GELENEKTEN DİJİTALE: GÖSTERİŞÇİ TÜKETİM ODAKLI REKLAMLARIN SOSYAL MEDYADA YENİDEN ÜRETİMİ

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1, 447 - 463, 01.01.2026

Hatice Çakır

https://doi.org/10.7456/tojdac.1798371

Öz

Reklamlar, tarih boyunca üretici ile tüketici arasında bir köprü işlevi görmüştür. Reklam, ürün ve hizmetlerin tanıtılması, tüketiciye ulaştırılması sürecinden üretici ve tüketiciyi ortak bir noktada buluşturan önemli iletişim araçlarından biri olmuştur.Teknolojik gelişmeler doğrultusunda sürece uyumlu yeni reklam mecraları ortaya çıkmıştır; günümüzde ise özellikle internet ve sosyal medya platformları, reklamların yoğun olarak yer aldığı alanlar haline gelmiştir. Görsel odaklı platformlarda ünlülerin lüks marka paylaşımları sadece bir ürün tanıtımı değil; aynı zamanda bir yaşam tarzının pazarlanması ve statü oluşturma çabası olarak da değerlendirilmektedir.Bu çalışma, Instagram’da en çok takipçiye sahip dünyadan ve Türkiye'den seçilmiş iki kadın ve iki erkek ünlünün, sosyal medya içerikleri aracılığıyla bireyleri nasıl ve hangi göstergelerle tüketime yönlendirildiğini anlamayı amaçlamaktadır. Çalışmada, öncelikle reklam, sosyal medya ve gösterişçi tüketim kuramları ele alınmış ve bu kuramlar arasındaki bağ açıklanmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgularda, seçilen ünlülerin reklam içeriklerinde kullandıkları dil, simgeler ve görseller aracılığıyla takipçilerini hangi mesajlar ile nasıl yönlendirdiği ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya , Gösterişçi Tüketim , Reklam , Göstergebilim

TRANSITIONING FROM TRADITIONAL TO DIGITAL: THE REPRODUCTION OF CONSPICUOUS CONSUMPTION-FOCUSED ADVERTISEMENTS ON SOCIAL MEDIA

Öz

Advertisements have continuously operated as a connection between producers and consumers. Advertising has been one of the most important means of communication, bringing together producers and consumers to promote and deliver products and services to consumers. In harmony with technological developments, new advertising methods have emerged that are compatible with the process; today, especially internet and social media platforms have become areas where advertisements are heavily featured. On visually focused platforms, posts from celebrity luxury brands are not just product promotions; they are also seen as the marketing of a lifestyle and an effort to build status. The main objective of this study is to understand how and by which indicators individuals are directed toward consumption by two world-renowned female and two male celebrities with the most followers on Instagram, selected from Turkey, through their social media content. This study aims to understand how and by which indicators individuals are directed toward consumption by selecting two female and two male celebrities from around the world and Turkey who have the most followers on Instagram, using their social media content. In the study, advertising, social media, and conspicuous consumption theories were first examined, and the connection between these theories was attempted to be explained. The findings will discuss how the selected celebrities direct their followers through the language, symbols, and visuals they use in their advertising content.

