YOUTUBE VE KAMUSAL SÖYLEM: ORMAN YANGINLARINA DAİR YAKLAŞIMLAR

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1, 372 - 386, 01.01.2026

Banu Coşkun , Dudu Yurt

https://doi.org/10.7456/tojdac.1797733

Öz

İklim değişikliği ve orman yangınları, dünyada olduğu gibi Türkiye’de de ekolojik ve toplumsal yaşamı derinden etkilemektedir. Bu süreçte X, YouTube, Instagram gibi sosyal medya platformları yangınlara ilişkin bilgiye erişim, düşünceleri ifade etme ve kamusal tartışmalara katılma konularında öne çıkmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de orman yangınlarının sosyal medya ortamında nasıl anlamlandırıldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini, YouTube platformunda bilimsel içerikler üreten Evrim Ağacı kanalının “Türkiye Neden Sürekli Yanıyor?” başlıklı videosundaki kullanıcı yorumları oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, araştırma netnografi yöntemi ile yürütülmüş, veriler arşivsel veri toplama tekniği aracılığıyla elde edilmiştir. Toplanan veriler; kurumsal ve politik sorgulamalar, orman yangınlarına yönelik çözüm önerileri, bilimsel yaklaşımlar ve toplumsal algılar, duygusal tepkiler gibi ana temalar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda; kullanıcıların orman yangınlarını sadece iklim değişikliğiyle ilgili bir olgu olarak değil, aynı zamanda yapısal ve kurumsal sorunlar, teknik altyapı eksiklikleri, ekonomik çıkar ilişkileri bağlamında da ele aldığı görülmüştür. Bu çerçevede, sosyal medyanın çevresel farkındalık ve eleştirel kamuoyu oluşumunda etkin bir alan olarak işlev gördüğü saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

sosyal medya , YouTube , orman yangınları , iklim değişikliği , netnografi

YOUTUBE AND PUBLIC DISCOURSE: APPROACHES TO WILDFIRES

Öz

Climate change and wildfires are profoundly affecting ecological and social life in Türkiye, as they are around the world. In this process, social media platforms such as X, YouTube, and Instagram are prominent in terms of accessing information about fires, expressing opinions, and participating in public discussions. This study aims to examine how wildfires are interpreted in the social media environment in Türkiye. The sample for the research consists of user comments on the video titled “Türkiye Neden Sürekli Yanıyor?” by the Evrim Ağacı channel, which produces scientific content on the YouTube platform. Accordingly, the research was conducted using the netnography method, and the data was obtained through archival data collection techniques. The collected data was evaluated within the framework of main themes such as institutional and political inquiries, proposed solutions to wildfires, scientific approaches and social perceptions, and emotional reactions. The study found that users viewed wildfires not only as a phenomenon related to climate change, but also in the context of structural and institutional problems, technical infrastructure deficiencies, and economic interests. In this context, it was determined that social media functions as an effective platform for raising environmental awareness and forming critical public opinion.

