SEMIOTICAL ANALYSIS OF NATO'S PROSPECT OF TURKEY FILM IN THE CONTEXT OF CULTURAL DIPLOMACY AND COMMUNICATION

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1, 1 - 17, 01.01.2026

Ersin Kozan

https://doi.org/10.7456/tojdac.1797865

Öz

Cultural diplomacy stands out as one of the most important communication tools in international relations today, playing a strategic role in states' soft power construction. Films addressing cultural issues, particularly during the Cold War, served as a powerful force in spreading ideological rivalries across borders. Documentary films produced within NATO during the period also provide important insights into the cultural application of Western values to social life. The study addresses the problematic issue of how the cultural diplomacy and communication strategy employed by NATO in its filmmaking efforts has been addressed in documentaries about Turkey. Within the scope of this study, the 1964 NATO documentary film Prospect of Turkey was examined through document analysis, aiming to uncover details about Turkey's cultural integration with Western values, in addition to its strategic military significance. In the analysis conducted according to Roland Barthes’ semiotic approach based on the concepts of denotation and connotation, it was determined that the film generally included various visual and auditory topics that conveyed information about Turkey in the denotation dimension, while in the connotation dimension, it was concluded that the emphasis was on themes loaded with ideological connotations that pointed out the inevitability of the country’s cultural integration with the West.

Anahtar Kelimeler

Cultural Diplomacy , NATO , Film Criticism , Communication Studies

KÜLTÜREL DİPLOMASİ VE İLETİŞİM BAĞLAMINDA NATO’NUN PROSPECT OF TURKEY FİLMİNİN GÖSTERGEBİLİMSEL İNCELEMESİ

Öz

Kültürel diplomasi, günümüzde uluslararası ilişkilerin en önemli iletişim araçlarından biri olarak öne çıkmakta ve devletlerin yumuşak güç inşasında stratejik bir işlev üstlenmektedir. Özellikle Soğuk Savaş döneminde kültürel konuların ele alındığı film çalışmaları, ideolojik rekabetin sınır ötesine taşınmasında güçlü bir faktör olarak durmaktadır. Dönemin NATO bünyesinde çekilen belgesel filmleri de, Batı değerlerinin kültürel anlamda toplumsal hayata tatbiki hususunda önemli ipuçları vermektedir. NATO’nun film çalışmalarında yürüttüğü kültürel diplomasi ve iletişim stratejisinin, Türkiye konulu belgesel filmlerinde nasıl ele alınmış olduğu hususu ise, bir problem konusu olarak çalışmada belirlenmiştir. Bu problem hakkında çalışma kapsamında NATO’nun 1964 yapımı Prospect of Turkey adlı belgesel filmi doküman analizi yöntemi ile incelenerek, Türkiye’nin askeri alanındaki stratejik önemi dışında, Batı değerleri ile kültürel anlamda bütünleşme sürecine ilişkin detaylara ulaşılmak amaçlanmıştır. Roland Barthes’ın düz anlam ve yan anlam kavramları üzerinden kurduğu göstergebilimsel yaklaşımına göre yapılan incelemede, filmin genel olarak düz anlam boyutunda Türkiye’ye ilişkin bilgi aktaran çeşitli görsel ve işitsel konu başlıklarına yer verildiği tespit edilirken, yan anlam boyutunda ise ülkenin Batı ile kültürel anlamda entegrasyonun kaçınılmaz olduğuna işaret eden ideolojik çağrışımlarla yüklü temalara ağırlık verildiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kültürel Diplomasi , NATO , Film Eleştirisi , İletişim Araştırmaları