Anahtar Kelimeler

Conspicuous Consumption , Advertisement , Social Media , Semiotics

Kaynakça

• Akçam, G. (2021). Sosyal Medyanın Gösterişçi Tüketimde Araç Olarak Kullanılmasına İlişkin Bir İnceleme. (Yayınlanmamış Tez) Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi.
• Arslan, E. (2022). Nitel Araştırmalarda Geçerlilik ve Güvenilirlik". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler(51), s. Ö395-Ö407.
• Aydın, İ. (2016). Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Medya Kullanımları Üzerine Bir Araştırma: Anadolu Üniversitesi Örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (35), s. 373-386.
• Aziz, A. (2017). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri ve Teknikleri. Ankara : Nobel Yayıncılık.
• Balta-Peltekoğlu, F. (2010). Kavram ve Kuramlarıyla Reklam. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
• Barthes, R. (1993). Göstergebilimsel Serüven. İstanbul : Yapı Kredi Yayınları.
• Barutçu, S., & Toma, M. (2013). Sürdürülebilir Sosyal Medya Pazarlaması ve Sosyal Medya Pazarlaması Etkinliğinin Ölçümü. Journal of Internet Applications & Management/İnternet Uygulamaları ve Yönetimi Dergisi, 4(1), s. 5-23. doi:https://doi.org/10.5505/iuyd.2013.69188
• Belch, G. E., & Belch, M. A. (2013). A Content Analysis Study of the Use of Celebrity Endorsers in Magazine Advertising. International Journal of Advertising: The Review of Marketing Communications, 32 (3), s. 369-389.
• Berger, J. (1986). Görme Biçimleri . İstanbul : Metis Yayınları.
• Binay, A. (2010). Tüketim Vasıtasıyla Oluşturulan Postmodern Kimlikler. Global Media Journal Turkish Edition, 1(1), s. 17-29.
• Bocock, R. (1997). Tüketim . Ankara : Dost Yayınları.
• Budak , H. (2018). Sosyal Medya İletişiminde Mahremiyetin Serüveni. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 7(1).
• Corneo, G., & Jeanne, O. (1997). Conspicuous Consumption, Snobbism and Conformisim. Journal of Public Economics, 66(1), s. 55-71.
• Çakır, H. (2019). Türkiye’deki Çocuk Televizyon Kanallarındaki Reklamların Tüketime Etkileri: Kastamonu ili örneği. İstanbul: (Yayımlanmamış doktora tezi) Marmara Üniversitesı̇.
• De Virman, M., Hudders, L., & Cauberghe, V. (2017). Marketing through Instagram Influencers: The Impact of Number of Followers and Product Divergence on Brand Attitude. International Journal of Advertising, s. 798-828.
• Douglas, M., & Isherwood, B. (1999). Tüketim Antropolojisi. Ankara: Dost Kitabevi.
• Dönmezçelik, Ö. (2023). Doğruluk-Ötesi (post-truth) Dönemde Yalan Haber (Fake News) ve Covid-19 Aşıları: Twitter Etiketlerinde Aşı Karşıtı Argümanlar Üzerine Bir Sosyal Ağ Analizi. Ankara: (Yayımlanmamış doktora tezi) Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
• Eke, B. (2013). Tüketimin Sosyolojik Anlamı. In Journal of Social Policy Conferences (No. 31) İstanbul University, s. 413-428.
• Elden , M. (2019). Reklam ve Reklamcılık. İstanbul: Say Yayınları.
• Erçel, H. (2025). Pomellato Welcomes Hande Erçel. Instagram, İstanbul.
• Erkal, E. (2013). Reklamlarda Ünlü Kullanımının Satın alma Davranışı Üzerindeki Etkisi. Konya: (Yayımlanmış yüksek lisans tezi) Selçuk Üniversitesi.
• Ersavaş, S. (2007). Televizyon Reklamlarda Ünlü Kullanımı: 2005 Yılı Televizyon Reklamlarına Yönelik Bir İçerik Analizi. Eskişehir: (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Anadolu Üniversitesi.
• Ertürk, E. (2024). Consumer Society and Sustainability: A Semiotic Analysis of Campaigns on Ecological Fashion Thought. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, s. 227-255.
• Fuchs, C. (2011). An Alternative View of Privacy on Facebook. Information, Vol: 2.
• Gomez, S. (2025). What a Beautiful Night. Instagram, Los Angeles.