Anahtar Kelimeler

social media , YouTube , wildfires , climate change , netnography

Kaynakça

• Atmiş, E., Tolunay, D. & Yıldız, D. (2022). İklim değişikliği ve ormanlar arasındaki ilişkinin medyadaki yeri. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 24(3), 514-529.
• Atmiş, E., Tolunay & D. Erdönmez, C. (2023). Orman Yangınlarının Sayısal Analizi. (Kavgacı, A., Başaran, M. Eds) In Orman Yangınları. Türkiye Ormancılar Derneği Yayını, 22-44
• Beck, U. (2010). Climate for Change, or How to Create a Green Modernity? Theory, Culture & Society, 27(2-3), 254-266.
• Benkler, Y. (2006). The wealth of networks: How social production transforms markets and freedom. Yale University Press.
• Besnili Memiş, O. (2024). Doğal afetlerin iklim değişikliği algısına etkisi: sosyal medya verileri ile Türkiye’de durum. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 15(42), 570-592.
• Boulianne, S., Minaker, J., & Haney, T. J. (2018). Does compassion go viral? Social media, caring, and the Fort McMurray wildfire. Information, Communication & Society, 21(5), 697-711.
• Boykoff, M. T. & Boykoff, J. M. (2007). Climate change and journalistic norms: A case-study of US massmetridia coverage. Geoforum 38 (2007), 1190–1204.
• Bozok, M. & Bozok, N. (2022). Ormanlara, sıcaklara ve yangınlara dair: 2021 Köyceğiz orman yangınlarının sosyolojik izdüşümleri. ViraVerita E-Dergi, (15), 77-104.
• Brossard, D., Shanahan, J. & Mc Comas, K. (2004). Are issue-cycles culturally constructed? A comparison of French and American coverage of global climate change. Mass Communication and Society 7(3), 359–377
• Brüggemann, M. & Engesser, S. (2014). Between consensus and denial: Climate journalists as interpretive community. Science Communication, 36: 399–427.
• Castells, M. (2008). The new public sphere: Global civil society, communication networks, and global governance. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 78–93.
• Carvalho, A. (2007). Ideological cultures and media discourses on scientific knowledge: re-reading news on climate change. Public Understanding of Science, 16(2), 223-243.
• Carvalho, A. (2010). Media(ted)discourses and climate change. A focus on political subjectivity and (dis)engagement. WIREs Climate Change 1 (2), 172–179.
• Cengiz, Ö. (2023). Türkiye’de iklim haberciliği: Kuraklık haberleri üzerine bir içerik analizi İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (62), 113-132. https://doi.org/10.47998/ikad.1252254
• Çoban Keneş, H. (2024). İklim krizinin medyada ele alınışı: akademik eğilimlerin ve çalışmaların bibliyografik analizi. Kültür ve İletişim, 27(54), 221-257. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.1522634
• Dahlgren, P. (2005). The Internet, public spheres, and political communication: dispersion and deliberation. Political Communication, 22, 147–162.
• Duan, R., Hepworth, K. J., Ormerod, K. J., & Canon, C. (2021). Promoting concern for climate change: a study of wildfire photographs using q methodology. Science Communication, 43(5), 624-650. https://doi.org/10.1177/10755470211041689
• Ergünay, O. (2007). Türkiye’nin afet profili. TMMOB Afet Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 5(7), 1-14.
• Ertuğrul M., & Kaya, L. G. (2021). Türkiye’nin Akdeniz iklim kuşağında çıkan orman yangınlarının incelenmesi ve alınması gereken önlemler. Orman Yangınları Sebepleri, Etkileri İzlenmesi, Alınması Gereken Önlemler ve Rehabilitasyon Faaliyetleri, (Ed. Taşkın Kavzoğlu) (s.201-217). Türkiye Bilimler Akademisi.
• Evrim Ağacı. (2025, July 31). Türkiye Neden Sürekli Yanıyor? YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=BHXOxWhC-tA
• Fuchs, C. (2020). Sosyal medya: eleştirel bir giriş, (Saraçoğlu, D., Kalaycı, İ. Çev.). NotaBene Yayınları.
• Gibson, T. A., Craig, R. T., Harper, A. C., & Alpert, J. M. (2015). Covering global warming in dubious times: Environmental reporters in the new media ecosystem. Journalism, 17(4), 417-434. https://doi.org/10.1177/1464884914564845
• Grünig, M., Seidl, R., & Senf, C. (2023). Increasing aridity causes larger and more severe forest fires across Europe. Global Change Biology, 29(6), 1648-1659.
• Habermas, J. (2018). Kamusallığın yapısal dönüşümü. İletişim Yayınları. IPCC (2021) Climate Change 2021: Summary for All, https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/outreach/IPCC_AR6_WGI_SummaryForAll.pdf
• IPCC (2023). AR6 Synthesis Report: Climate Change 2023. https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/
• Kobak, K., & Soğukdere, Ş. (2021). Sosyal medyadaki dezenformasyon: 2021 Türkiye orman yangınları örneği. Uluslararası Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli Dergisi, 4(2), 167-189. https://doi.org/10.33464/mediaj.990600
