THE ROLE OF POSTER DESIGN IN EXPRESSING CULTURAL INDICATORS: A CONTEMPORARY INTERPRETATION OF NASREDDİN HODJA POSTERS

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1, 401 - 421, 01.01.2026

Melike Bakar Fındıkcı , Seçil Kartopu

https://doi.org/10.7456/tojdac.1797860

https://izlik.org/JA47EK74NY

Öz

Nasreddin Hodja, one of the most deeply rooted and beloved figures in Turkish folk culture, has been preserved through oral tradition for centuries and passed down across generations. His anecdotes, known for their simple language, strong sense of humor, and critical perspective, not only entertain but also provoke thought. Though they address ordinary events of daily life with satire and are accessible to all, these brief narratives often contain profound philosophical, ethical, and moral messages. In this respect, Nasreddin Hodja’s stories reflect the cultural fabric of society, bridge the old and the new, and strengthen intergenerational bonds, maintaining their popularity to this day. This study aims to enable students to explore cultural values more deeply and reinterpret them using modern graphic design tools. By analyzing both the humorous surface and the symbolic, critical depth of the anecdotes, students are encouraged to transform these narratives into creative poster designs. In doing so, they develop a more nuanced perspective on cultural heritage and are guided to express this legacy through the aesthetics of contemporary visual language.

Anahtar Kelimeler

Poster , signifier , graphic design , Nasreddin Hodja

KÜLTÜREL GÖSTERGELERİN İFADE EDİLMESİNDE AFİŞ TASARIMININ ROLÜ: NASREDDİN HOCA AFİŞLERİNİN GÜNCEL YORUMU

https://izlik.org/JA47EK74NY

Öz

Türk halk kültürünün en köklü ve sevilen figürlerinden biri olan Nasreddin Hoca, yüzyıllardır sözlü gelenek aracılığıyla korunmuş ve kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Sade dili, güçlü mizah anlayışı ve eleştirel bakışıyla öne çıkan fıkraları, yalnızca eğlence unsuru olmakla kalmayıp aynı zamanda düşündürücü nitelikler taşır. Günlük yaşamın sıradan olaylarını hiciv yoluyla ve herkesin anlayabileceği bir biçimde ele alan bu anlatılar, çoğu zaman derin felsefi, etik ve ahlaki mesajlar barındırır. Bu yönüyle Nasreddin Hoca’nın hikâyeleri toplumun kültürel dokusunu yansıtır, geçmiş ile bugünü birbirine bağlar, kuşaklar arası ilişkileri güçlendirir ve günümüzde de geçerliliğini koruyarak popülerliğini sürdürür. Bu çalışma, öğrencilerin kültürel değerleri daha derinlemesine keşfetmelerine ve onları modern grafik tasarım araçlarıyla yeniden yorumlamalarına imkân tanımayı amaçlamaktadır. Nasreddin Hoca fıkralarının hem mizahi yüzeyi hem de sembolik ve eleştirel katmanları incelenerek öğrencilerin bu anlatıları yaratıcı afiş tasarımlarına dönüştürmeleri teşvik edilmektedir. Böylelikle öğrenciler, kültürel mirasa dair daha incelikli bir bakış açısı geliştirirken, bu mirası çağdaş görsel dilin estetiğiyle ifade etme konusunda da yönlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Afiş , Gösterge , Grafik tasarım , Nasreddin Hoca