• Gülsoy, T. (1999). Reklam Terimleri ve Kavramları Sözlüğü. İstanbul : Adam Yayınları.
• Gürbüz, A., & Aydoğdu, D. (2020). Otomobil Tercihinde Tüketim Kültürü ve Lüks Tüketim İlişkisine Yönelik Y Kuşağı Üzerinde Nicel Bir Araştırma: Karabük Örneği. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), s. 162-170.
• Han, B.-C. (2020). Palyatif Toplum Günümüzde Acı. İstnbul : Metis Yayınları.
• Hung, K., Lee, N. A., Peng, K., & Sui, J. (2021). Profile Pictures in the Digital World: SelfPhotographs Predict Better Life Satisfaction. International journal of environmental research and public health, 18(12), s. 1-10.
• İnce , M., Bozyiğit, S., & Tor Kadıoğlu, C. (2019). Reklamlarda Ünlü Kullanımının Y Kuşağı Tüketicilerinin Materyalist Eğilimleri Üzerindeki Etkisi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, s. 496-513.
• Kaplan, A. M., & Haenlein, M. (2017). Users of the World, Unite! The Challenges and Opportunities of Social Media. Business Horizons 53(1), s. 59-68.
• Karpat Aktuğlu, I. (2006). Tüketicinin Bilgilendirilmesi Sürecinde Reklam Etiği. Küresel İletişim Dergisi, sayı 2,, s. 1-20.
• Ketelaar, P., Janssen, L., Vergeer, M., Reijmersdal, ,. E., Crutzen, R., & Riet, J. (2016). The Success Of Viral Ads: Social and Attitudinal Predictors of Consumer Pass-on Behavior on Social Network Sites. Journal of Bussiness Research, 69(7), s. 603-2613.
• Kıran, S., Küçükbostancı, H., & Emre, İ. E. (2020). Sosyal Medya Kullanımının Kişiler Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13(4), s. 435-441.
• Kırboğa, Z. (2019). Sembolik Tüketim ve Moda. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, s. 383-396. doi:Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
• Kotler, P. (2003). Kotler ve Pazarlama: Pazar Yaratmak, Pazar Kazanmak ve Pazara Egemen Olmak. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
• Küçükerdoğan, R. (. (2009). Reklam Nasıl Çözümlenir? Reklam İletişiminde Göstergeler ve Stratejiler. İstanbul: Beta Yayınları.
• Lasn, K. (2004). Kültür Bozumu. İstanbul: Bağımsız Yayınları.
• Mavnacıoğlu , K. (2009). İnternette Kullanıcıların Oluşturduğu ve Dağıttığı İçeriklerin Etik Açıdan İncelenmesi: Sosyal Medya Örnekleri. Fırat Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve Etik Sempozyumu. Elazığ.
• Messi, L. (2022). Victory is State of Mind. Instagram.
• Özçivit, B. (2023). Alibinali. İnstagram, Qatar.
• Parasız, İ. (1998). Makro Ekonomi, Teori ve Politika,. Bursa: Ezgi Kitabevi.
• Peirce, C. S. (1984). The Essential Peirce Selected Philosophical Writings Volume 2. Indiana: Indiana University Press.
• Rifat, M. (2012). Göstergebilimin ABC’si. İstanbul: Say Yayınları.
• Sabuncuoğlu, A. (2015). Sosyal Medyanın Bir Gösteriş Tüketimi Mecrası Olarak Kullanımı. A. Z. Özgür, & A. İşman içinde, İletişim çalışmaları 2015 (s. 369-380). Sakarya: Burak Ofset.
• Sarıtaş, A. (2018). Sosyal Medya Reklamlarında Fenomen Kullanımı ve Reklam İzleme Tercihi. The Journal of International Scientific Researches, s. 62-74.
• Saussure, F. (1998). Genel Dilbilim Dersleri. İstanbul: Multilingual.
• Solomon, M. R. (2006). Consumer Behavior Buying, Having and Being. New Jersey: Prentice Hall International .
• Tajvidi, R., & Karami , A. (2017). The Effect of Social Media on Firm Performance. Computers in Human Behavior, s. 1-10.
• Veblen, T. (2005). Aylak Sınıfın Teorisi. İstanbul: Babil Yayınları.
• White, R. (1988). Advertising: What It is and How to Do It. London: McGraw-Hill.
• Widjajanta, B. S. (2018). The Impact Of Social Media Usage And Self-Esteem On Conspicuous Consumption: Instagram User Of Hijabers Community Bandung Member. International Journal of EBusiness and EGovernment Studies, 10(2), s. 1-13.