YAPAY ZEKÂ (YZ) VE ETKİN SORU SORMA BECERİSİ; İLETİŞİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 2 , 987 - 1014 , 01.04.2026

Ülkü İlgi Eldem Anar , Özer Anar

https://doi.org/10.7456/tojdac.1857338

https://izlik.org/JA68ZH66FG

Öz

Günümüzde sıklıkla bahsedilen geleceğin insanı, geleceğin meslekleri gibi kavramların ortaya çıkma durumunu düşünüldüğünde birçok meslek için sonun yakın olduğundan bahsedilmektedir. Acaba, burada düşünülmesi gereken; YZ ve diğer teknolojik gelişmelerle günümüz mesleklerin gelecekte yok olma durumu mudur? Yoksa bu meslekleri yapacak olan insanların, geleceğin mesleklerine uygun, teknolojik yetilerle donanımlı bir şekilde kendilerini bu yeni dünya düzenine uyumlu hale getirebilme seviyeleri mi olmalıdır? Yapılan bu çalışma günümüz mesleklerinden gelecekte en önemlisi olmaya aday olan sosyal bilimler alanıyla ilişkili İletişim bilimine ve geleceğin iletişimcilerinin YZ ortamında etkili soru sorma yoluyla yetkin kullanım düzeylerini ortaya koyabilmek amacıyla tasarlanmıştır. Araştırmada, Etik Kurul İzni alınarak uygulanan anketler ile iletişim fakültesinde okumakta olan öğrencilerin, Yapay Zekâ araçlarıyla iletişim süreçlerindeki etkinlik düzeyleri, Soru sorma becerilerinin medya ve iletişim alanındaki profesyonel yeterliliklere olan katkıları ve Etkili soru üretimi becerileri ile YZ teknolojilerini yaratıcı ve stratejik olarak nasıl kullandıkları ölçülmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin YZ teknolojileri karşısında etkili soru sorma yetilerinin geliştirilmesi gerekliliği bununla beraberde bu alana dair yüksek istek düzeyleri ortaya çıkmıştır. Araştırma bu anlamda YZ teknolojileri ve soru sorma becerilerinin geliştirilmesi noktasında; farkındalık oluşturma açısından alana dair önemli bir çalışma olacağı düşüncesiyle özgün bir araştırma alanına sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Yapay Zekâ , etkili soru sorma , iletişim becerisi , dijital okuryazarlık , bilgiye erişim.

ARTIFICIAL INTELLIGENCE (AI) AND EFFECTIVE QUESTIONING SKILLS: A STUDY ON COMMUNICATION FACULTY STUDENTS

https://izlik.org/JA68ZH66FG

Öz

The growing discourse on “people of the future” and “professions of the future” often suggests that many current professions are at risk of becoming obsolete. However, rather than disappearing entirely, these professions may require adaptation to emerging technologies, particularly artificial intelligence (AI). This study explores the evolving role of communication science—an increasingly vital field in the digital era—by examining the preparedness of future communication professionals to integrate AI tools into their work. The research specifically investigates the questioning competencies of communication faculty students in utilizing AI technologies strategically and creatively. Using data gathered through an Ethics Committee-approved survey, the study assesses how effectively students engage with AI tools, how their questioning abilities relate to professional communication competencies, and the innovative ways they apply such technologies. Findings indicate a strong interest in AI among students, yet reveal significant gaps in their ability to formulate effective questions when interacting with these tools. This underscores the need to cultivate critical questioning skills alongside technological proficiency. The study thus contributes to both educational development and AI integration by emphasizing the dual importance of strategic inquiry and digital literacy in shaping competent communication professionals for the future.

Anahtar Kelimeler

AI , Effective Questioning , Communication Skills , Information Access Digital Literacy.

Kaynakça

• Binns, R. (2018, January). Fairness in machine learning: Lessons from political philosophy. (p. 1.–1. (Vol. 81, Dü.) In Proceedings of the 2018 Conference on Fairness, Accountability and Transparency (FAT) . https://proceedings.mlr.press/v81/binns18a.h adresinden alındı
• Büyüköztürk, Ş. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative. Prentice Hall Upper Saddle River.
• Dereli, T. (2020). Yapay zekâ ve insanlık. T.C. Bilim Akademisi (Ed.), Bilişim teknolojileri ve iletişim: Birey ve toplum güvenliği.
• Dündar, R., Yeşilyurt, S., & Demir , R. Z. (2024). Türkiye’de yapay zekâ ve eğitim ilişkisini inceleyen lisansüstü tezlerin analizi: Bir meta sentez çalışması. Journal of Innovative Research in Social Studies, 7(1), 47–73. doi:https://doi.org/10.47503/jirss.1484848
• Egan , G. (2014). The skilled helper: A problem management and opportunity development approach to helping . Cengage Learning.
• Floridi, L., & Cowls, J. (2019). A unified framework of five principles for AI in society. Harvard Data Science Review, 1(1). doi:https://doi.org/10.1162/99608f92.8cd550d1
• Graesser, A. C., & Person, N. K. (1994). Question asking during tutoring. American Educational Research Journal, 31(1), 104–137. doi:https://doi.org/10.2307/1163269
• Graesser, A. C., & Person, N. K. (1994). Question asking during tutoring. American Educational Research Journal,, 31(1), 104–137. https://doi.org/10.2307/1163269 adresinden alındı
• Harvey, S., & Daniels, H. (2009). Comprehension & collaboration: Inquiry circles in action. Heinemann.
• Karaoğlan, Y., Yılmaz, F. G., Yılmaz , R., & Ceylan, V. (2023). Yapay zekâ okuryazarlığı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 5(2), 172–190. doi:https://doi.org/10.53694/bited.1376831
• Mollick, E. (2023). Artificial Intelligence and Education.
• Pirim, A. G. (2006). Yapay zekâ. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi,, 1(1), 81–93. doi:https://doi.org/10.19168/jyu.72783
• Statista. (2023). Artificial intelligence market outlook worldwide. https://www.statista.com/outlook/tmo/artificial-intelligence/worldwide adresinden alındı
• Tabachnick , B. G., & Fidell, L. S. (2007). Experimental designs using ANOVA. Thomson/Brooks/Cole., 2007.
• Tannenbaum, R., & Schmidt, W. H. (1973). How to choose a leadership pattern. Harvard Business Review, 51(4), 162–180.
• The Economist. (2024). Ekonominin Trendleri. Ekonominin Trendleri 2024. The Economist Newspaper, New York.
• White, J. et al. (2023). Prompt Engineering Guide
• Valin, J. (2018). Humans still needed: An analysis of skills and tools in public relations. Chartered Institute of Public Relations. https://newsroom.cipr.co.uk/humans-still-needed---research-project-reveals-impact-of-artificial-intelligence-on-public-rel adresinden alındı
• Vaswani, A., Shazeer, N., Parmar, N., Uszkoreit, J., Jones, L., & Gomez, A. N. (2017). Attention is all you need . In Advances in Neural Information Processing Systems, Vol. 30, 5998–6008. https://papers.nips.cc/paper_files/paper/2017/hash/3f5ee adresinden alındı