Kaynakça

• Albayrak, N. (2006). Nasreddin Hoca, içinde TDV İslam Ansiklopedisi, C.32. İstanbul: TDV, İslam Araştırmaları Merkezi.
• Arıcı, A. F. (2018). Nasreddin Hodja Anecdotes in Terms of Educational Aspects: A Content Analysis. Journal of the Faculty of Education, Erzincan University, 20(3), 602-621.
• Balcı, A. (2004). Research in Social Sciences (6th ed.). Ankara: PegemA Publishing.
• Banarlı, N.S. (1998). Illustrated History of Turkish Literature. İstanbul: Doğan Ofset A.Ş.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Scientific Research Methods (17th ed.). Ankara: Pegem Academy Publishing.
• Boratav, P.N. (2007). Nasreddin Hodja (5th ed.). İstanbul: Red Publishing.
• Cibavi, M. (2019). Arap ve Türk Toplumlarında Siyasi Edebi ve Kültürel Bir Figür Olarak Nasreddin Hoca. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Fatih Sultam Mehmet Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Çitci, E. (2019). An Analysis of Advertising Posters in the Context of Information Design Principles. Journal of Art and Design, (23), 59-75.
• Çoruhlu, Y. (2002). Türk Mitolojisinin Ana Hatları. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
• Deveci, Ü. (2017). Nasreddin Hoca Fıkralarından Nasreddin Hoca Karikatürlerine Medyalararasılık. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 6(32), 1207-1223.
• Efe, A. (2004). Nasreddin Hodja, the Man Who Made the World Laugh and Think. Eskişehir: Eskişehir Odunpazarı Municipality Cultural Publications.
• Elçin, Ş. (2004). Introduction to Folk Literature (8th ed.). Ankara: Akçağ Publishing.
• Erdal, G. ve Erdal, K. (2017). Çocuk Kitaplarında Nasrettin Hoca Tiplemeleri ve Bilinçaltı Mesaj. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (62), 88-97.
• Ersoy, N. (2007). Semboller ve Yorumları. 3. Baskı. İstanbul: Dönence Yayınları.
• Genç, R. (1996). Türk Düşüncesi, Davranışı ve Hayatında Renkler ve Sarı, Kırmızı, Yeşil. Nevruz ve Renkler. Haz. Sadık Tural ve Elmas Kılıç. Ankara: AKM Yayınları.
• Göktaş, A. (2023). Türk Sineması ve Televizyon Dizilerinde Nasreddin Hoca. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Karakuş, N. (2024). Nasreddin Hodja in Children's Books. The Journal of Social Sciences, 4(10), 236-252.
• Kayayerli, M. (1996). The Turk Who Made the World Laugh. Ankara: Turkish Historical Society Press.
• Kurgan, Ş. (1986). Nasreddin Hodja. Ankara: Ministry of Culture and Tourism Publications: 695.
• Lings, M. (2003). Simge ve Kökenörnek: Oluşum Anlamı Üzerine. Çev. Süleyman Sahra. Ankara: Hece Yayınları.
• Manav, F. (2016). Nasreddin Hoca Fıkraları ile Ortaöğretimde Psikoloji Öğretimi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (ASOS Journal), S. 36, s. 324-338.
• Oğuz, M. Ö. (2009). Somut Olmayan Kültürel Miras ve Kültürel İfade Çeşitliliği. Milli Folklor Dergisi, 11(82), 6-12.
• Okumuş, E. (2016). Sorumlu Bir Toplum Adamı Olarak Nasreddin Hoca. 13. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Nasreddin Hoca. (Ed. Ejder Okumuş). İstanbul: İnsan Yayınları.
• Okyayuz, A. Ş., ve Bozkurt, S. S. (2022). Çok Modluluk ve Çeviri: Nasreddin Hoca Örneği. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 10(32), 176-193.
• Özçelik, M. (2005). Nasreddin Hodja. Eskişehir: Cultural Publications.
• Özdemir, N. (2010). Humor, Critical Thinking and Wisdom: Nasreddin Hodja. National Folklore, 87, 27-40.
• Özkan, İ. (1999). Ependi Şorta Sözler, Yomaklar: Nasreddin Hoca Fıkraları. Ankara: TİKA.
• Şanlı, İ. (2009). Cultural Elements in Nasreddin Hodja Anecdotes. Eskişehir Osmangazi University Journal of Social Sciences, 10(1), 261-271.
• Tatarlı, İ. (1997). Bilge Nasreddin ve Fıkraları. Nasreddin Hocanın Bulgar Halk Bilimine Etkisi Sempozyumu Bildirileri (İ. Yalımov, Çev., s. 9-49). içinde Sofya.
• Temizkan, M. (2011). Türkçe Öğretiminde Yaratıcı Düşünmeyi Geliştirme Bakımından Nasreddin Hoca Fıkraları, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 8 (16), 195-223.
• Tüzel, M. S. (2010). Visual Literacy. Journal of Turkish Studies, (27), 691-705.
• Yıldırımer, M. (1989). Nasreddin Hoca’nın Görünümü. I. Milletlerarası Nasreddin Hoca Sempozyumu Bildirileri, Ankara: Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları.
• Yılmaz, B. (2024). Nasreddin Hoca’nın Elektronik Kültür Ortamında Bir Eleştirmen Olarak Yeniden Yaratılması. The Journal Of Academic Social Science, 66(66), 441-450. https://tr.wikipedia.org/wiki/Nasreddin_Hoca Access Date: 09.10.2024.