• Kolukırık, S., Arslan, D. A., & Yılmaz, G. G. (2022). Orman yangınlarının toplumsal etkileri ve görünümü: Medya paylaşımlarında 2021 büyük Antalya-Manavgat yangını. Afet ve Risk Dergisi, 5(2), 560-580.
• Kozinets, R. V. (2002). The field behind the screen: Using netnography for marketing research in online communities. Journal of Marketing Research, 39(1), 61–72.
• Kozinets, R. V. (2006). Netnography 2.0. In R. W. Belk (Ed.), Handbook of qualitative research methods in marketing (pp. 129–142). Edward Elgar Publishing.
• Kozinets, R. V. (2010). Doing ethnographic research online. Kozinets, Netnography: The Essential Guide to Qualitative Social Media Research.
• MacBride, S. & International Commission for the Study of Communication Problems. (1980). Many voices, one world: Communication and society, today and tomorrow. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000040069
• Meteoroloji Genel Müdürlüğü (2015). Yeni Senaryolar ile Türkiye için İklim Değişikliği Projeksiyonları ve İklim Değişikliği, TR2015-CC, Ankara Meteoroloji Genel Müdürlüğü Matbaası
• McCright, A. M., & Dunlap, R. E. (2011). The politicization of climate change and polarization in the American public’s views of global warming, 2001–2010. The Sociological Quarterly, 52(2), 155–194. https://doi.org/10.1111/j.1533-8525.2011.01198.x
• Mol, T. (1993). Orman yangınları. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 43(3-4), 69-78.
• National Aeronautics and Space Administration (2023). Wildfires and Climate Change https://science.nasa.gov/earth/explore/wildfires-and-climate-change/
• Newman, N., Fletcher, R., Kalogeropoulos, A., Levy, D. A. L., & Nielsen, R. K. (2019). Reuters institute digital news report 2019. Reuters Institute for the Study of Journalism.
• Nisbet, Matthew C. (2009). Communicating Climate Change: Why Frames Matter for Public Engagement. Environment: Science and Policy for Sustainable Development, 51(2), 12-23. https://doi.org/10.3200/ENVT.51.2.12-23
• Orçin, G. (2022). Politik söylemde günah keçisi (scapegoat) motifinin inşası: Orman yangınlarının internet gazetelerine yansımaları. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi (37), 108-135. https://doi.org/10.16878/gsuilet.1163064
• Orman Genel Müdürlüğü. (2025). Yanan alanlarımızı tekrar yeşile kavuşturmak için çalışmalara başladık. https://www.ogm.gov.tr/tr/haberler/yanan-alanlarimizi-tekrar-yesile-kavusturmak-i%CC%87cin-calismalara-basladik
• Scheibe, C. & Rogow, F. (2011). The teacher’s guide to media literacy: Critical thinking in a multimedia world. Corwin Press.
• Seidl, R., Thom, D., Kautz, M., Martin-Benito, D., Peltoniemi, M., Vacchiano, G., ... & Reyer, C. P. (2017). Forest disturbances under climate change. Nature climate change, 7(6), 395-402.
• Soğukdere, Ş. (2021). Toplumsal krize dönüşen orman yangınlarında sosyal medya üzerinden ünlü aktivizmi: Şahan Gökbakar örneği. Sakarya İletişim, 1(2), 242-264.
• Sutton, J. N., Palen, L., & Shklovski, I. (2008). Backchannels on the front lines: Emergency uses of social media in the 2007 Southern California Wildfires. In F. Friedrich and B. Van de Walle (Eds.), Proceedings of the 5th International ISCRAM conference. Washington, DC.
• Şahin, Ü. & Üzelgün, M. A. (2017). İklim Değişikliği ve Medya. İstanbul Politikalar Merkezi (IPC) https://ipc.sabanciuniv.edu/Content/Images/Document/iklim-degisikligi-ve-medya-e5c784/iklim-degisikligi-ve-medya-e5c784.pdf
• Tiryaki, S. (2023). Sosyal medya araştırmalarında yeni bir bakış açısı: Netnografi. SDÜ İFADE, 5(1), 54-62.
• Türkeş, M., & Tolunay, D. (2023). İklim değişikliği ve orman yangınları. (A. Kavgacı & M. Başaran Eds.), Orman yangınları (ss. 46–73). Ankara: Türkiye Ormancılar Derneği Yayını.
• Türkiye Ormancılar Derneği (2025). Dernek görüşleri: yüreğimiz yanıyor: kahramanlara saygı, yöneticilere eleştiri, https://www.ormancilardernegi.org/DernekGorusleri
• United Nations (1992). United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC). United Nations
• United Nations (2022). The Paris Agreement- what is the Paris Agreement?. https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement
• United Nations (2025). Climate Action Fast Facts: temperature rise https://www.un.org/en/climatechange/science/key-findings
• Uzunoğlu, S. Karaca, S. (2021). Haber Medyasında İklim Krizi. Newslabturkey Research Hub.
• van Dijk, J. A. G. M. (2006). The network society (2nd ed.). SAGE Publications.
• Yengin, D., & Bayrak, T. (2017). Sosyal medyada dijital kamuoyu. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 7(2), 376-386.
• Wasserman, T. N., & Mueller, S. E. (2023). Climate influences on future fire severity: A synthesis of climate-fire interactions and impacts on fire regimes, high-severity fire, and forests in the western United States. Fire Ecology, 19(43). https://doi.org/10.1186/s42408-023-00200-8