KÜLTÜREL DİPLOMASİ VE İLETİŞİM BAĞLAMINDA NATO’NUN PROSPECT OF TURKEY FİLMİNİN GÖSTERGEBİLİMSEL İNCELEMESİ

Cultural diplomacy stands out as one of the most important communication tools in international relations today, playing a strategic role in states' soft power construction. Films addressing cultural issues, particularly during the Cold War, served as a powerful force in spreading ideological rivalries across borders. Documentary films produced within NATO during the period also provide important insights into the cultural application of Western values to social life. The study addresses the problematic issue of how the cultural diplomacy and communication strategy employed by NATO in its filmmaking efforts has been addressed in documentaries about Turkey. Within the scope of this study, the 1964 NATO documentary film Prospect of Turkey was examined through document analysis, aiming to uncover details about Turkey's cultural integration with Western values, in addition to its strategic military significance. In the analysis conducted according to Roland Barthes’ semiotic approach based on the concepts of denotation and connotation, it was determined that the film generally included various visual and auditory topics that conveyed information about Turkey in the denotation dimension, while in the connotation dimension, it was concluded that the emphasis was on themes loaded with ideological connotations that pointed out the inevitability of the country’s cultural integration with the West.

Kültürel diplomasi, günümüzde uluslararası ilişkilerin en önemli iletişim araçlarından biri olarak öne çıkmakta ve devletlerin yumuşak güç inşasında stratejik bir işlev üstlenmektedir. Özellikle Soğuk Savaş döneminde kültürel konuların ele alındığı film çalışmaları, ideolojik rekabetin sınır ötesine taşınmasında güçlü bir faktör olarak durmaktadır. Dönemin NATO bünyesinde çekilen belgesel filmleri de, Batı değerlerinin kültürel anlamda toplumsal hayata tatbiki hususunda önemli ipuçları vermektedir. NATO’nun film çalışmalarında yürüttüğü kültürel diplomasi ve iletişim stratejisinin, Türkiye konulu belgesel filmlerinde nasıl ele alınmış olduğu hususu ise, bir problem konusu olarak çalışmada belirlenmiştir. Bu problem hakkında çalışma kapsamında NATO’nun 1964 yapımı Prospect of Turkey adlı belgesel filmi doküman analizi yöntemi ile incelenerek, Türkiye’nin askeri alanındaki stratejik önemi dışında, Batı değerleri ile kültürel anlamda bütünleşme sürecine ilişkin detaylara ulaşılmak amaçlanmıştır. Roland Barthes’ın düz anlam ve yan anlam kavramları üzerinden kurduğu göstergebilimsel yaklaşımına göre yapılan incelemede, filmin genel olarak düz anlam boyutunda Türkiye’ye ilişkin bilgi aktaran çeşitli görsel ve işitsel konu başlıklarına yer verildiği tespit edilirken, yan anlam boyutunda ise ülkenin Batı ile kültürel anlamda entegrasyonun kaçınılmaz olduğuna işaret eden ideolojik çağrışımlarla yüklü temalara ağırlık verildiği sonucuna varılmıştır.