academia.edu/45313307/MİMARİDE_SERAMİK_PANO_KAVRAMI_VE_FÜREYA_KORAL