ADIYAMAN’IN KAHTA İLÇESİ SALKIMBAĞI KÖYÜ HALI YASTIKLARI: TEKNİK, TASARIM ve KÜLTÜREL BAĞLAM

İnsanlık tarihinde önemli bir yere sahip olan dokuma sanatı, Orta Asya’da farklı kültür ve medeniyetlerin etkisiyle yüzyıllar boyunca gelişmiş, ardından Anadolu’ya taşınarak günümüze ulaşmıştır. Dokumalar, bir milletin kültürel kimliğinin somut belgeleri olarak, gelenek ve göreneklerin kuşaktan kuşağa aktarılmasında önemli bir rol üstlenmektedir. Bu sanat içinde ayrıcalıklı bir konuma sahip halı yastıklar, Anadolu kadınlarının sevinçlerini, hüzünlerini ve yaratıcı düşüncelerini ilmekler aracılığıyla somutlaştırdıkları kültürel ürünlerdir. El eğirmesi yün iplikten, Türk düğüm tekniğiyle üretilen bu yastıklar; yer minderleri ve sedirlerde işlevselliğin yanı sıra estetik bir değer de taşımaktadır. Anadolu’nun farklı yörelerinde örneklerine rastlanan halı yastıkların önemli merkezlerinden biri Adıyaman’dır. Özellikle Kâhta ilçesine bağlı Salkımbağı Köyü, hem bölgenin nüfusça en büyük köylerinden biri olması hem de geçmişte halı yastık dokumacılığının yaşatıldığı bir yerleşim olmasıyla öne çıkmaktadır. Bu nedenle köy, Adıyaman’ın dokumacılık geleneğini temsil eden ve Anadolu’da halı yastık kültürünün sürdürüldüğü önemli merkezlerden biri olarak dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, Adıyaman ili Kâhta ilçesi Salkımbağı Köyü’nde tespit edilen halı yastık örneklerinin teknik ve tasarım özellikleri değerlendirilmektedir. Bulguların, dokuma sanatının Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan tarihsel sürekliliğini ortaya koymasının yanı sıra, Adıyaman özelinde bu geleneğin gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Alan araştırması kapsamında toplam 14 halı yastık örneği incelenmiş, teknik ve kompozisyon açısından birbirine benzer olanlar ise kapsam dışında bırakılmıştır.

Textile art, which holds an important place in human history, developed over centuries in Central Asia under the influence of various cultures and civilizations, and later spread to Anatolia, where it has survived to the present. Textiles serve as tangible evidence of a nation’s cultural identity and play a key role in transmitting traditions from one generation to the next. Within this art, carpet-pillows hold a special place as cultural artifacts through which Anatolian women expressed their joys, sorrows, and creativity knot by knot. Produced from hand-spun wool yarn using the Turkish knot technique, these pillows were used on floor cushions and divans, serving both functional and aesthetic purposes. One of the important centers where examples of carpet-pillows are found is Adıyaman. In particular, Salkımbağı Village in the Kâhta district stands out not only as one of the region’s largest villages but also as a settlement where carpet-pillow weaving was once actively maintained. Thus, the village represents both Adıyaman’s weaving tradition and a cultural hub where this heritage continues in Anatolia. This study evaluates the technical and design features of carpet-pillow samples identified in Salkımbağı Village. The findings are expected to demonstrate the historical continuity of textile art from Central Asia to Anatolia and contribute to the transmission of this tradition to future generations, particularly in Adıyaman. In total, fourteen carpet-pillow samples were documented during the fieldwork, while those showing technical or compositional similarities were excluded.