Kaynakça

• Akcakaya, E. (2020). Kültürel Diplomasi Bağlamında Türkiye'deki Uluslararası Film Festivalleri. Anadolu Üniversitesi , Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
• Anholt, S. (1998). Nation-Brands of The Twenty-First Century. Journal of Brand Management, 5(6), 395-406.
• Barthes, R. (1979). Göstergebilim İlkeleri. (B. Vardar, & M. Rifat, Çev.) Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Barthes, R. (2023). Göstergebilimsel Serüven. (M. Rifat, & S. Rifat, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Baudrillard, J. (1996). Amerika. (Y. Avunç, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Bektaş, A. (2013). Kamuoyu, İletişim ve Demokrasi. İstanbul: Bağlam Yayınları.
• Bowen, G. A. (2009). Document Analysis as a Qualitative Research Method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
• Chomentowski, G. (2019). Filmmakers from Africa and The Middle East at VGIK During The Cold War. Studies in Russian and Soviet Cinema, 13(2), 189–198.
• Cull, N. J. (2008). The Cold War and the United States Information Agency: American Propaganda and Public Diplomacy, 1945–1989. Cambridge University Press.
• Cummings, M. C. (2003). Cultural Diplomacy and the United States Government: A Survey. Washington, DC: Center for Arts and Culture.
• Dinnie, K. (2008). Nation Branding: Concepts, Issues, Practice. Oxford: Elsevier.
• Făgărășan, S. (2014). The Tradition of European Film Festivals and Cultural Diplomacy. Berlin: Institute of Cultural Diplomacy.
• Fan, Y. (2010). Branding The Nation: Towards a Better Understanding. Place Branding and Public Diplomacy, 6(2), 97-103.
• Fisher, A. (2009). Four Seasons in One Day. N. S. Taylor içinde, Handbook of Public Diplomacy. New York: Routledge.
• Gallarotti, G. M. (2010). Cosmopolitan Power in International Relations. A Synthesis of Realism, Neoliberalism and Constructivism. New York: Cambridge University Press.
• Gould-Davies, N. (2003). The Logic of Soviet Cultural Diplomacy. Diplomatic History, 27(2), 193-214.
• Hocking, B., & Spence, D. (2002). Foreign Ministries in the European Union: Integrating Diplomats. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
• Jowett, G. S., & O'Donnell, V. (2015). Propaganda and Persuasion (7. b.). London: Sage Publications.
• Kapferer, J. N. (2008). The New Strategic Brand Management: Creating and Sustaining Brand Equity Long Term (4. b.). Kogan Page Publishers.
• Kissinger, H. (2000). Diplomasi. (İ. H. Kurt, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Knight, J. (2008). Higher Education in Turmoil: The Changing World of Internationalization. Rotterdam: Sense Publishers.
• Krause, P., & Evera, S. W. (2009). Public Diplomacy: Ideas for the War of Ideas. Belfer Center for Science and International Affairs, 16(3), 106-134.
• Labisch, C. (2018). Film Festivals as Platform for Cultural Diplomacy: The Case of The Turkish-German Film Festival. Belgium: Ghent University.
• Manor, I. (2019). The Digitalization of Public Diplomacy. Cham, Switzerland: Palgrave Macmillan.
• Medin, B., & Koyuncu, S. (2017). Bir Yumuşak Güç Aracı Olarak Sinema: Hollywood Örneği. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(3), 836-844.
• Melissen, J. (2005). The New Public Diplomacy: Soft Power in International Relations. Palgrave Macmillan.
• NATO History. (2022, February 07). Prospect of Turkey | 1964 | NATO Documentary. September 01, 2026 tarihinde YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=Ul-l85vheEs adresinden alındı
• Ninkovich, F. (1996). U.S. Information Policy and Cultural Diplomacy. New York: Foreign Policy Association.
• North Atlantic Treaty Organization. (2022). Communications and Public Diplomacy. 07 26, 2025 tarihinde https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_69275.htm adresinden alındı
• Nye, J. S. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics. New York: Public Affairs.
• Okumuş, M. (2021). Kültürel Diplomasi Bağlamında Sanal Müzeler. Selçuk İletişim, 14(4), 1972-2002.
• Olsen, J. A. (2024). Routledge Handbook of NATO. London: Taylor & Francis.
• O'Tuathail, G. (1996). Critical Geopolitics: The Politics of Writing Global Space (6. b.). University of Minnesota Press.
• Ökmen, Y. E., & Göksu, O. (2019). Kültürel Diplomasisi Bağlamında Türk Dizilerinin İhracatı ve Kültür Aktarımına Katkısı: ‘Diriliş Ertuğrul’ Örneği. O. Göksu içinde, Kamu Diplomasisinde Yeni Yönelimler (s. 249-292). Konya: Literatürk Academia.
• Ökten, S. (2022). Kültürel Diplomasi ve Medya. Z. Avşar, M. Şahin, M. M. Küçükyılmaz, S. Ökten, & M. P. Veske içinde, Türkiye’nin Yumuşak Güç Enstrümanı Olarak Kültürel Diplomasi ve İletişim (s. 97-145). İstanbul: Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Yayınları.
• Özkan, A. (2015). 21. Yüzyılın Stratejik Vizyonu Kamu Diplomasisi ve Türkiye’nin Kamu Diplomasisi İmkânları. Ankara: TASAM Kamu Diplomasisi Enstitüsü.
• Paschalidis, G. (2009). Exporting National Culture: Histories of Cultural Institutes Abroad. International Journal of Cultural Policy, 15(3), 275-289.
• Satow, E. (1917). A Guide To Diplomatic Practice (1. b.). London: Longmans, Green and Company.
• Schneider, C. P. (2009). The Unrealized Potential of Cultural Diplomacy: “Best Practices” and What Could Be, If Only…. The Journal of Arts Management, Law, and Society, 39(4), 260–279.
• Tompkins, D. G. (2013). Composing the Party Line: Music and Politics in Early Cold War Poland and East Germany. Purdue University Press.
• Türk Dil Kurumu. (2025). Kültür. 07 07, 2025 tarihinde Türk Dil Kurumu Sözlükleri: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
• Williams, R. (2005). Anahtar Sözcükler: Kültür ve Toplumun Sözvarlığı. (S. Kılıç, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.
• Yağmurlu, A. (2019). Kültürel Diplomasi: Kuram ve Pratikteki Çerçevesi. Selçuk İletişim, 12(2), 1210-1238.
• Yang, A., Klyueva, A., & Taylor, M. (2012). Beyond a Dyadic Approach to Public Diplomacy: Understanding Relationships in Multipolar World. Public Relations Review, 38(5), 652-664.
• Yazar, F. (2020). Kamu Diplomasisi Aracı Olarak Türk Dizi Sektörünün Değerlendirilmesi. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(3), 529-541.
• Yeğin, M. O. (2024). Balkanlar’da Tarihi Türk Dizileri ve Kültürel Diplomasi. Konya: Eğitim Yayınevi.
• Yıldırım, G. (2015). Kültürel Diplomasi Ekseninde Uluslararası Halkla İlişkiler Perspektifinden Kamu Diplomasisi. İstanbul: Beta Yayınları.
• Zaharna, R. S. (2010). Battles to Bridges: US Strategic Communication and Public Diplomacy After 9/11. Palgrave Macmillan.